เผยคดี 112 ช่างตัดผมราชบุรีถึงที่สุดแล้ว หลังไม่ได้ประกันตัว-ตัดสินใจไม่อุทธรณ์

ศูนย์ทนายความเพื่อสิทธิมนุษยชนเผยคดี ม.112 ช่างตัดผมราชบุรี ถึงที่สุดแล้วหลังไม่ได้ประกันตัว-ตัดสินใจไม่อุทธรณ์ต่อ รับโทษ 1 ปี 6 เดือน - ทนายยื่นคำร้องคัดค้านผู้พิพากษา คดี พ.ร.ก.ฉุกเฉินฯ #ม็อบย่างกุ้ง ของกลุ่ม WeVo เหตุมีสภาพร้ายแรงซึ่งอาจทำให้การพิจารณา-พิพากษา เสียความยุติธรรม

ศูนย์ทนายความเพื่อสิทธิมนุษยชน รายงานว่าเมื่อวันที่ 23 พ.ย. 2566 ทนายความได้ตรวจสอบความคืบหน้าคดีของ “วัฒน์” (นามสมมติ) ช่างตัดผมจากจังหวัดราชบุรีวัย 29 ปี ผู้ถูกคุมขังในเรือนจำพิเศษกรุงเทพฯ ในคดีตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 112 กรณีจากการโพสต์ข้อความในเฟซบุ๊กมีเนื้อหาชื่นชมในหลวงรัชกาลที่ 9 แต่วิพากษ์วิจารณ์รัชกาลที่ 10 ก่อนถูกศาลอาญาพิพากษาลงโทษจำคุก 1 ปี 6 เดือน โดยไม่ได้รับการประกันตัวหลังมีคำพิพากษา ก่อนที่เขาจะตัดสินใจไม่อุทธรณ์คดีต่อ และพบว่าในที่สุดคดีได้สิ้นสุดลง

สำหรับคดีนี้มี ปิติ สมันตรัฐ เป็นผู้ร้องทุกข์กล่าวโทษไว้ที่ บก.ปอท. จากกรณีโพสต์ข้อความมีใจความว่า ผู้โพสต์เคารพนับถือเพียงรัชกาลที่ 9 เห็นว่าทรงทำงานหนักเพื่อประชาชน แต่จำเลยไม่เห็นว่ารัชกาลที่ 10 ได้ทรงงาน จึงไม่จำเป็นต้องเคารพ

ก่อนการสืบพยาน วัฒน์ได้ตัดสินใจให้การรับสารภาพตามข้อกล่าวหา และเมื่อวันที่ 17 ก.ค. 2566 ศาลอาญาพิพากษาว่าเขามีความผิดตามมาตรา 112 ลงโทษจำคุก 3 ปี เนื่องจากจำเลยให้การรับสารภาพ จึงลดโทษให้กึ่งหนึ่ง คงจำคุก 1 ปี 6 เดือน โดยไม่รอลงอาญา

ในการขอประกันตัวระหว่างอุทธรณ์ ศาลอาญาได้ส่งคำร้องให้ศาลอุทธรณ์วินิจฉัย และศาลอุทธรณ์มีคำสั่งไม่อนุญาตให้ประตัว เห็นว่า “พิเคราะห์ความหนักเบาแห่งข้อหาและพฤติการณ์แห่งคดีแล้ว ข้อหามีอัตราโทษสูง จำเลยให้การรับสารภาพ ศาลชั้นต้นพิพากษาลงโทษจำคุก มีเหตุอันควรเชื่อว่าจำเลยจะหลบหนี จึงไม่อนุญาตให้ปล่อยชั่วคราวจำเลยในระหว่างอุทธรณ์ ให้ยกคำร้อง”

หลังจากนั้น วัฒน์ถูกคุมขังเรื่อยมา และเมื่อไม่ได้รับการประกันตัว ทำให้เขาตัดสินใจที่จะไม่อุทธรณ์คำพิพากษาต่อ เพื่อให้คดีสิ้นสุดโดยเร็ว ขณะที่ฝ่ายอัยการโจทก์ยังขยายระยะเวลายื่นอุทธรณ์ต่อมา รวมทั้งหมด 3 ครั้ง จนถึงเมื่อวันที่ 17 พ.ย. 2566 เมื่อครบกำหนดระยะเวลายื่นอุทธรณ์ พบว่าอัยการไม่ได้ขอขยายระยะเวลาต่ออีก ทำให้คดีสิ้นสุดลงแล้ว

จนถึงปัจจุบัน วัฒน์ถูกคุมขังมาแล้ว 4 เดือนเศษ หากถูกคุมขังจนครบกำหนดโทษ จะได้รับการปล่อยตัวในช่วงเดือนมกราคม 2568 

“ผมไม่อยากเข้า ๆ ออก ๆ เรือนจำ ถ้าประกันออกไป เดี๋ยวเวลาเข้ามาใหม่ ผมทำใจลำบาก เดี๋ยวถ้าออกไปแล้วผมหางานทำ พอถึงเวลาถ้าต้องเข้า ผมก็ลำบากต้องลางาน ลาออก หางานใหม่ ถ้ายอมติดคุกไปเลย ปีครึ่งให้มันจบ ๆ มกราคมปี 68 ผมก็ได้ออกแล้ว” เป็นถ้อยคำที่เขาเคยกล่าวกับทนายความระหว่างตัดสินใจเกี่ยวกับคดีของตัวเองเมื่อถูกคุมขัง

หลังถูกคุมขัง วัฒน์คิดว่าเขาพอปรับตัวให้อยู่ในเรือนจำได้ โดยได้รับความช่วยเหลือค่าใช้จ่ายบางส่วนจากกองทุนช่วยเหลือผู้ต้องขังทางการเมือง จึงช่วยลดภาระทางบ้านไปบ้าง ทำให้เป็นส่วนหนึ่งทำให้เขาตัดสินใจไม่อุทธรณ์คดีต่อ

ทนายยื่นคำร้องคัดค้านผู้พิพากษา คดี พ.ร.ก.ฉุกเฉินฯ #ม็อบย่างกุ้ง ของกลุ่ม WeVo เหตุมีสภาพร้ายแรงซึ่งอาจทำให้การพิจารณา-พิพากษา เสียความยุติธรรม

ศูนย์ทนายความเพื่อสิทธิมนุษยชน รายงานว่าวันที่ 21 พ.ย. 2566 เวลา 09.00 น. ศาลแขวงดุสิตนัดสืบพยานจำเลยในคดีของ “โตโต้” ปิยรัฐ จงเทพ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พรรคก้าวไกล และสมาชิกกลุ่ม WeVo หรือ We Volunteer รวม 11 คน จากการจัดกิจกรรม #ม็อบย่างกุ้ง เพื่อจำหน่ายกุ้งของเกษตรกรผู้เลี้ยงกุ้งที่ได้รับผลกระทบจากการแพร่ระบาดของโควิด-19 บริเวณสนามหลวงและอนุสรณ์สถาน 14 ตุลา เมื่อวันที่ 31 ธ.ค. 2563

ก่อนหน้านัดสืบพยานดังกล่าว คือ ในวันที่ 20 พ.ย. 2566 ทนายความจำเลยได้ยื่นคำร้องคัดค้าน สิรพัชร์ สินมา ผู้พิพากษาเจ้าของสำนวน ผ่านทางระบบบริการออนไลน์ศาลยุติธรรม โดยอ้างเหตุอันมีสภาพร้ายแรงซึ่งอาจทำให้การพิจารณาหรือพิพากษาคดีเสียความยุติธรรมไป ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 12

คำร้องดังกล่าวระบุข้อเท็จจริงอันเป็นเหตุให้ยื่นคำร้องคัดค้านผู้พิพากษาไว้ 2 ประการ ดังนี้

1. การถามหรือพูดถึงสถานะ สส. ของปิยรัฐ (จำเลยที่ 1)  ในระหว่างการพิจารณาคดี

ในระหว่างการสืบพยานจำเลยในวันที่ 2 พ.ย. 2566 ที่ผ่านมา ผู้พิพากษาเจ้าของสำนวนได้สอบถามเกี่ยวกับคดีอื่น ๆ ของปิยรัฐ จำเลยที่ 1 และตั้งคำถามเกี่ยวกับการหลุดจากสถานะ สส. ซึ่งเป็นการ พูดถึงสถานะ สส. ของจำเลยที่ 1 ที่อาจได้รับผลกระทบโดยตรงจากการพิจารณาคดีของศาล 

ก่อนหน้าวันดังกล่าว ผู้พิพากษาฯ ก็ได้ถามถึงคดีของศาลแขวงดุสิตที่เป็นคดีในทำนองเดียวกัน คือ คดีฐานความผิดฝ่าฝืน พ.ร.ก.ฉุกเฉินฯ ที่เพิ่งพิพากษาไปว่า ศาลพิพากษาอย่างไร ซึ่งคดีดังกล่าว ศาลพิพากษาลงโทษตามคำฟ้องทุกฐานความผิด แต่ลงโทษปรับจำเลย ลักษณะการถามดังกล่าวทำให้ทนายความจำเลยรู้สึกได้ว่า ผู้พิพากษาเจ้าของสำนวนมองว่าจำเลยในคดีนี้ซึ่งไปขายกุ้งที่สนามหลวงเพื่อช่วยเหลือเกษตรกรฟาร์มกุ้งที่ได้รับความเดือดร้อนจากการปิดตลาดกลางกุ้งในช่วงเดือนธันวาคม 2563 เป็นการกระทำที่ฝ่าฝืน พ.ร.ก.ฉุกเฉินฯ เช่นเดียวกัน

2. การเพ่งเล็งการทำหน้าที่ทางวิชาชีพของทนายความ

2.1 การมีคำสั่งให้เจ้าพนักงานตำรวจศาลเข้ามานั่งประจำห้องพิจารณาคดีในทุกนัด ไม่ห้ามปราม หรือทำความเข้าใจเกี่ยวกับขอบเขตอำนาจหน้าที่ของเจ้าพนักงานตำรวจศาล

ในการพิจารณาคดีทุกนัดที่ผ่านมา ผู้พิพากษาเจ้าของสำนวนมีคำสั่งให้เจ้าพนักงานตำรวจศาลเข้ามานั่งประจำห้องพิจารณา และปล่อยให้เจ้าพนักงานตำรวจศาลเชิญทนายความจำเลยที่ 1 ที่ 2 ออกจากห้องพิจารณาขณะที่กำลังทำหน้าที่ถามค้านพยานโจทก์ และเมื่อเสร็จการพิจารณาในแต่ละวันเกือบทุกครั้งก่อนที่เจ้าพนักงานตำรวจศาลจะออกไปจากห้อง ผู้พิพากษาฯ จะพูดขอบคุณทำนองว่า มีเจ้าพนักงานตำรวจศาลมานั่งอยู่ในห้องทำให้คดีดำเนินไปได้ด้วยดี เป็นไปโดยเรียบร้อย ทั้งที่กระบวนพิจารณาคดีดำเนินไปได้ก็เนื่องจากคู่ความและบุคลากรทุกคนที่อยู่ในห้องพิจารณา ไม่ใช่เฉพาะแค่เจ้าพนักงานตำรวจศาล 

คำพูดในลักษณะดังกล่าวสะท้อนมุมมองของผู้พิพากษาเจ้าของสำนวนที่มีต่อฝ่ายจำเลยว่า ต้องมีเจ้าพนักงานตำรวจศาลมานั่งในห้อง กระบวนพิจารณาจึงจะสามารถดำเนินไปได้ด้วยดี  อย่างไรก็ตาม ภายหลังทนายความจำเลยได้มีหนังสือถึงผู้พิพากษาหัวหน้าศาลแขวงดุสิต เพื่อขอให้พิจารณากรณีดังกล่าว ผู้พิพากษาหัวหน้าศาลจึงได้มีคำสั่งให้เจ้าพนักงานตำรวจศาลไม่ต้องมานั่งประจำห้องพิจารณาคดีอีกต่อไป

2.2 การเตือนไม่ให้ทนายความซึ่งทำงานร่วมกันเป็นทีมบอกคำถาม ส่งกระดาษคำถามให้กัน หรือปรึกษาหารือกันระหว่างการถามความ 

ในการพิจารณาคดีเมื่อวันที่ 2 พ.ย. 2566 ในระหว่างสืบพยานจำเลย ทนายความจำเลยที่ 3 – 5 กำลังซักถามพยาน ทนายจำเลยที่ 1 ที่ 2 ได้บอกคำถามที่ตกหล่นให้ทนายความจำเลยที่ 3 – 5 ถามเพิ่ม รวมทั้งส่งกระดาษที่เขียนคำถามพยานที่ตกหล่นให้ทนายความจำเลยที่ 3 – 5 ถาม รวมถึงในบางช่วงเวลาได้มีการพูดคุยกับทนายความจำเลยที่ 3 – 5 เกี่ยวกับคำถามที่ตกหล่นไปเพื่อให้ถามพยานได้ความครบถ้วน ซึ่งเป็นกระบวนการทำหน้าที่ทนายความตามปกติในกรณีที่มีทนายความทำงานร่วมกันหลายคน และเป็นไปเพื่อประโยชน์สูงสุดของจำเลย แต่ศาลเตือนทนายความจำเลยที่ 1 ที่ 2 ว่า ทำเช่นนั้นไม่ได้ เพราะตามกฎหมายให้ทนายความถามความได้ทีละคน 

ทนายความจำเลยที่ 1 ที่ 2 จึงได้โต้แย้งศาลว่า เป็นการทำหน้าที่ร่วมกันเป็นทีมและกรณีนี้ไม่ใช่การถามความหลายคนตามข้อกฎหมายที่ศาลเห็นว่าทำไม่ได้ และทนายความยืนยันต่อศาลว่าเป็นเรื่องปกติที่สามารถทำได้โดยชอบด้วยกฎหมาย และไม่มีกฎหมายห้ามทนายความบอกคำถาม ส่งกระดาษคำถามให้กันหรือปรึกษาหารือกันระหว่างการถามความ 

หลังจากนั้น ศาลได้บันทึกข้อความลงในคำเบิกความพยานปากดังกล่าวทุกครั้งที่ทนายความจำเลยที่ 1 ที่ 2 ส่งกระดาษคำถาม บอกคำถามหรือปรึกษาหารือกับทนายจำเลยที่ 3 – 5  

อีกทั้งผู้พิพากษาฯ ได้กล่าวทำนองว่า ท่านจะให้ตั้งเรื่องมั้ย จะได้ตรวจสอบ จะได้ให้สภาทนายดู ทนายความจำเลยที่ 1 ที่ 2 ถามว่า ท่านจะตั้งเรื่องอะไร เรื่องละเมิดอำนาจศาลหรือไม่ ผู้พิพากษาฯ ตอบว่า ไม่ใช่ละเมิดอำนาจศาล ดูว่ากระบวนการชอบหรือไม่ และจะฟังพยานปากนี้ได้หรือไม่ ฟังได้ขนาดไหน ถึงต้องมีกล้อง จะได้ชัดเจน แล้วก็เคารพกฎหมายนะครับ ใครทำอะไรก็ต้องรับผิดชอบตามกฎหมาย 

กรณีดังกล่าวทำให้ทนายความจำเลยเข้าใจได้ว่า หากยังบอกคำถามกัน ส่งกระดาษคำถามให้กัน หรือคำปรึกษาหรือกันอยู่อีก จะต้องมาพิจารณากันว่า จะรับฟังพยานปากดังกล่าวได้โดยชอบด้วยกฎหมายหรือไม่  ทำให้ทนายความจำเลยที่ 1 ที่ 2 และที่ 3 – 5 รู้สึกได้ว่า หากยังยืนยันสิทธิที่จะปฏิบัติเช่นเดิม ศาลจะไม่รับฟังพยานปากดังกล่าว และมีการกล่าวถึงสภาทนายความทำให้ทนายความจำเลยเกิดความกลัวและวิตกกังวลในระหว่างการปฏิบัติหน้าที่ทนายความเพื่อประโยชน์ของลูกความ ส่งผลให้ทนายความจำเลยไม่อาจถามพยานปากดังกล่าวได้อย่างเต็มที่ภายใต้สภาพการณ์ดังกล่าว 

ทนายความจำเลยทั้ง 11 เห็นว่า การทำหน้าที่ตามที่ระบุข้างต้นเป็นการทำหน้าที่ทนายความโดยปกติทั่วไปในกระบวนพิจารณาคดี และที่ผ่านมาไม่เคยพบว่าศาลใดเห็นว่าการทำหน้าที่ของทนายความในลักษณะดังกล่าวเป็นเรื่องผิดปกติหรือไม่ชอบด้วยกฎหมายและกระบวนพิจารณาคดี 

การที่ศาลจะนำกรณีดังกล่าวมาพิจารณาประกอบการรับฟังพยานปากดังกล่าวว่ารับฟังได้หรือไม่ เนื่องจากในระหว่างการถามความทนายความมีการส่งคำถามหรือปรึกษาหารือกัน ทั้งที่ไม่มีกฎหมายห้ามไม่ให้ทนายความจำเลยปรึกษาหารือ บอกคำถาม หรือส่งกระดาษคำถามให้กัน และการห้ามหรือการวินิจฉัยว่า การกระทำของทนายความจำเลยดังกล่าวไม่ชอบด้วยกฎหมาย อาจส่งผลต่อรูปคดีของจำเลยอย่างร้ายแรงได้ เนื่องจากเป็นพยานปากสำคัญคนหนึ่งในคดี 

ในคำร้องระบุว่า ลักษณะการดำเนินกระบวนพิจารณาดังกล่าวของผู้พิพากษาเจ้าของสำนวน ถือได้ว่าเป็นสภาพร้ายแรงซึ่งอาจทำให้การพิจารณาหรือพิพากษาคดีเสียความยุติธรรมไป โดยมีสาเหตุอันเนื่องมาจากก่อนหน้านี้ ทนายความจำเลยได้เข้าพบผู้พิพากษาหัวหน้าศาล กรณีที่ผู้พิพากษาเจ้าของสำนวนแจ้งกับทนายความจำเลยว่า จะมีคำสั่งยกเลิกการพิจารณาคดีลับหลังจำเลยทั้ง 11 คน ซึ่งผู้พิพากษาท่านเดิมได้อนุญาตไว้ และจะให้จำเลยทั้งสิบเอ็ดมาศาลในช่วงบ่ายของวันเดียวกันนั้น ภายหลังจากนั้นผู้พิพากษาหัวหน้าศาลได้เชิญผู้พิพากษาเจ้าของสำนวนไปหารือ และต่อมาก็ไม่ยกเลิกคำสั่งอนุญาตให้พิจารณาคดีลับหลังจำเลยที่ศาลท่านเดิมได้อนุญาตไว้  

กรณีดังกล่าวข้างต้น ที่ทนายความจำเลยได้ยื่นคำร้องคัดค้านในประเด็นต่าง ๆ รวมทั้งการเข้าพบผู้พิพากษาหัวหน้าศาล 2 ครั้ง ล้วนแล้วแต่เป็นเรื่องเกี่ยวเนื่องโดยตรงกับการดำเนินกระบวนพิจารณาคดีของผู้พิพากษาเจ้าของสำนวนท่านนี้ที่ผ่านมา ที่อาจสร้างความไม่พอใจ และย่อมส่งผลต่อความเป็นอิสระ เป็นกลางและปราศจากอคติในการพิพากษาคดีโดยตรง กรณีดังกล่าวได้สะท้อนผ่านการถามหรือพูดถึงสถานะ สส. ของจำเลยที่ 1 ที่อาจได้รับผลกระทบโดยตรงจากการพิจารณาพิพากษาคดี และการดำเนินกระบวนพิจารณาในลักษณะที่เพ่งเล็งการถามความของทนายความจำเลยในวันที่ 2 พ.ย. 2566 ดังกล่าวข้างต้น ย่อมเป็นเหตุอันมีสภาพร้ายแรงซึ่งอาจทำให้การพิจารณาหรือพิพากษาคดีเสียความยุติธรรมไป

ในวันที่ 21 พ.ย. 2566 ที่ห้องพิจารณาคดีที่ 401 สิรพัชร์ สินมา ผู้พิพากษาเจ้าของสำนวนออกนั่งพิจารณาคดี และอ่านคำสั่งต่อคำร้องคัดค้านดังกล่าวโดยสรุปว่า ตามที่ทนายความจำเลยยื่นคำร้องคัดค้านผู้พิพากษา เห็นว่ากรณีไม่ต้องด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 12 ให้ยกคำร้อง โดยผู้พิพากษาสิรพัชร์เป็นผู้สั่งตามคำร้องดังกล่าวด้วยตนเอง และสั่งให้ดำเนินการสืบพยานจำเลยปาก ปิยรัฐ จำเลยที่ 1 ซึ่งอ้างตนเป็นพยานต่อไป

ศูนย์ทนายความเพื่อสิทธิมนุษยชนมีข้อสังเกตว่า หลักความเป็นอิสระของตุลาการเป็นหลักการสำคัญที่ช่วยประกันสิทธิในการได้รับการพิจารณาคดีอย่างเป็นธรรมของผู้ต้องหาในคดีอาญา ดังนั้นตามหลักการนี้ ผู้พิพากษาจะต้องมีความเที่ยงธรรม คือ อยู่ในสถานะที่ไม่มีผลประโยชน์หรือมีส่วนได้ส่วนเสียในคดี และต้องไม่มีความคิดล่วงหน้าใดๆ เกี่ยวกับประเด็นที่กำลังพิจารณา 

หากมีเหตุเพียงพอที่จะทำให้เกิดการตั้งคำถามถึงความเที่ยงธรรมของผู้พิพากษา ผู้พิพากษาก็มีหน้าที่ที่จะต้องถอนตัวจากคดีนั้น ซึ่งบทบัญญัติกฎหมายก็เปิดช่องให้คู่ความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งสามารถคัดค้านผู้พิพากษาได้ โดยอ้างเหตุตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 11 และ 12 

นอกจากนี้ ในการพิจารณาคำร้องคัดค้านผู้พิพากษา ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 13 วรรคสาม วางหลักไว้ว่า “ถ้าศาลใดมีผู้พิพากษาคนเดียว และผู้พิพากษาคนนั้นถูกคัดค้าน หรือถ้าศาลใดมีผู้พิพากษาหลายคน และผู้พิพากษาทั้งหมดถูกคัดค้าน ให้ศาลซึ่งมีอำนาจสูงกว่าตามลำดับเป็นผู้ชี้ขาดคำคัดค้าน” จึงมีข้อน่าพิจารณาและตั้งคำถามว่า ผู้พิพากษาที่ถูกคัดค้านจะมีอำนาจในการสั่งคำร้องคัดค้านผู้พิพากษาด้วยตนเองหรือไม่

ร่วมบริจาคเงิน สนับสนุน ประชาไท โอนเงิน กรุงไทย 091-0-10432-8 "มูลนิธิสื่อเพื่อการศึกษาของชุมชน FCEM" หรือ โอนผ่าน PayPal / บัตรเครดิต (รายงานยอดบริจาคสนับสนุน)

ติดตามประชาไทอัพเดท ได้ที่:
Facebook : https://www.facebook.com/prachatai
Twitter : https://twitter.com/prachatai
YouTube : https://www.youtube.com/prachatai
Prachatai Store Shop : https://prachataistore.net
เรื่องที่เกี่ยวข้อง
ข่าวรอบวัน
สนับสนุนประชาไท 1,000 บาท รับร่มตาใส + เสื้อโปโล

ประชาไท