อัพเดทล่าสุดเมื่อ 2 ชั่วโมง 34 นาที ที่ผ่านมา

คนนับล้านชุมนุมวันชาติกาตาลัน เรียกร้องเอกราชสาธารณรัฐแม้ปีที่แล้วจบไม่สวย

กระแสแยกแคว้นกาตาลุญญาเป็นเอกราชจากสเปนยังมาเรื่อยๆ ในงานวันชาติของแคว้นยังมีผู้ชุมนุมนับล้านในเมืองหลวงแคว้นอย่างบาร์เซโลนาเพื่อเรียกร้องเอกราชและให้ผู้นำการเรียกร้องเมื่อปีที่แล้วได้รับการปล่อยตัว ในขณะที่พรรคการเมือง ผู้แทนประชาชนต่างสงวนท่าทีเรื่องแยกตัว เพราะประชากรในแคว้นแทบจะเห็นไม่ตรงกันแบบครึ่งต่อครึ่ง

ธง ลา เอสเตลาดา ของแคว้นกาตาลุญญา ที่มาภาพจาก commons.wikimedia.org

เมื่อ 11 ก.ย. 2561 ประชาชนราวหนึ่งล้านคนรวมตัวกันที่เมืองบาร์เซโลนา แคว้นกาตาลุญญา เพื่อเรียกร้องให้แคว้นกาตาลุญญาเป็นอิสระจากสเปนอีกครั้ง รวมถึงให้มีการปล่อยตัวผู้นำทางการเมืองที่เคยถูกจับกุมตัว เมื่อราว 1 ปีที่แล้วที่พวกเขาฝืนคำสั่งรัฐบาลกลางจัดให้มีการลงประชามติเรื่องดังกล่าว นำไปสู่การประกาศเอกราชฝ่ายเดียวจนรัฐบาลกลางสเปนต้องใช้อำนาจปกครองทางตรงและสั่งยุบรัฐบาลท้องถิ่น เหตุการณ์ครั้งนั้นถือเป็นวิกฤตทางการเมืองที่เลวร้ายที่สุดตั้งแต่เปลี่ยนแปลงการปกครองเป็นระบอบประชาธิปไตย

งานวันชาติที่ชาวกาตาลันเรียกว่าเดียดา (Diada) เป็นวันที่มีการรำลึกถึงการสูญเสียเอกราชของบาร์เซโลนาให้กับสเปนตั้งแต่ปี 2257 ซึ่งในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมานี้ เดียดากลายเป็นวันที่ชาวกาตาลุญญาผู้สนับสนุนการแยกตัวเป็นอิสระใช้เป็นวันชุมนุมเพื่อแสดงพลังของตัวเอง

เดอะการ์เดียนรายงานว่า ประเด็นเรื่องการแยกตัวเป็นอิสระยังคงเป็นเรื่องที่ผู้คนในพื้นที่เห็นไม่ตรงกัน มีผลโพลล์ระบุว่าจำนวนคนที่เห็นด้วยกับการแยกตัวเป็นอิสระกับคนที่ไม่เห็นด้วยแทบจะมีปริมาณเท่ากัน ทั้งนี้ จำนวนผู้มาลงคะแนนเสียงประชามติเรื่องการแยกตัวเมื่อปีที่แล้วมีจำนวน 2.26 ล้านคน ถือเป็นร้อยละ 42 ของผู้มีสิทธิ์ออกเสียงทั้งหมด โดยร้อยละ 90 ของผู้ออกเสียงมีความเห็นสนับสนุนการแยกตัวจากสเปน

ในการชุมนุมปีล่าสุดนี้ ผู้จัดงานระบุว่ามีประชาชน 460,000 คนลงทะเบียนเข้าร่วมชุมนุมเดินขบวน ขณะที่ตำรวจเมืองบาร์เซโลนาประเมินว่ามีผู้ชุมนุมราว 1 ล้านคน ซึ่งแทบจะเท่ากับปริมาณผู้ชุมนุมในปีที่แล้ว

มีผู้ชุมนุมคับคั่งเต็มถนนเลนกว้างระยะทาง 4 ไมล์ (ราว 6.4 กม.) มีผู้ชุมนุมพากันโบกธงและสวมเสื้อยืดที่มีคำขวัญว่า "พวกเรากำลังสร้างสาธารณรัฐกาตาลัน" มีผู้คนเปล่งคำขวัญว่า "ท้องถนนจะเป็นของพวกเราตลอดไป" และ "เป็นอิสระ" พวกเขาเดินขบวนเกาะกลุ่มกันเป็นกลุ่มใหญ่ๆ แทนที่จะแยกส่วนออกไปตามที่ต่างๆ ตามท้องถนน

พอตกเย็นในเวลา 17.14 น. ซึ่งเป็นตัวเลขจำนวนเดียวกับปีคริสตศักราชที่กาตาลุญญาถูกยึดครอง ผู้ประท้วงก็พากันสงบนิ่งชั่วคราวก่อนจะส่งเสียงคำรามดังจากจุดเริ่มของถนนไปยังจุดสุดท้ายคล้ายเป็นเสียงแสดงการพังลงของกำแพง เสียงนี้เป็นสัญลักษณ์แสดงถึงการที่ทางการกลางของสเปนใช้อำนาจปกครองกาตาลุญญาโดยตรงเป็นเวลาหลายเดือนหลังพวกเขาประกาศอิสรภาพในเดือน ต.ค. 2560

ในแง่จุดยืนของพรรคการเมืองในกาตาลุญญานั้นดูเหมือนจะสะท้อนสภาพการแบ่งแยกของสังคมกาตาลุญญาด้วยเช่นกัน สองพรรคการเมืองใหญ่ที่มีจุดยืนต่อต้านการแยกตัวเป็นอิสระคว่ำบาตรพิธีวางพวงหรีดให้อนุสาวรีย์ของราฟาเอล คาซาโนวา วีรบุรุษผู้ปกป้องบาร์เซโลนาก่อนจะถูกสเปนยึดครอง พรรคสังคมนิยมกาตาลุญญาก็ถอนตัวจากงานวันเดียดาเป็นครั้งแรกโดยบอกว่าการฉลองวันนี้จะเป็นการทำให้ประชากรกาตาลุญญาครึ่งหนึ่งแปลกแยกออกไป

อดา โคเลา นายกเทศมนตรีของเมืองบาร์เซโลนาเข้าร่วมพิธีวางพวงหรีดแต่บอกว่าจะไม่เข้าร่วมการเดินขบวนเรียกร้องอิสรภาพเพราะเธอจะกลายเป็นตัวแทนของประชากรครึ่งหนึ่งเท่านั้น โคเลาบอกอีกว่ามันเป็นหน้าที่ของนายกเทศมนตรีที่จะแสวงหาฉันทามติร่วมกัน

ขณะที่ประธานาธิบดีกาตาลุญญาคนปัจจุบัน ควิม ทอร์รา กล่าวก่อนถึงวันเดียดาว่าจะผลักดันแผนการเรียกร้องอิสรภาพต่อไปเพื่อสืบทอดเจตนารมณ์ของรัฐบาล คาร์เลส ปุกเดมอนต์ ผู้นำคนก่อนหน้านี้ผู้ถูกปลดจากตำแหน่งหลังทำประชามติแยกตัวเป็นอิสระแบบไม่ได้รับอนุญาตจากรัฐบาลกลาง แถมยังลงนามประกาศเอกราชกาตาลุญญาต่อจากนั้น ในตอนนี้ปุกเดมอนด์และนักการเมืองหลายคนจำต้องเนรเทศตัวเองออกจากพื้นที่ ขณะที่นักการเมืองคนอื่นๆ ถูกสั่งจำคุกและรอการไต่สวนดำเนินคดีว่ามีส่วนเกี่ยวข้องกับการผลักดันให้กาตาลุญญาเป็นอิสระจากสเปนหรือไม่

ทอร์รากล่าวว่า "นี่ไม่ใช่แค่เรื่องของอิสรภาพชาวกาตาลันเท่านั้น มันเป็นการต่อสู้เพื่อสิทธิขั้นพื้นฐานและเสรีภาพในการแสดงความคิดเห็นในสเปน"

กลุ่มเรียกร้องการแยกตัวเป็นอิสระให้คำมั่นว่าจะดำเนินการประท้วงและขับเคลื่อนมวลชนต่อไปเรื่อยๆ จนถึงช่วงที่มีการไต่สวนดำเนินคดีกับนักการเมืองที่ถูกจับกุม แต่ในช่วงไม่กี่เดือนที่ผ่านมาก็มีความขัดแย้งในหมู่พรรคการเมืองผู้สนับสนุนการแยกตัวเป็นอิสระเอง

ปาโบล ซีมอน นักรัฐศาสตร์จากมหาวิทยาลัยคาร์ลอสที่ 3 วิเคราะห์ว่าการเคลื่อนไหวด้วยฐานคิดแบบ "ต่อต้านขัดขืน" จะไม่ส่งผลดีต่อขบวนการแยกตัวเป็นอิสระเอง แต่จะยิ่งกระตุ้นให้เกิดปฏิบัติการแบบฝ่ายเดียวและสร้างความแปลกแยกให้กับกลุ่มสายกลาง ปัญหาของฝ่ายแยกตัวเป็นอิสระยังมีอีกประการหนึงคือการขาดแนวทางโรดแมปเมื่อไม่มีเหล่าผู้นำการเคลื่อนไหวอาจจะทำให้ขบวนการเกิดการชะงักงันได้

ด้านโอรีโอล ฆุนเกราส หัวหน้าพรรคฝ่ายซ้ายของสาธารณรัฐกาตาลันที่เคยเป็นรองประธานาธิบดีของแคว้นกาตาลุญญาในสมัยของปุกเดมอนด์ ผู้ที่ปัจจุบันอยู่ในเรือนจำมาตั้งแต่เดือน พ.ย. ปีที่แล้วได้เตือนว่าเส้นทางสู่เอกราชไม่มีทางลัด

“คุณต้องมีความกล้าหาญในการพูดออกมาอย่างชัดเจนถ้าคุณต้องการจะเดินไปข้างหน้า” เขากล่าวกับช่องกาตาลันทีวีเมื่อวันจันทร์ “คุณต้องยอมรับว่าเราอยู่ตรงไหน และที่ไหนที่เราอยากไปอยู่ คุณต้องเริ่มก่อร่างสร้างใหม่จากตรงนั้นและเรียนรู้ความผิดพลาดที่เคยทำมา”

เรียบเรียงจาก

A million attend rally in Barcelona to call for Catalan independence, The Guardian, Sep. 11, 2018

เท่าไรก็ได้ การสนับสนุนจากคุณ คือการร่วมสร้างและรักษาสื่อเสรี ‘ประชาไท’ ... ร่วมสนับสนุนเรา
โอนเงิน พร้อมเพย์ PromptPay "มูลนิธิสื่อเพื่อการศึกษาของชุมชน" 0993000060423
โอนเงิน PayPal คลิกที่นี่ https://paypal.me/prachatai
ติดตามประชาไทอัพเดท ได้ที่:
เฟซบุ๊ก https://fb.me/prachatai
ทวิตเตอร์ https://twitter.com/prachatai
LINE ไอดี = @prachatai