อัพเดทล่าสุดเมื่อ 3 ชั่วโมง 22 นาที ที่ผ่านมา

อุตสาหกรรมเกมจีนสะเทือน หลังรัฐบาลคุมเข้มเนื้อหาออนไลน์-จ่อแก้เด็กติดเกม

รัฐบาลจีนจำกัดใบอนุญาตเพื่อควบคุมเนื้อหาเกมและป้องกันเด็กติดเกมสร้างแรงสะเทือนครั้งใหญ่ ค่ายเกมรายได้ลดจนต้องมองหาตลาดนอกประเทศเป็นทางออก ตลาดในประเทศหดสวนทางจุดยืนจะเป็นศูนย์กลางอีสปอร์ตระดับโลก การควบคุมทำให้ตลาดมืดคึกคักตั้งแต่สวมใบอนุญาตขายเกมไปจนถึงซื้อไอดีเกมผู้ใหญ่-จ้างแฮ็กเพื่อหนีการจำกัดเวลาเล่น

ภาพจากเกม Arena of Valor (ROV) จัดจำหน่ายโดยบริษัทเทนเซนต์ (ที่มา:maahalai)

14 ก.ย. 2561 หลังจากที่ทางการจีนใช้ข้ออ้างเรื่องการป้องกันไม่ให้เด็กติดเกมเข้ามาคุมเข้มอุตสาหกรรมเกมมากขึ้น และมีการสั่งจำกัดปริมาณเกมใหม่ที่จะออกสู่ท้องตลาด ทำให้นักวิเคราะห์ต่างก็พยายามประเมินว่าจะส่งผลกระทบอย่างไรบ้างกับอุตสาหกรรมเกมภายในจีน ทีมีตลาดคนเล่นเกมใหญ่ที่สุดแห่งหนึ่งโดยมีผู้ใช้งาน 500 ล้านคน และทำรายได้ราว 38,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ ต่อปี

มีนักวิเคราะห์มองว่าการควบคุมอุตสาหกรรมเกมในจีนจะบีบให้บริษัทเกมต่างๆ พยายามหาตลาดนอกประเทศมากขึ้นเพื่อความอยู่รอด พวกเขาระบุถึงกรณีที่เคยเกิดขึ้นกับเกาหลีใต้หลังนโยบายจำกัดคนเล่นเกมทำให้อุตสาหกรรมเกมหดตัวลดลงครึ่งหนึ่งในช่วงปี 2553-2557 จากข้อมูลของสถาบันวิจัยเศรษฐกิจเกาหลี

สื่อเซาธ์ไชนามอร์นิงโพสต์นำเสนอข้อมูลต่างๆ ทั้งจากผู้ผลิตเกม ผู้จัดจำหน่ายเกมและนักวิเคราะห์ถึงผลกระทบในเรื่องเหล่านี้ โดยระบุว่าการที่จีนจำกัดเนื้อหาต่างๆ จากเกมซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของมาตรการกวาดล้างเนื้อหาออนไลน์ที่พวกเขาอ้างว่า "ไม่เหมาะสม" ซึ่งส่งผลกระทบต่ออุตสาหกรรมเกมในประเทศตัวเองจนเกิดการเติบโตช้าที่สุดในรอบทศวรรษ แม้แต่กับค่ายเกมยักษ์ใหญ่ของจีนอย่างเทนเซนต์โฮลดิง ผู้จัดจำหน่ายเกมบนมือถือที่เป็นที่รู้จักของคนไทยสองเกม คือ PUBG เวอร์ชั่นมือถือ และเกม Arena of Valor (ROV) เกมทั้งสองมีการขายสินค้า (ไอเท็ม) ให้ผู้เล่น เช่น เสื้อผ้าหรือตัวละครในเกม

จีนคุมเข้มเนื้อหาออนไลน์ ทำบริษัททำเกมยักษ์ใหญ่กำไรตกต่ำสุดรอบทศวรรษ

ขณะที่นักวิเคราะห์ส่วนหนึ่งมองว่าการคุมเข้มของรัฐบาลจีนจะผ่านไปในเร็ววัน บ้างก็มองว่ามันส่งสัญญาณถึงการเปลี่ยนมุมมองที่รัฐบาลจีนมีต่อเกม การจะจัดจำหน่ายเกมในจีนต้องได้รับใบอนุญาตจากรัฐบาลก่อน แต่เมื่อต้นปีที่ผ่านมาหน่วยงานกำกับดูแลสื่อของจีนประกาศว่าจะไม่ออกใบอนุญาตเกมใหม่นับตั้งแต่วันที่ 28 มี.ค. เป็นต้นไป ซึ่งถ้าหากประกาศนี้ยังคงบังคับใช้อยู่ต่อไปก็จะทำให้การเติบโตของอุตสาหกรรมเกมลดลงติดต่อกันในช่วงไตรมาสสี่

ถึงแม้จะมีนักวิเคราะห์อีกส่วนหนึ่งมองว่าการจำกัดการจดทะเบียนเช่นนี้จะส่งผลต่อเฉพาะผู้พัฒนาเกมรายเล็กๆ เท่านั้น ขณะที่บริษัทใหญ่อย่างเทนเซนต์อาจจะรอดได้และอาจจะได้รับผลประโยชน์ด้วยซ้ำ แต่เมื่อเดือน ส.ค. ที่่ผ่านมา มาร์ติน เหลา จื่อปิง ประธานเทนเซนต์ กล่าวโทษว่าสามารถบริษัททำได้แย่ในระยะนี้เป็นเพราะถูกห้ามไม่ให้เก็บรายได้จากเกมดังสองเกมคือ PlayerUnknown's Battlegrounds (PUGB) กับ Fortnite ซึ่งเป็นเกมที่พัฒนาจากค่ายเกมเกาหลีใต้และสหรัฐฯ แต่เทนเซนต์เป็นผู้จัดจำหน่ายภายในจีน

เหลาเปิดเผยอีกว่าเทนเซนต์กำลังรอให้มีการอนุมัติจดทะเบียนเกมจำนวน 15 เกม โดยถึงแม้ทางการจีนจะระงับการจดทะเบียนจนไม่สามารถทำรายได้จากเกมอย่างเป็นทางการได้ แต่ทางการจีนก็จัดช่องทางที่เรียกว่า "ช่องไฟเขียว" ให้ผู้จัดจำหน่ายเกมเก็บรายได้เป็นเวลาหนึ่งเดือน โดยไม่มีรายละเอียดว่าสามารถต่ออายุเดือนต่อเดือนได้หรือว่าเป็นการอนุโลมแค่ครั้งเดียว แต่นักวิเคราะห์จากสื่อบลูมเบิร์กก็ประเมินว่ามันไม่มากพอที่จะทดแทนการขายเกมได้

มีคนในอุตสาหกรรมเกมจีนกล่าวต่อสื่อ SCMP ว่า อีกวิธีการหนึ่งที่ผู้พัฒนาและจำหน่ายเกมจะหลบเลี่ยงการคุมเข้มได้คือการซื้อต่อการจดทะเบียน "เกมที่มีแต่ชื่อเปล่าๆ" มาทำต่อ ซึ่งในจีนมีการจดทะเบียนชื่อเกมแบบนี้เอาไว้จำนวนมากเพื่อขายต่อโดยใช้คำที่น่าจะนิยมในการตั้งชื่อเกม พวกเขาจะขายต่อชื่อเกมเหล่านี้ในวงเงินตั้งแต่ 400,000 หยวน ถึง 800,000 หยวน (ราว 1.9 ล้านบาท ถึง 3.8 ล้านบาท) นับว่ามีการขึ้นราคามากกว่าเดิม 2 เท่า เมื่อเทียบกับช่วงก่อนหน้าที่จะมีการจำกัดการจดทะเบียน

ท่ามกลางความไม่แน่นอนในประเทศ บริษัทเกมจีนต่างเบนเข็มไปทำการตลาดที่ต่างประเทศ ในช่วงต้นปีนี้ ยอดขายของเกมจีนในต่างประเทศมีมูลค่าสูงถึง 4.6 พันล้านดอลลาร์สหรัฐฯ เพิ่มขึ้นถึงร้อยละ 16 เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันเมื่อปีที่แล้ว และแซงหน้าอัตราการเติบโตเฉลี่ยของภาคอุตสาหกรรมที่โตขึ้นร้อยละ 5 ต่อปี

นอกจากการคุมเข้มจำนวนเกมแล้ว รัฐบาลจีนยังจะมีระบบการแจ้งเตือนความเหมาะสมของอายุผู้เล่น ให้สอดคล้องไปกับเงื่อนไขแห่งชาติ และเอกสารที่ออกมาจากแปดหน่วยงาน รวมถึงกระทรวงศึกษาธิการระบุว่าจะมีมาตรการจำกัดเวลาเล่นเกมของเด็กด้วย

ช่วงต้นปี 2550 จีนสร้างระบบป้องกันการติดเกมหรือ Anti-Addiction System สำหรับผู้เล่นวัยรุ่น ตัวอย่างการทำงานของมันคือการปิดไม่ให้ผู้เล่นได้รับของรางวัลในเกมถ้าเล่นเกมออนไลน์ชนิดใดชนิดหนึ่งเกินห้าชั่วโมงต่อวัน แต่บริษัทเกมใหญ่ๆ ในประเทศนั้นเพิ่งเริ่มใช้มาตรการดังกล่าวในเกมของพวกเขา เมื่อกลางปีที่แล้ว เทนเซนต์ทำระบบจำกัดเวลาเล่นเกมสุดฮิตในจีนอย่าง Honor of Kings แบบแบ่งตามช่วงอายุหลังสื่อของพรรคคอมมิวนิสต์จีนอย่างพีเพิลส์เดลีเรียกเกมดังกล่าวว่า "เป็นพิษ" โดยรายงานว่ามีเด็กอายุ 13 ขวบกระโดดลงมาจากอาคารหลังพ่อของเขาห้ามไม่ให้เล่นเกม

เมื่อปี 2560 สื่อ Quartz รายงานวิธีจำกัดเวลาผู้เล่นของเทนเซนต์ไว้ว่า ระบบจะให้ผู้เล่นทุกคนใช้ชื่อจริงในการลงทะเบียนสมัครเล่นเกม คนที่อายุน้อยกว่า 12 ขวบจะเล่นได้แค่วันละหนึ่งชั่วโมง หากเข้าเกมหลัง 21.00 น. จะถูกแบนไม่ให้เล่นเกม และผู้เล่นที่มีอายุระหว่าง 12-18 ปีจะเล่นเกมได้วันละสองชั่วโมง มาตรการนี้เป็นแนวทางที่เทนเซนต์ทำออกมาขณะที่ยังไม่มีระเบียบการกำกับการเล่นเกมอยา่งเป็นทางการที่ชัดเจน

ระบบจำกัดการเล่นนี้ทำให้เกิดการซื้อขายบัญชีผู้เล่นที่เป็นผู้ใหญ่ในตลาดมืดอย่างคึกคัก รายงานข่าวจากปักกิ่งนิวส์รายงานว่า มีการขายบัญชีผู้เล่นของเกม Honor of Kings ในราคาไม่กี่สิบหยวนไปจนถึงพันหยวน ขึ้นอยู่กับอุปกรณ์ (ไอเท็ม) ที่ตัวละครในเกมมี ทั้งยังมีบริการแฮ็กให้เด็กสามารถหลบเลี่ยงการจำกัดเวลาเล่นได้ด้วยในราคา 20 หยวนซึ่งผู้สื่อข่าวปักกิ่งนิวส์ได้ลองแล้วและพบว่าทำได้จริง

แม้ประสบกับความล้มเหลวในการควบคุม แต่เมื่อสัปดาห์ที่แล้วเทนเซนต์ยังคงประกาศว่าจะเป็นบริษัทเกมแรกในจีนที่จะทำการตรวจสอบด้วยการเทียบบัญชีผู้เล่นใหม่กับฐานข้อมูลด้านความมั่นคงของรัฐ ถ้าผู้เล่นใหม่เป็นเด็ก ข้อมูลนั้นก็จะถูกนำไปบรรจุไว้ในระบบป้องกันการติดเกมของเทนเซนต์

การคุมเข้มอุตสาหกรรมเกมโดยรัฐบาลจีนกำลังกลบจุดยืนการสนับสนุนอีสปอร์ตที่รัฐบาลประกาศว่าเป็นกีฬาชนิดหนึ่งตั้งแต่ปี 2546 เมื่อไม่กี่ปีที่แล้วก็มีแผนว่าจะทำให้เมืองใหญ่อย่างเซี่ยงไฮ้กลายเป็นศูนย์กลาง (Hubs) ของอีสปอร์ตระดับโลก นอกจากนั้น ในเดือนที่แล้วนักแข่งอีสปอร์ตจากจีนยังได้เหรียญทองสองเหรียญ และเหรียญเงินหนึ่งเหรียญจากการแข่งขันอีสปอร์ตในกีฬาระดับเอเชียหรือเอเชียนเกม ที่จัดขึ้นที่กรุงจาการ์ตา ประเทศอินโดนีเซียด้วย

เรียบเรียงจาก

China’s games industry at a turning point amid regulatory crackdown, with Korea offering a vision of its future, South China Morning Post,  Sep. 13, 2018

Tencent’s child locks for its crazily popular mobile game are fueling a black market in “adult” accounts, QUARTZ, Jul. 5 2017

เท่าไรก็ได้ การสนับสนุนจากคุณ คือการร่วมสร้างและรักษาสื่อเสรี ‘ประชาไท’ ... ร่วมสนับสนุนเรา
โอนเงิน พร้อมเพย์ PromptPay "มูลนิธิสื่อเพื่อการศึกษาของชุมชน" 0993000060423
โอนเงิน PayPal คลิกที่นี่ https://paypal.me/prachatai
ติดตามประชาไทอัพเดท ได้ที่:
เฟซบุ๊ก https://fb.me/prachatai
ทวิตเตอร์ https://twitter.com/prachatai
LINE ไอดี = @prachatai