นักปรัชญาชายขอบ: เราไม่ใช่ ‘มนุษย์’ สมัยใหม่

ประชาไททำหน้าที่เป็นเวที เนื้อหาและท่าที ความคิดเห็นของผู้เขียน อาจไม่จำเป็นต้องเหมือนกองบรรณาธิการ

 

อะไรคือโลกแห่งความจริง เรามักคิดว่าเมื่อหลับและฝันเราอยู่ในโลกแห่งความฝัน ความฝันขณะที่หลับย่อมไม่ใช่ความจริง เรารู้ว่าเรื่องราวในความฝันไม่ใช่ความจริง ก็เพราะว่าสิ่งที่เรารับรู้ในความฝันต่างจากที่เรารับรู้ในขณะที่ตื่นอยู่ แต่เรารู้ได้อย่างไรว่าโลกขณะที่ตื่นอยู่ไม่ใช่เป็นเพียงความฝัน

เช่น เราอาจกำลังฝันไปว่าตนเองเป็น “มนุษย์” เนื่องจากเราอาจเคยเรียนรู้มาว่า ความหมายของ “มนุษย์” ในโลกสมัยใหม่ คือโลกยุคศตวรรษที่ 17, 18 เป็นต้นมา ความเป็นมนุษย์หมายถึง ความเป็นปัจเจกบุคคลที่มีเจตจำนงอิสระในการกำหนดตนเอง (autonomous will)

เพื่อปกป้องความเป็นมนุษย์ในความหมายดังกล่าว คณะกรรมาธิการสิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติ (UN’s Human Rights Commission) ได้ร่างกติการะหว่างประเทศว่าด้วยสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมืองที่ระบุให้ “การกำหนดเจตจำนงของตัวเอง” ของปัจเจกบุคคลเป็น “สิทธิ” ที่ต้องได้รับการคุ้มครอง ดังข้อความในมาตรา 1 ว่า

ประชาชนทั้งปวงมีสิทธิในการกำหนดเจตจำนงของตนเอง โดยอาศัยสิทธินั้น ประชาชนจะกำหนดสถานะทางการเมืองของตนอย่างเสรี รวมทั้งดำเนินการอย่างเสรีในการพัฒนาเศรษฐกิจ สังคมและวัฒนธรรมของตน

เมื่อเราตื่นอยู่ เรารู้ตัวว่าตนเองกำลังมีชีวิตอยู่ในศตวรรษที่ 21 และเราคือมนุษย์สมัยใหม่ที่เป็น Subject หรือเป็นองค์ประธานผู้กระทำที่มีเจตจำนงอิสระของตนเอง มีสิทธิ์ที่จะคิด พูด ทำอย่างเสรี มีสิทธิ์เลือกการมีชีวิตที่ดีตามแนวทางของตนเอง มีสิทธิ์ที่จะมีส่วนร่วมทางการเมืองและอื่นๆ เพราะเราคือมนุษย์ที่เป็น Subject ไม่ใช่ Object ผู้ถูกกระทำหรือมนุษย์ที่ถูกใช้เป็นเครื่องมือดังมนุษย์ยุคทาส

แต่จู่ๆ เมื่อเจ้าหน้าที่รัฐมาเคาะประตูบ้าน ตั้งคำถามว่า “คุณไปกดไลค์...ใช่ไหม รู้หรือเปล่าว่าคุณอาจมีความผิดร้ายแรง!” เราจึงสะดุ้งตื่นจากสภาวะที่ไม่ได้กำลังนอนหลับ แล้วก็นึกทบทวนความหมายของความเป็น “มนุษย์” ในโลกสมัยใหม่ว่าคือมนุษย์ที่มีเหตุผล อิสรภาพ และศักดิ์ศรีในตัวเอง มีโลกของเสรีภาพเป็น “พื้นที่เพื่อการเติบโต” แต่นี่คือความฝัน ไม่ใช่ความจริง

พราะความจริงคือ เรามีชีวิตอยู่อย่างไม่สามารถจะเป็น “มนุษย์” ในความหมายสมัยใหม่ได้!  

0000

 

 

เท่าไรก็ได้ การสนับสนุนจากคุณ คือการร่วมสร้างและรักษาสื่อเสรี ‘ประชาไท’ ... ร่วมสนับสนุนเรา
โอนเงิน พร้อมเพย์ PromptPay "มูลนิธิสื่อเพื่อการศึกษาของชุมชน" 0993000060423
โอนเงิน PayPal คลิกที่นี่ https://paypal.me/prachatai (รายงานยอดบริจาคสนับสนุน)
ติดตามประชาไทอัพเดท ได้ที่:
เฟซบุ๊ก https://fb.me/prachatai
ทวิตเตอร์ https://twitter.com/prachatai
LINE ไอดี = @prachatai

แสดงความคิดเห็น