สมเกียรติ ตั้งกิจวานิชย์ : ทุนนิยม VS ศีลธรรม

ปาฐกถาเรื่อง เศรษฐธรรมในยุคโลกาภิวัตน์


 


ดร.สมเกียรติ  ตั้งกิจวานิชย์


ผู้อำนวยการวิจัย สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (ทีดีอาร์ไอ)


งานสวนโมกข์เสวนาสัญจรครั้งที่ 11  "ระบบเศรษฐกิจที่มีศีลธรรม ฝันไปหรือเปล่า?"


 


18 พฤศจิกายน 2549 จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย


 


 


 


 


                                                                    1                                                 


มันไม่ได้อยู่ที่ไหน? มันอยู่แล้วที่นี่?


 


มีคำพูดคำหนึ่งที่พูดกัน แล้วผมรู้สึกทึ่งมาก คำนั้นน่าจะมาใช้กับหัวข้อเสวนาเราได้เป็นอย่างดี ประโยคนั้นบอกว่า Utopia is no where สังคมพระศรีอาริย์ หรือสังคมอุดมสุขไมได้อยู่ที่ไหน


 


ถ้ายึดคำนี้ ระบบเศรษฐกิจที่มีศีลธรรม ก็คงเป็นฝันเกินไป แต่ว่าถ้าเราเปลี่ยนประโยคเมื่อกี๊ จาก Utopia is no where ตัดคำใหม่ เป็น Utopia is now here ซึ่งก็คือ สังคมพระศรีอาริย์ สังคมอุดมคติ อยู่กับท่านแล้วที่นี่


 


นั่นก็แปลว่า ของที่ดูเหมือนเป็นไปไม่ได้เลย บางทีทำอะไรนิดเดียวก็ดูเป็นของที่เป็นไปได้


 


ที่ผู้จัดตั้งโจทย์เรื่องเศรษฐกิจที่มีศีลธรรม ซึ่งเป็นซีรีส์ต่อเนื่องจากเรื่อง สื่อมวลชน ต่อเนื่องจากเรื่องกระบวนการเรียนรู้ และต่อเนื่องจากเรื่อง การเมือง ก็คงเห็นว่า เศรษฐกิจเป็นอีกเรื่องหนึ่งที่กระทบกับเราเยอะ


 


คำถามก็คือ เศรษฐกิจ โดยเฉพาะเศรษฐกิจที่อยู่ในระบบทุนนิยมเสรี มีศีลธรรมได้หรือไม่


 


ถ้าเอาเฉพาะลำพังระบบเศรษฐกิจมีศีลธรรมได้หรือไม่ ก็คงมีคำตอบได้ว่า มีได้แน่นอน เพราะเศรษฐกิจมีได้หลายรูปแบบ ในหัวข้อที่จะพูดกันต่อไปในช่วงการเสวนา จะเห็นว่ามีผู้อภิปรายจากสันติอโศก ซึ่งเป็นตัวอย่างของการทำให้ระบบเศรษฐกิจของชุมชนอโศกเป็นเศรษฐกิจที่มีศีลธรรม หรือตัวอย่างในสมัยพุทธกาล การสร้างชุมนุมสงฆ์ขึ้นมา ก็มีวัตถุประสงค์ชัดว่าเป็นชุมนุมตัวอย่าง เป็นชุมชนในอุดมคติ ซึ่งมีศีลธรรมเป็นหลักแก่นกลาง


 


แต่ชุมชนแบบนี้ในปัจจุบัน ดูเหมือนเป็นชุมชนที่เป็นส่วนน้อย ชุมชนส่วนใหญ่อยู่ภายใต้ระบบเศรษฐกิจที่เรียกว่าระบบทุนนิยมเสรี เพราะฉะนั้น คำถามที่อาจจะเฉพาะเจาะจงกับพวกเราส่วนใหญ่มากกว่าก็คือ เศรษฐกิจแบบทุนนิยมเสรี มีศีลธรรมได้หรือไม่


 


ผู้จัดตั้งคำถามเป็นระบบมาก คือ


 



  • ระบบเศรษฐกิจในปัจจุบัน แบบทุนนิยมเสรี มีศีลธรรมได้หรือไม่ในทางแนวคิด
  • ถ้าแนวคิดมีศีลธรรมได้ ในทางปฏิบัติในความเป็นจริง ระบบเศรษฐกิจที่ต้องแข่งขันกัน ต้องสร้างตลาด สร้างกำไรสูงสุด จะมีศีลธรรมได้จริงหรือไม่ โดยที่ไม่ต้องเอาอะไรมากมาย เอาแค่ระดับศีล 5 ก็พอ
  • ระบบทุนนิยมเสรี จะพัฒนาศีลธรรมให้คนในสังคมได้หรือไม่อย่างไร ต้องอาศัยเงื่อนไขอะไร
  • ระบบเศรษฐกิจที่มีศีลธรรมเป็นพื้นฐาน หรือให้ความสำคัญกับศีลธรรม ควรเป็นอย่างไร ทำได้อย่างไร และเราจะสามารถพัฒนาระบบเศรษฐกิจในปัจจุบันให้มีศีลธรรมมากขึ้นได้อย่างไร

 


 


2


ทุนนิยมมากับความเคลือบแคลงทางศีลธรรม ?


 


ทำไมจึงเกิดคำถามกับระบบเศรษฐกิจแบบทุนนิยมเสรีว่า จะมีศีลธรรมได้หรือไม่


 


ผมคิดว่าเป็นความเข้าใจกันส่วนหนึ่งว่า รากฐานของเศรษฐกิจทุนนิยมเสรี ไมได้มีศีลธรรมเป็นแกนกลางเลย


 


คำกล่าวที่ยกขึ้นมากล่าวอ้างเป็นประจำก็คือ คำที่อดัม สมิธ ซึ่งถือได้ว่าเป็นบิดาของวิชาการเศรษฐศาสตร์สมัยใหม่ กล่าวถึงเศรษฐกิจแบบตลาด หรือทุนนิยมเสรี ในหนังสือ The wealth of the nation เมื่อสองร้อยปีก่อน แปลเป็นไทยได้ว่า


 


ไม่ใช่เพราะความใจดีของพ่อค้าเนื้อ หรือคนต้มสุรา หรือคนอบขนมปังที่ทำให้เราสามารถรับประทานอาหารเย็นของเราได้ แต่เป็นเพราผลประโยชน์ส่วนตัวของคนเหล่านั้น


 


เวลาเราจะแก้ปัญหา เราจึงไม่มุ่งไปถึงมนุษยธรรม แต่เราต้องมุ่งไปถึงความรักตัวเอง และเราจะไม่สื่อสารกับคนที่ทำให้เราอยู่ได้ด้วยความจำเป็นของเราเอง แต่ด้วยผลประโยชน์ของเขา


 


นี่ถือเป็นฐานแนวคิดของเศรษฐศาสตร์ยุคใหม่ ของอดัม สมิธ ซึ่งตอนหลังก็มีคนถกเถียงกันว่าเขาคิดอย่างนั้นจริงหรือไม่ อดัม สมิธ ได้สรุปหรือไม่ว่า คิดว่าเศรษฐกิจไม่มีศีลธรรม หรืออย่างน้อยก็ไม่มีศีลธรรมเป็นแกนกลาง เพียงแต่ให้แต่ละคนทำตามผลประโยชน์ของตัวเอง แล้วกลไกตลาดจะทำให้ผลรวมของสังคมเกิดขึ้นมาได้ดี


 


ตามหลักฐานการศึกษาประวัติศาสตร์ทางเศรษฐกิจ มีการไปค้นดูว่า ก่อนที่อดัม สมิธจะเขียนหนังสือเรื่อง The wealth of the nation ก็เขียนหนังสืออีกเล่มหนึ่ง ซึ่งพูดเรื่อง Theory of Moral Sentiments ก็คือพูดเรื่องศีลธรรมโดยตรง ในเรื่องนั้น เขาได้เขียนถึงความเห็นอกเห็นใจ สงสารซึ่งกันและกันไว้มากมาย คนก็สงสัยว่า อดัม สมิธ มีความสับสนหรือเปล่า เพราะเรื่องหนึ่งก็พูดเรื่องความสงสารเห็นอกเห็นใจ แต่พอมาเขียนเรื่อง The wealth of the nation กลับคิดว่า Self Interest หรือผลประโยชน์ของแต่ละคนเท่านั้นที่ทำให้เศรษฐกิจขับเคลื่อนต่อไปได้


 


หลักฐานทางประวัติศาสตร์เศรษฐกิจที่ไปค้นกันมา พบว่า หลังจากอดัม สมิธ เขียนหนังสือเรื่อง Theory of Moral Sentiments แล้วมาเขียน The wealth of the nation อดัม สมิธ ก็มีโอกาสไปแก้ไขหนังสือเล่มแรกที่เขาเขียนไว้ แล้วออกมาเป็นรูปแบบที่เห็นในปัจจุบัน เพราะฉะนั้น คนที่ศึกษาแล้วเป็นลูกศิษย์อดัม สมิธ ก็คิดว่า ไม่น่ามีความสับสน


 


โลกนี้ไม่มีของฟรี และลัทธิเสรีนิยมใหม่


เศรษฐศาสตร์ยุคถัดมามีการตอกย้ำเรื่องความเสรี กลไกตลาดว่าสามารถทำสิ่งดีๆ ให้สังคมได้ เมื่อสองวันก่อน นักเศรษฐศาสตร์ที่มีชื่อเสียงมากของสหรัฐอเมริกา และของโลก แห่งสำนักชิคาโก คือ Milton Friedman เพิ่งเสียชีวิตไป เขาเป็นคนที่ได้รับรางวัลโนเบลสาขาเศรษฐศาสตร์ในปี 2519 ก็คือ 30 ปีก่อนหน้านี้


 


เขาพูดว่า โลกนี้ไม่มีของฟรี ความคิดของเขาซึ่งบอกว่า เศรษฐกิจสามารถขับเคลื่อนไปได้อย่างดี ถ้ารัฐบาลไม่เข้ามาเกี่ยวข้อง ก็เป็นต้นกำเนิดของสิ่งที่หลายคนเรียกว่า ลัทธิเสรีนิยมใหม่ หรือ Neo Liberalism ซึ่งว่ากันว่าเป็นฐานคิดที่ทำให้คนอย่างประธานาธิบดีเรแกนของสหรัฐอเมริกา หรือนายกรัฐมนตรีแธตเชอร์ของอังกฤษ ในยุค ค.ศ. 1980 นำไปปฏิรูประบบเศรษฐกิจของอังกฤษและสหรัฐอเมริกา


 


ตัวอย่างของอังกฤษ ก็คือการแปรรูปรัฐวิสาหกิจ การลดบทบาทของรัฐ ทางสหรัฐก็คล้ายๆ กัน และที่มามีอิทธิพลต่อเรามากที่สุดก็คือ แนวคิดที่เรียกว่า Washington Consensus หรือฉันทานุมัติวอชิงตัน ซึ่งก็ถือเป็นทายาททางปัญญาที่ต่อเรื่องมาจากอดัม สมิธ ต่อเนื่องจากมิวตัน ฟรีดแมน สถาปนาขึ้นมาพร้อมกับกลไกของธนาคารโลก ไอเอ็มเอฟ แล้วก็กระทรวงการคลังของสหรัฐอเมริกา คือทั้งหมดอยู่ที่กรุงวอชิงตัน


 


แล้วก็มีการให้แนวนโยบายที่ประเทศต่างๆ ควรนำไปปฏิบัติเพื่อให้เกิดการพัฒนาเศรษฐกิจ นั่นก็คือ แนวคิดว่าด้วยการแปรรูปรัฐวิสาหกิจ หรือ Privatization เรื่องของการเปิดเสรีทางการค้า Liberalization และเรื่องของการลดผ่อนเบากฎระเบียบเพื่อให้ประกอบธุรกิจง่าย หรือ Deregulation


 


อย่างไรก็ตาม ในทางวิชาการ ทางแนวคิด มันได้มีหลายกระแสแนวคิด ระยะหลังมีสำนักเศรษฐศาสตร์ที่ไม่ได้อยู่ในเศรษฐศาสตร์กระแสหลัก ก็อธิบายว่า ปัจจัยที่ต้องอยู่ควบคู่กับสังคม มันต้องมีกลไกสถาบัน และกลไกทางสถาบันเหล่านี้ มันก็เกิดขึ้นมาและช่วยหนุนเสริมให้ระบบเศรษฐกิจไปได้ ไม่ได้แปลว่าคนเราต้องเห็นแก่ตัวเสมอไปที่จะทำให้สังคมอยู่ได้ มันมีเรื่องเห็นแก่ผู้อื่น


 


เศรษฐกิจฐานกว้างส่งเสริมศีลธรรม


ล่าสุด อีกกระแสหนึ่ง นำโดยเบนจามิน ฟรีดแมน ซึ่งอยู่ที่มหาวิทยาลัยฮาร์เวิร์ด เขียนหนังสือเล่มหนึ่งมีเนื้อหาน่าสนใจ ชื่อก็น่าสนใจ คือ The moral consequences of economic growth นั่นก็คือ ผลกระทบทางศีลธรรมของการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจ


 


เล่มนี้มีแนวความคิดซึ่งท้าทายมาก คือไปไกลกว่าการบอกว่า เศรษฐกิจตลาดจะดีถ้าไม่มีการเข้ามาแทรกแซง แต่พูดไปว่า การเจริญเติบโตซึ่งมีฐานอย่างกว้าง คือโตแบบมีคนในสังคมจำนวนมากได้รับประโยชน์ ไม่ใช่โตแบบกระจุกตัว นอกจากจะช่วยทำให้ชีวิตความเป็นอยู่ของคนในทางวัตถุดีขึ้นแล้ว ยังไปช่วยหลายๆ เรื่องทีเป็นเรื่องทางสังคมด้วย เช่น เรื่องของประชาธิปไตย เรื่องของความอดทนอดกลั้นต่อผู้อื่นที่มีความแตกต่าง


 


เขายกตัวอย่างมากมาย ข้อสรุปสุดท้ายเขาบอกว่า การเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจแบบฐานกว้าง คือคนได้รับประโยชน์ในสังคมอย่างทั่วถึงจะมีผลดีต่อลักษณะทางศีลธรรมของคนในสังคมด้วย


 


เขายกตัวอย่างจากระดับศีลธรรมในปัจเจกชน มาสู่ศีลธรรมของสังคม ตัวอย่างที่อธิบายแล้วเข้าใจง่ายก็คือ เขาบอกว่า ถ้าไม่มีการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจ คือเศรษฐกิจอยู่ในภาวะชะงักงัน จะเกิดปรากฏการณ์ที่ความอดทนของคนในแต่ละชาติ ต่อคนที่แตกต่างกัน เช่นคนต่างเชื้อชาติ ความอดทนจะน้อย ยกตัวอย่างเช่น เกิดเหตุการณ์ในสหรัฐอเมริกา กลางทศวรรษที่ 1970 และ 1990 เป็นช่วงที่เศรษฐกิจอเมริกาตกต่ำ ช่วงนั้นก็เป็นช่วงที่เกิดการเหยียดผิวกันอย่างกว้างขวางในสหรัฐอเมริกา และแนวคิดเรื่องการส่งเสริมสิทธิเสรีภาพของคนกลุ่มน้อย ก็ถูกปฏิเสธไป หรือตัวอย่างการหาเสียงเลือกตั้งประธานาธิบดีสหรัฐ ในปี 1992 และ1996 ซึ่งตอนนั้นเป็นช่วงที่เศรษฐกิจอเมริกาตกต่ำ ก็มีการต่อต้านคนต่างประเทศที่เข้ามาทำงานในอเมริกา เพราะถือว่าเข้ามาแย่งงาน ต่อต้านนโยบายส่งเสริมและสนับสนุนคนกลุ่มน้อย และเกิดกลุ่มที่เต็มไปด้วยความเกลียดชังกลุ่มคนต่างๆ เข้าไปทำร้ายคน เข้าไปแย่งชิงกัน


 


และปรากฏการณ์นี้ก็เกิดขึ้นทั่วโลกในช่วงเศรษฐกิจตกต่ำ เช่นในเยอรมัน ก่อนจะเกิดพรรคนาซี ที่เศรษฐกิจตกต่ำ ในอินโดนีเซีย จะเห็นว่าหลังการตกต่ำทางเศรษฐกิจในปี 2540 ซึ่งเกิดวิกฤตการณ์ทางเศรษฐกิจ มีการแย่งชิง มีการปล้นกัน ของไทยเราก็จะเห็นว่า ในช่วงเศรษฐกิจตกต่ำ มันก็มีความระส่ำระส่าย แล้วก็เกิดนักการเมืองพันธุ์ใหม่ เกิดคุณทักษิณ ชินวัตรขึ้นมาในสภาพสังคมแบบนี้


 


ฉะนั้น เขาพูดว่า การเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจ ซึ่งผลักดันโดยกลไกตลาดเสรี ตามมาด้วยหลายอยางนั้น มีผลอย่างมากต่อศีลธรรมของคน ซึ่งไม่ใช่ศีลธรรมในระดับปัจเจก แต่เป็นศีลธรรมของสังคมเลย คือ ลักษณะของสังคมนั้นมันสะท้อนออกมาเลยว่า ในช่วงที่เศรษฐกิจมีการขยายตัว คนก็จะสดใสร่าเริง แล้วก็มีความอดทนอดกลั้น มีความเป็นประชาธิปไตยได้ แต่ถ้าเศรษฐกิจตกต่ำ คนไม่มีความหวัง ก็จะเกิดการเกลียดชังกัน เกิดการล้มล้างประชาธิปไตย เปลี่ยนแปลงการปกครองต่างๆ นั่นเป็นสิ่งที่เบนจามิน ฟรีดแมนพูดเอาไว้


 


ฉะนั้น ในแนวคิด จะเห็นว่ามีแนวคิดที่หลากหลายมาก ตั้งแต่ เศรษฐกิจที่ขับเคลื่อนโดยระบบตลาดล้วนๆเป็นสิ่งที่ดี อย่าง อดัม สมิธ แล้วก็ต่อยอดด้วยมิวตัน ฟรีดแมน นำไปสู่การปรับอย่างแท้จริง จนมาถึงเศรษฐศาสตร์กระแสใหม่ ซึ่งอาจมีความเห็นแตกต่างว่า เศรษฐศาสตร์ไม่จำเป็นต้องยึดถือความเห็นแก่ตัวหรือผลประโยชน์เฉพาะตัว แต่มีฐานคิดกว้างไปกว่านั้นได้ ยึดเอาบรรทัดฐานของสังคม ฉะนั้น เศรษฐกิจไม่ใช่ตลาดอย่างเดียว แต่เกี่ยวข้องกับวัฒนธรรมด้วย


 


สุดท้าย งานของเบนจามิน ฟรีดแมน บอกว่า สังคมที่ระบบเศรษฐกิจไปได้ ลักษณะทางศีลธรรมของสังคมก็ไปได้ด้วยเช่นเดียวกัน


 


ทุนนิยมแบบของใครของมัน


ในกรณีของไทย ก็มีงานมากมายที่พูดว่า ระบบเศรษฐกิจที่มีความเหมาะสม สอดคล้องกับหลักธรรมะ ก็มีงานสำคัญของท่านพุทธทาส เรื่อง ธัมมิกสังคมนิยม ผู้ที่ติดตามเครือข่ายธรรมโฆษณ์คงได้รู้จักงานนี้อยู่แล้ว และอีกงานคืองานของอ.ป๋วย  อึ๊งภากรณ์ ท่านเขียนไว้มากมาย แต่มีความคิดรวบยอดสรุปในบทความที่เรียกว่า จากครรภ์มารดาถึงเชิงตะกอน ซึ่งสรุปว่า ลักษณะของระบบเศรษฐกิจที่มีศีลธรรมเป็นอย่างไร และเป็นศีลธรรมที่กินได้ หมายความว่ามีศีลธรรมแล้วคนได้รับอานิสงค์จริง ได้รับการดูแล เติบโตมาศึกษาไป ก็ได้รับการดูแล มีสวัสดิการสังคม และเมื่อเสียชีวิตไป ไปถึงเชิงตะกอนก็ได้รับการดูแล นี่ก็เป็นแนวความคิดที่มีรูปธรรมชัดเจน


 


เพราะฉะนั้น ถ้าตอบคำถามแรกว่า ระบบเศรษฐกิจแบบศีลธรรมมีหรือไม่ มีแน่นอน เพราะมีตัวอย่างแนวคิดชัดเจน ตั้งแต่แนวคิดในศาสนาล้วนๆ อย่างสังคมสงฆ์


 


แต่ถ้าไปผนวกโจทย์ว่า ทุนนิยมเสรีมีศีลธรรมได้หรือไม่ในทางแนวคิด ก็คงก้ำกึ่ง บางแนวคิดก็บอกว่าศีลธรรมเป็นของที่เกิดขึ้นมา ความอยู่ดีมีสุขสวัสดิการ เกิดขึ้นมาเพราะเห็นประโยชน์ของแต่ละคน โดยที่แต่ละคนไม่จำเป็นต้องมีศีลธรรม แบบที่อดัม สมิธพูด ว่าพ่อค้าเนื้อ คนต้มสุรา คนขายขนมปัง ไม่ได้เห็นอกเห็นใจเรา แต่ทำให้เรามีบริโภคได้


 


ไปจนถึงแนวคิดสมัยใหม่ ที่เชื่อว่าจำเป็นต้องมีศีลธรรม และจะทำให้เศรษฐกิจอยู่ได้ ดังนั้นมันเป็นแนวคิดผสมผสาน ไมได้มีอะไรที่เด็ดขาดไป


 


โจทย์สำคัญไม่ใช่การถกเถียงกันทางทฤษฎี มันอยู่ที่ทางปฏิบัติ


 


กำไรสูงสุดมันทำให้ธุรกิจแต่ละแห่งต้องแข่งขันกัน ใครมีศีลธรรมจะแข่งขันกับเขาได้ยังไง พูดภาษาง่ายๆแบบนั้น


 


ผมคิดเราคงต้องดูว่า ว่าทุนนิยมในโลกไมได้มีแบบเดียว มันมีตัวอย่างทุนนิยมในโลกหลายแบบ อย่างทุนนิยมของสหรัฐอเมริกาหรืออังกฤษ ที่เรียกว่าทุนนิยมแบบแองโกลแซกซอนนั้น ก็มีลักษณะเฉพาะตัว  เช่น เน้นกลไกตลาดมาก เน้นตลาดหลักทรัพย์มากๆด้วย เน้นให้ตลาดแรงงานมีความเคลื่อนไหวได้ดี โยกย้ายงานได้ง่าย และเชื่อว่าจะนำไปสู่ความรุ่งเรืองทางเศรษฐกิจ ทุนนิยมพวกนี้ ต่อต้านเรื่องสินบน คอรัปชั่น


 


ถ้ามาดูทุนนิยมที่ใกล้ตัวเรา ทุนนิยมอย่างสิงคโปร์ ซึ่งใกล้ตัวเราจากการที่นายทุนของประเทศเหล่านั้นมาลงทุนในประเทศไทย ทุนนิยมของสิงคโปร์ ก็จะมีหน้าตาลักษณะที่แตกต่างจากทุนนิยมที่อื่น รัฐบาปเงินมาก ทำให้เกิดการเอาเงินไปลงทุนในต่างประเทศเยอะ ทุนนิยมของสิงคโปร์นั้น ถ้าอยู่ในประเทศก็จะบอกว่าจะไม่เอาการทุจริตคอรัปชั่น ลีกวนยูพูดเองว่า อย่ามาทุจริตในประเทศ และเมื่อนักธุรกิจต้องไปลงทุนต่างประเทศ ลีกวนยูก็พูดว่า นักธุรกิจที่ไปลงทุนในต่างประเทศนั้น ให้รู้ไว้เสียว่าในต่างประเทศ มีคอรัปชั่นมากมาย ไปลงทุนในต่างประเทศแล้ว อย่าเอาคอรัปชั่นกลับมาสิงคโปร์ แต่ท่านไมได้บอกว่าอย่าไปคอรัปชั่นในต่างประเทศ


 


ทุนนิยมในเยอรมันในญี่ปุ่นก็แตกต่างกัน ทุนนิยมในเยอรมันให้ความสำคัญกับกลุ่มแรงงานมาก และเป็นการพัฒนาการทางประวัติศาสตร์ กรรมการบริษัทในหลายบริษัทมีสหภาพแรงงานด้วย ทุนนิยมของญี่ปุ่นให้ความสำคัญกับความสัมพันธ์ระยะยาวระหว่างกลุ่มธุรกิจมาก และให้ความสำคัญกับการกู้ยืมเงินจากธนาคารมากกว่าตลาดหลักทรัพย์ ถ้าไปถึงทุนนิยมแบบใหม่ ทุนนิยมแบบรัสเซีย ก็คือทุนนิยมแบบมาเฟีย


 


 


กำไรสูงสุด ไปกันได้กับ ศีลธรรม ?


คำถามถัดมาคือ ทุนนิยมมันต้องแข่งขันกัน สร้างกำไรสูงสุด แล้วจะมีวิธีอย่างไร ทำให้มีศีลธรรม


 


ทุนนิยมไม่ใช่ของที่ลอยอยู่ในสุญญากาศ ทุนนิยมแต่ละประเทศมีความแตกต่างกัน เพราะฉะนั้นประเด็นสำคัญคือทุนนิยมอยู่ภายใต้โครงสร้างทางวัฒนธรรมด้วย ถ้าโครงสร้างทางวัฒนธรรม ทางสังคม เอื้อต่อการทำอย่างใดอย่างหนึ่ง ยกตัวอย่างเช่น ในสหรัฐอเมริกา เอื้อต่อการทำคอรัปชั่นอย่างโจ๋งครึ่ม เป็นสิ่งที่ทำได้ยาก มีการห้ามกัน มีกฎหมายปราบปรามคอรัปชั่นค่อนข้างร้ายแรง อันนี้ไมได้แปลว่าไม่ได้มีการแสวงหาผลประโยชน์จากหน้าที่ทางการเมือง แต่รูปแบบการคอรัปชั่น ติดสินบนแบบตรงไปตรงมาเป็นสิ่งที่ยอมรับไม่ได้


 


และด้วยเหตุผลแบบนี้ ค่านิยมของสังคมแบบนี้ ก็ทำให้ลักษณะของทุนนิยมของสังคมอเมริกาก็มีหน้าตาแบบหนึ่ง ทุนนิยมของสังคมรัสเซียก็หน้าตาแบบหนึ่ง ทุนนิยมของสิงคโปร์ก็มีหน้าตาแบบหนึ่ง และแน่นอน ของไทยก็มีหน้าตาอีกแบบหนึ่ง คือทั้งหมดล้วนอยู่ในโครงสร้างทางวัฒนธรรมและทางสังคม ตามปทัสถาน หรือตามบรรทัดฐานของสังคม


 


ผมคิดว่า ที่ผู้จัดตั้งคำถามว่า ระบบเศรษฐกิจต้องมีการแข่งขัน มีคู่แข่ง ต้องสร้างตลาด สร้างกำไรนั้น จะมีศีลธรรมได้ยังไง ก็ชี้ให้เห็นถึงปัญหาของทุนนิยม ไม่ว่าทุนนิยมสัญชาติไหน มันมีจุดร่วมกัน เมื่อเป็นบริษัท ตั้งชื่อมา หน้าที่คือแสวงหากำไรสูงสุด แล้วนำไปมอบให้แก่ผู้ถือหุ้น จัดสรรแก่ผู้ถือหุ้น ไม่ว่าจะมีลักษณะต่างกันยังไงในรายละเอียด หน้าตาโดยรวมเหมือนกัน คือต้องแสวงหากำไรสูงสุด และความที่ต้องแสวงหากำไรสูงสุดนั้น ทำให้ทุนนิยมมีโอกาสสร้างบาปทางเศรษฐกิจมากขึ้น


 


บาปของทุนนิยมคืออะไร


บาปที่เด่นชัดมากที่สุด คือ การผูกขาดทางเศรษฐกิจ ถือเป็นบาปร้ายแรง เป็นบาปที่มาไกล ถือเป็นบาปพื้นฐานที่เกิดขึ้นกับระบบเศรษฐกิจทุนนิยม อดัม สมิธ ก็เคยพูดไว้ในหนังสือว่า คนที่ทำธุรกิจในอาชีพเดียวกัน ส่วนใหญ่ไม่ค่อยได้มาเจอกันหรอก แต่พอมาเจอกันแล้ว คุยกันทีไร ก็จะจบด้วยการสมคบกันเพื่อหาประโยชน์จากสาธารณะ เช่น การรวมหัวกันขึ้นราคา อันนี้ก็ชัดเจนว่ามีมาแต่ไหนแต่ไร การสมคบ ผูกขาด ฮั้ว ถือเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นในระบบทุนนิยมมานาน ไม่ว่าทุนนิยมแบบไหน


 


นี่ถือเป็นบาปขั้นพื้นฐาน และในวิชาการทางเศรษฐศาสตร์ถือว่าการผูกขาดเป็นบาป เพราะว่าการผูกขาดนั้นทำให้ผู้บริโภคได้ประโยชน์ไปน้อย ทำให้เสียประสิทธิภาพทางเศรษฐกิจ ศีลธรรมของวิธีคิดทางเศรษฐศาสตร์ มันก็จะมีแง่มุมของมัน มันไม่ได้เป็นศีลธรรมแบบทางศาสนาที่เราเชื่อกัน ยกเว้นแต่มีการตีความเชื่อมโยงกัน


 


ทำนองเดียวกัน บาปอีกตัวหนึ่งของลัทธิเศรษฐกิจทุนนิยมเสรี ก็คือ การเก็งกำไรโดยใช้ข้อมูลภายใน เช่น ไปซื้อหายหุ้น ซื้อขายหลักทรัพย์ แล้วไปอาศัยข้อมูลวงในจากผู้บริหารบริษัท กรรมการบริษัท รู้ว่าบริษัทนั้นมีแนวโน้มประกอบธุรกิจจะกำไรขาดทุนยังไง แล้วใช้ข้อมูลวงในนี้ไปซื้อหุ้นขายหุ้นก่อนล่วงหน้า แบบนี้ถือว่ายอมรับไม่ได้ แต่ในทางวิชาการเศรษฐศาสตร์ ถ้าลำพังการเก็งกำไร ถือว่าเป็นสิ่งที่หลายกรณียอมรับได้ เพราะทำให้ระบบตลาดมีประสิทธิภาพดี ทำให้ราคามันอยู่ในระดับที่เหมาะสม สะท้อนกับความเป็นจริง


 


แต่หลายๆ เรื่อง เช่น การโฆษณาให้คนบริโภค จะไม่ถือเป็นบาปทางเศรษฐกิจ เพราะถือว่าผู้บริโภคมีสิทธิ์ มีสิทธิ์ตัดสินใจได้ด้วยตัวเขาเอง การโฆษณาก็ไม่ถือเป็นบาป ยกเว้นถ้าเป็นโฆษณาผิดจรรยาบรรณ หลอกลวง


 


ระดับของบาป หรือระดับของสิ่งที่ยอมรับไม่ได้ ในทางศาสนา กับในทางโลก มันมีความแตกต่างกันเยอะมาก คำถามที่ว่า ถ้ามีแนวคิดด้านศีลธรรมอยู่จริง แต่ระบบตลาดต้องแข่งขันกัน ทำกำไร ทำโฆษณา ศีลธรรมมันจะอยู่ได้ยังไง คำถามนี้ ถ้าตอบในทางธรรม ก็ตอบว่าคงมีได้ยากจริงๆ ในระบบทุนนิยมเสรี แต่ถ้าเป็นศีลธรรมในระดับศีลธรรมทางโลกนั้น มันมีกลไกหลายอย่างที่ทำได้


 


 


ระบบทุนนิยมเสรี พัฒนาให้คนมีศีลธรรมได้หรือไม่ ภายใต้เงื่อนไขใด


 


อันนี้ก็คงต้องตอบว่า มันมีความหมายในทางศีลธรรมบางแบบที่มันถือได้ว่าเป็นศีลธรรมทางโลก แล้วมันเหมาะกับทุนนิยม เรื่องนี้เป็นเรื่องที่นักสังคมวิทยาได้ศึกษามาเป็นเวลานานแล้ว อย่างงานเก่าแก่ร้อยปีก่อนของแมกซ์ เวเบอร์ ซึ่งเขียนหนังสือเรื่องจริยธรรมของพวกโปรเตสแตนท์ ก็เขียนไว้ชัดว่า มีลักษณะหลายอย่างของชาวโปรเตสแตนท์ที่ส่งเสริมให้เกิดการเติบโตของทุนนิยม เช่น ความอุตสาหะ ความขยันขันแข็ง อดทนในการทำงาน มีวินัย การประหยัดอดออม


 


ได้ยินแบบนี้อาจแปลกใจ เพราะมักได้ยินบ่อยๆ ว่า ลัทธิทุนนิยมส่งเสริมให้เกิดการบริโภคเยอะๆ เพื่อจีดีพีจะได้โตๆ ซึ่งในแง่มุมนึงก็ถูก แต่ถ้ามองในเชิงการเติบโตทางวัตถุล้วนๆ การเติบโตในระยะยาวให้ไปได้ไกล การบริโภคเฉพาะหน้ามากๆ ไม่ใช่เรื่องที่ดี ต้องมีสัดส่วนที่พอเหมาะระหว่างการบริโภคกับการออม


 


แมกซ์ เวเบอร์ เองก็บอกว่า การประหยัดอดออมเป็นเรื่องที่ดี เพราะทำให้เกิดเงินทุนสะสม และทำให้เงินทุนนั้นไปลงทุนประกอบกิจการต่างๆ ได้ ซึ่งตรงนี้ก็เป็นการเกื้อหนุนต่อทุนนิยม


 


และแน่นอนว่า ลักษณะที่พูดมา ขยัน ขันแข็ง อดทน มีวินัย ต่างๆเหล่านี้ ไม่ใช่ลักษณะของคนโปรแตสแตนท์ แต่ยังอยู่ในคนหลายกลุ่มด้วย ถ้าจะไปดูคนจีน คนยิว ก็มีลักษณะวัฒนธรรมหลายอย่างที่เหมาะสมกับทุนนิยม


 


3


เศรษฐกิจศีลธรรม ฝันกลางวันหรือฝัน(ที่อาจ)เป็นจริง?


 


 


คำถามใหญ่คือ ฝันเกินไปหรือไม่ที่จะมีระบบเศรษฐกิจแบบมีศีลธรรม


มันมีตัวอย่างระบบเศรษฐกิจที่เรียกได้ว่ามีศีลธรรมเป็นศูนย์กลาง เช่น ภูฏาน ซึ่งเราสนใจกันมากในช่วงหลัง ไม่ว่าเรื่อง GDH ความสุขมวลรวมประชาชาติ และที่นั่นยังยึดหลักศาสนาเป็นแกนกลาง


 


เพื่อนของผมที่ไปเที่ยวที่ภูฏานบอกว่า รับประทานเนื้อที่ภูฏานไม่อร่อย เพราะคนพยายามหลีกเลี่ยงจากการฆ่าสัตว์ จะฆ่าสัตว์ก็ต่อเมื่อมันแก่ใกล้จะตาย ฉะนั้นเนื้อมันเหนียว แต่ทั้งหมดไม่ได้แปลว่าคนภูฏานไม่ได้สนใจอบายมุขเลย มีบาร์สำหรับคนภูฏาน มีเหล้าแบบหนึ่งที่คนภูฏานไม่ถือว่าเป็นเหล้า แต่กินแล้วเมา ส่วนวิสกี้คนภูฏานถือว่าเป็นเหล้าเมื่อต้มแล้วจึงไม่บริโภคในประเทศ แต่ส่งออกไปขายต่างประเทศแทน


 


แปลว่า สังคมที่ดูเป็นอุดมคติอย่างภูฏานก็มีแง่มุมของความเป็นมนุษย์อยู่เยอะ แต่นับว่ายังมีแง่มุมใกล้เคียงอุดมคติมากที่สุด สังคมอย่างสันติอโศกก็เป็นสังคมที่เป็นอุคมคติไปในทางนั้น


 


แต่ตัวอย่างรูปการของทั้งสองแห่งก็คือ การยอมรับมาตรฐานการครองชีพหรือระดับรายได้ของประชาชนในระดับที่ไม่สูง โดยเชื่อว่ามาตรฐานทางวัตถุไม่ใช่มาตรฐานเดียว ถ้าสังคมยอมรับแบบนี้ก็ทำให้เศรษฐกิจมีศีลธรรมเป็นศูนย์กลางได้ไม่ยาก และมีการควบคุมสูง


 


อย่างภูฏานส่วนหนึ่งทำได้เพราะสภาพทางภูมิศาสตร์ด้วย การมีภูเขามากๆ ปิดกั้นตัวเองได้ดีพอสมควร และยังมีนโยบายปิดกั้นด้วย เช่น คนจะไปเที่ยวภูฏานต้องขออนุญาต เพราะแต่ละปีมีโควตาจำกัดนักท่องเที่ยว อินเตอร์เน็ต ทีวีดาวเทียม เพิ่งมีเมื่อไม่กี่ปีมานี้


 


ถ้าคนในสังคมมีควาเห็นพ้องต้องกันว่านี่คือวิถีชีวิตที่พึงปรารถนาก็จะทำกันได้ แน่นอน มันมีปัจจัยที่ซับซ้อน โลกในยุคโลกาภิวัตน์มันทำให้ประเทศที่อยากทำแบบนี้ถ้าไม่มีเจตจำนงมุ่งมั่นก็จะทำได้ยาก


 


ประเทศที่สมาทานเศรษฐกิจทุนนิยมเสรีแบบประเทศไทยมานานพอสมควร มีการพึ่งการส่งออก การลงทุนต่างประเทศ นักท่องเที่ยวต่างประเทศ ในสัดส่วนที่ค่อนข้างสูง ถ้าร่วมยอดส่งออกนำเข้าเทียบกับสัดส่วนจีดีพี มันจะเกิน 100% ถ้าประเทศอยู่ในภาวะแบบนี้ คงไกลเกินไปที่จะดึงมาหาอีกดุลยภาพหนึ่ง


 


โจทย์ของประเทศไทยที่เป็นโจทย์ขั้นต้นคือ ทำอย่างไรให้เป็นสังคมทุนนิยม คล้ายทุนนิยมเสรี แต่มีระดับของศีลธรรม ซึ่งทำให้ทุนนิยมแบบนี้ไม่เบียดเบียนชีวิตของคน สัตว์ สิ่งแวดล้อม ธรรมชาติ หรือเอารัดเอาเปรียบกันมากเกินไป


 


บาปมีหลายระดับ กิเลสมีหลายระดับ ไม่ว่าจะเห็นพ้องกันหรือไม่ว่าจุดหมายปลายทางไปทางไหน แต่สำหรับบาปหลายประเภท ผู้คนคงเห็นด้วยว่าต้องจัดการ เช่น บาปแห่งการผูกขาด บาปแห่งการเก็งกำไร บาปแห่งการเอาเรื่องทางเพศมาหาประโยชน์ทางเศรษฐกิจ


 


พูดง่ายๆ คือกลับไปสู่พื้นฐานของศีล 5 ที่อย่างน้อยเป็นปทัสถานของสังคมไทยว่า ยอมรับไม่ได้ แล้วตีความขยายจุดนั้นไป  เช่น ลักทรัพย์ก็คงต้องตีความขยายต่อไปว่า มันมีลักทรัพย์แบบคอรัปชั่น ผูกขาด เก็งกำไร อะไรที่สร้างฉันทามติได้ง่ายว่านี่คือ บาป สังคมก็สามารถวางกลไกทางสถาบัน กฎระเบียบ วัฒนธรรมเพื่อแก้ปัญหาได้ง่าย


 


การฆ่าสัตว์ มีงานของลูกศิษย์อาจารย์พุทธทาสตีความไว้แล้ว ในบทความ "อริยสัจ 4 แห่งธรรมิกสังคมนิยม" ตีพิมพ์ในหนังสือพุทธศาสนาปีที่ 66 เล่มที่ 2 ฉบับพิเศษ มีการขยายความเรื่องพวกนี้ไว้ละเอียดว่า ถ้าจะขยายความศีล 5 มรรค 8 ให้เข้ากับสังคมปัจจุบันต้องทำอย่างไร


 


พูดปด ในปัจจุบันอาจจะออกมาในการใช้สื่อโฆษณาชวนเชื่อ ไม่ได้เป็นการพูดปดแบบบอกขาวเป็นดำแบบเดิม


 


ถ้าจะก้าวให้ทันกับความเปลี่ยนแปลงทางสังคม คงต้องมีการประยุกต์คำสอนหลักทางศาสนาเข้ามาตีความใหม่ให้เข้ากับบริบททางสังคม


 


ถ้าเราจะพัฒนาเศรษฐกิจที่ให้ความสำคัญกับศีลธรรมเราต้องทำยังไง โดยสรุป 1.ต้องมีการแปรความทางศีลธรรมคำสอน ตีความให้เข้ากับสภาพการณ์ทางสังคมแบบใหม่ และเมื่อตีความแบบใหม่ว่าสิ่งที่เป็นความชั่วร้าย เป็นบาป ในเศรษฐกิจทุนนิยมแบบใหม่คืออะไร


สิ่งที่จะพบก็คือ ลำพังการแก้เทศนา สั่งสอน ให้ปัจเจกชนแต่ละคนเป็นคนดีมีศีลธรรม จะมีข้อจำกัดจากสิ่งที่ท่านเห็น เช่น ผู้ที่ได้ประโยชน์จากเศรษฐกิจผูกขาด ไม่คิดว่าเศรษฐกิจผูกขาดคือการลักทรัพย์ และสังคมก็ยังนับถือนักธุรกิจที่ประสบความสำเร็จจากธุรกิจผูกขาด ธุรกิจสัมปทานที่แสวงหาประโยชน์จากรัฐและประชาชน


 


2.มีการแปรการตีความไปสู่การสร้างกลไกสถาบันทางสังคม ซึ่งมีหลายแบบ ตั้งแต่กลไกที่เกี่ยวข้องกับตลาด รัฐ สังคม เวลาเราจะตอบโจทย์เรื่องทุนนิยมเสรีในยุคโลกาภิวัตน์ เราต้องดูว่า 3 ส่วนนี้จะทำอะไรได้บ้าง


 


 


กลไกกำกับที่เกี่ยวข้องกับตลาด


ในส่วนของตลาด มีแรงกดดันหลายเรื่องที่พยายามจะสร้างปทัสถานใหม่ในวงการธุรกิจกันเอง เช่น สิ่งที่เกิดขึ้นในประเทศไทยในรอบ 10 ปีที่ผ่านมาหลักเกิดวิกฤตเศรษฐกิจ ในวงการธุรกิจโดยเฉพาะบริษัทที่จดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ คือ เรื่องธรรมภิบาล


 


ธรรมาภิบาลเป็นระบบศีลธรรมในการจัดวางความสัมพันธ์ของคนในบริษัท ทำอย่างไรไม่ให้ผู้จัดการโกงเงินผู้ถือหุ้น ทำอย่างไรไม่ให้ผู้ถือหุ้นรายใหญ่เอาเปรียบผู้ถือหุ้นรายย่อย ซึ่งในประเทศไทยทำกันบ่อย โดยการไซฟ่อนเงินออกจากบริษัท ในวงการตลาดหลักทรัพย์เองก็ถือว่ายอมรับกันไม่ได้แล้ว


 


ทำไมมันเป็นบาปที่เกี่ยวข้องกับคนกลุ่มเล็กนัก อันที่จริงก็มีบาปอีกรูปแบบหนึ่งที่เริ่มถือแล้วว่าเป็นความไม่รับผิดชอบต่อสังคม คือ ปรากฏการณ์ที่มีการเคลื่อนไหว Cooperate Social Responsibility บรรษัทต้องมีความรับผิดชอบต่อสังคมด้วย บริษัทในตลาดหลักทรัพย์ก็สนใจล้นหลาม


 


หลักการนี้เป็นกาขยายความหลักธรรมาภิบาลให้กว้างขึ้น มันจะดูไปถึงว่าเอาเปรียบแรงงาน ซัพพลายเออร์ ผู้บริโภค สิ่งแวดล้อมหรือไม่ เรื่องพวกนี้มีแรงกดดันจากโลกาภิวัตน์ด้วย เช่น ผู้ผลิตเสื้อผ้าสำเร็จรูปของไทยที่จะส่งไปขายยังสหรัฐอเมริกาและยุโรปจะใช้แรงงานเด็กไม่ได้เลย เพราะบริษัทแบรนด์เนมทั้งหลายไม่ต้องการให้ชื่อของตัวเองไปแปดเปื้อนกับการใช้แรงงานเด็ก แรงงานทาส


 


 ในต่างประเทศไม่ได้แปลว่าระบบธรรมาภิบาลของเขาไม่มีปัญหา ประเทศทุนนิยมแนวหน้าที่สุดอย่างสหรัฐอเมริกาก็เต็มไปด้วยข่าวอื้อฉาว แต่งบัญชี ทั้งหมดเป็นแรงกดดันให้วงการธุรกิจต้องเข้มงวดกันเอง


 


แต่ถ้าเราจะหวังให้ตลาดหรือวงการธุรกิจรับผิดชอบตัวเองโดยลำพังก็จะมีข้อจำกัด เพราะจะมีการกำกับพฤติกรรมที่ถือว่าเป็นบาปร้ายแรงของวงการที่บั่นเซาะการเติบโตของทุนนิยมเท่านั้น จะไม่ไปไกลกว่านั้น โดยเฉพาะเรื่องของสิ่งแวดล้อม


 


ฉะนั้น กลไกทางสถาบันของสังคมที่จำเป็นต้องมีอีกสองเรื่องคือ บทบาทภาครัฐ


 


 


กลไกกำกับในภาครัฐ


เกี่ยวข้องกับการออกกฎระเบียบต่างๆ ที่มีบทลงโทษ เช่น การผูกขาด ถ้าจะหวังให้ธุรกิจด้วยกันไม่ยอมรับการผูกขาดก็คงจะมีเฉพาะบริษัทที่เสียผลประโยชน์จากการผูกขาดเท่านั้นที่จะโวยวาย ถ้าภาระมันมาตกกับผู้บริโภค บริษัทเหล่านั้นก็จะไม่สนใจ รัฐจึงต้องเข้ามามีบทบาทป้องกันการผูกขาด ซึ่งสิ่งนี้ยังเป็นโจทย์ที่สำคัญของประเทศไทย เพราะการผูกขาดทำให้ทุนนิยมของไทยเป็นทุนนิยมที่อัปลักษณ์มาก


 


การที่จะเกิดกฎระเบียบในการป้องปรามการหาประโยชน์จากเศรษฐกิจเหล่านี้ แปลว่าระบบการเมืองต้องตอบสนองต่อการไม่แสวงหาผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจแบบนี้


 


กลไกกำกับทางสังคม


นำเรามาสู่จุดที่สามคือ สังคมเองมีบรรทัดฐานอย่างไร ในการยอมรับเรื่องเหล่านี้ ซึ่งกลับไปสู่สิ่งที่พูดมาตอนต้นคือการแปรความหมายทางสังคมโดยใช้หลักศีลธรรมแบบใหม่ นอกจากศีล 5 แบบเดิมที่เป็นสิ่งพื้นฐาน เหมาะสำหรับสังคมยุคที่ระบบเศรษฐกิจไม่สลับซับซ้อน มาสู่ยุคที่สลับซับซ้อนต้องขยายความออกไปอย่างไร จะเป็นตัวที่มีส่วนช่วยในการสร้างปทัสถานทางสังคม


 


ยกตัวอย่างอีกเรื่อง เป็นหัวข้อที่เครือข่ายธรรมโฆษณ์ได้จัดการเสวนากันมา คือ เรื่องสื่อมวลชน วิถีทางทางศีลธรรม จะยกมาดูว่าการจะให้สื่อมวลชนมีศีลธรรมนั้น ต้องมีการผสมผสานในภาคีทั้ง 3 คือ รัฐ ตลาด และสังคม เข้าด้วยกัน โดยมีการแบ่งพื้นที่สื่อให้กับ 3 กล่ม


 


สื่อมวชนโดยเฉพาะวิทยุ-โทรทัศน์ของไทย มีแค่ 2 รูปแบบ สื่อของรัฐและสื่อเพื่อการพาณิชย์ สื่อทั้งสองแบบนี้มีปัญหากับระบบเศรษฐกิจที่มีศีลธรรม เพราะสื่อในเชิงพาณิชย์ ถ้าจะมีรายการอะไรให้ใครดู ต้องอาศัยเงินจากโฆษณา ถ้าเป็นเคเบิลทีวีก็ต้องจ่ายเป็นรายเดือนในราคาไม่ต่ำ ถ้าเป็นสื่อของรัฐก็เต็มไปด้วยการยัดเยียด ความน่าสนใจของผู้นำ นโยบายของรัฐบาลนั้นๆ


 


สื่อจึงเป็นเครื่องมือในการสร้างบรรทัดฐานทางศีลธรรมที่เหมาะสมกับทุนนิยมในยุคโลกาภิวัตน์ ซึ่งจำเป็นต้องมีสื่อเกิดขึ้น


 


รูปแบบหนึ่งที่น่าจะมีโอกาสเกิดขึ้นในประเทศไทย ในภาวะที่เกิดการเปลี่ยนแปลงทางการเมืองครั้งนี้ คือ สื่อโทรทัศน์สาธารณะ กำลังมีแนวคิดจะตั้งโทรทัศน์ในประเทศไทยที่ไม่ได้หารายได้จากโฆษณา และไม่ได้เป็นเครื่องมือของรัฐในการชวนชื่อ เช่น บีบีซีในอังกฤษ มันจะมีส่วนเปลี่ยนระบบเศรษฐกิจด้วย และท้องถิ่นจะได้สะท้อนปัญหาขึ้นมา ซึ่งแต่เดิมไม่มีพื้นที่เลย


 


อีกแบบหนึ่งที่สำคัญเช่นเดียวกันคือ สื่อที่ชุมชนหรือภาคสังคมเป็นเจ้าของเดียวกันอย่างวิทยุชุมชน มันเคยเกิดมาแล้วแต่ขณะนี้แม้เกิดขึ้นแล้วแต่ถูกตีความว่าผิดกฎหมาย ด้วยความคิดของรัฐบาลที่ยึดนโยบายความมั่นคง กลัวคลื่นใต้น้ำกลัวการใช้ประโยชน์ของสื่อโดยประชาชนด้วย


 


ผมไม่ได้ชี้ให้เห็นว่าเราจำเป็นต้องมีสื่อทั้งหมดเป็นสื่อสาธารณะหรือสื่อชุมชน กลไกตลาดเองในรูปของสื่อเชิงพาณิชย์ได้ทำให้เกิดความน่าสนใจในหลายรูปแบบ หลายรายการก็ประโยชน์อย่างน้อยในแง่ของความบันเทิง


 

Henry

คุณสมเกียรติ เห็นว่าเป็นศิษย์เก่า รร. วัดสุทธิฯ ด้วยกัน
ผมว่าคุณยิ่งเรียนสูงก็ยิ่ง ego และขี้อิจฉา จึงเกิดอคติ
ผมไม่แน่ใจว่าคุณเคยทำธุรกิจอะไรมาหรือไม่ เป็นเจ้าของกิจการมาหรือไม่
เพราะสิ่งที่คุณพล่ามมาทั้งหมดล้วนสรุปได้ดังนี้
1. คุณกำลังพยายามบอกคนอื่นว่าคุณอ่านหนังสือมามาก (ไม่ได้น้อยกว่าทักษิณ)
2. คุณสอดแทรกเนื้อหาที่ discredit คนอื่นรวมทั้งรัฐบาลที่แล้วด้วยอคติ เช่นการบอกว่า "การตกต่ำทางเศรษฐกิจก่อให้เกิดการแก่งแย่งแข่งขัน จึงเกิดคนอย่างทักษิณขึ้นมา"
3. สิ่งที่คุณพล่ามมันไม่เป็นประโยชน์เลยในทางปฏิบัติ เป็นเพียงนักวิชาการขายฝันไปวันๆ เท่านั้น เพราะคุณอาจจะไม่เคยทำธุรกิจ ไม่เคยทราบว่า "Practical" ทางธุรกิจเป็นอย่างไร

ผมไม่เข้าใจว่าทำไมทุกวันนี้เราถึงได้ปล่อยให้พวกที่เรียกตัวเองว่านักวิชการออกมาพล่ามในสิ่งที่เป็นการสร้างความเพ้อฝัน สร้างวิมานในอากาศกันอยู่ได้ ลองแหกตาแล้วทำใจยอมรับโลกแห่งความเป็นจริงดูบ้าง อย่าให้อคติของความที่คิดว่าตนเองเป็นนักวิชาการมันเป็นม่านหมอกบดบังจิตใจตัวเองอยู่เลย หรือว่าคุณก็ได้รับผลประโยชน์จากเผด็จการ หรือไม่ก็เป็นผู้เสียผลประโยชน์จากรัฐบาลที่แล้ว เพราะเขาไม่ค่อยสนใจแนวทางทางวิชาการเพ้อฝันของคุณ???

เหลียวหลัง

ศีลธรรมเป็นเรื่องของปัจเจกบุคคล ทุนนิยมเป็นเรื่องของระบบเศรษฐกิจ
ทั้งสองสิ่งนี้ ไม่ควรนำมาพิจารณาร่วมกัน
ในความเห็นของผม คนเราทุกคนมีศีลธรรม
ระดับหนึ่งและเปลี่ยนไปเรื่อยๆตามสถานการณ์
ถ้าเราอยากปลูกฝังศีลธรรมก็เน้นการสร้างศีล
ธรรมที่ดีในสังคมแล้วมันจะส่งผลกระทบสู่
ภาคอื่นๆเอง "ระบบเศรษฐกิจที่มีศีลธรรม"
ไม่ใช่ประเด็น

kc

ขอบคุณคห. 1 เห็นด้วยกับคุณ
TDRI ภายใต้นายกทักษิณถูกเรียกใช้น้อยและไม่
ได้รับการยกย่องเหมือนพรรคแมลงสาปก็เลย
โกรธแค้นมาตลอด และทุกคนที่ทำงานอยู่ใน
TDRI

คนธรรมดา

[emo2.gif][emo2.gif][emo2.gif]
อ่านแล้ว ไม่สมเกียรติเลย
เพราะคนเขียนอ้างบทความมกมายแต่ตนไม่แตกฉาน แล้วนำคนละเรื่องเดียวกันมา วิพากษ์
เราเป็นคนธรรมดา เรียนแต่ ป ตรี ทำงาน บริษัท รู้จัก สถาบัน tdri ก็เพราะคุณ อัมมาร์ มาพูดจาตกหล่มความคิดหลายๆๆหน
ก้ได้แต่สงสัยว่าพวกคุณคุยกันทั้งวันฝันกันทั้งคืนแน่นอนจึงออกมาเป็นแบบนี้กัน

อยู่ๆๆก็เอาเรื่องศีลธรรมมาอธิบายปนกันกับทุนนิยมจะเสรีหรือไม่เสรี ทุนนิยมมันก็คือทุนนิยมที่ประเทศเราถูกกลืนไปทั้งก้อนแล้วมันเหมือนตีแป้งจนเสร็จแล้วนี่คือด้านเศรษฐกิจ แต่ระบอบการปกครองเรายังเป็นแบบสมบูรณ....... ธิ....
ดังนั้นศีลธรรมของคนที่ปกครองกับคนที่ถูกปกครองจึงไม่ใช่เล่มเดียวกัน ถูกผิดดีเลวของคนในสังคมกลับเว้นวรรคให้พวกอภิสิทธิชนเช่น ในเรื่องเดียวกันเรากล่าวหา นาย กไดแต่พอเอาข้อกล่าวหาดัวกล่าวไปใช้กับอ๓สิทธิชนไม่ได้
รูปธรรมที่ชัด คือเรื่องไม่เสียภาษี เราว่ามีอภิสิทธิชนหลายระดับไม่เสียภาษีแต่รัฐทำอะไรไม่ได
เรื่องผลประโยชน์ส่วนตนเพราะใช้อำนาจ ง่ายๆๆนายทหารหลายคนรวยได้เพราะอะไร ชัดๆๆเรื่องที่พักเกษียรแล้วยังอยู๋บ้านราชการ
เรื่องทุจริตคอรับชั่นเหรอพวกข้าราชการรู้ดีทุกยุคทุกสมัยทุกพรรคน่าจะมีการคอรับชั่นเพื่อพรรคเพื่อ ตน
ที่สุดเรื่องที่พยายามป้ายสีว่าผลผลิตทางการเมืองแบบประชาธิปไตยคือนักการเมืองนักวิชาการก็พยายามจะป้ายสีว่า เป็นสิ่งเลว เราว่านี่แหละคือปัญหาเพราะนักการเมืองอย่างไรก็มาจากประชาชนทหาร ครู อาจารย์ และศาลต่างหากที่ไม่ได้มาจากประชาชนแตอยากมาเป็นคนที่ปกครองบ้านเมืองจึงเกิด อาเพทเช่นนี้
ที่เราว่า ไม่สมเกียรติที่สุกของคุณสมเกียรติคือพยายามยัดเอาคำว่าศีลธรรมมาปนกับระบบเศรษฐกิจด้วยความไม่รู้ว่า เค้าทำธุรกิจกับอย่างไร
ทุกวันนี้เค้ามีการพูดถึง การตลาดเหมือนเป็นปีศาจโดยเฉพาะพวกนักหนังสือพิมพิ์ ที่ล้าหลังเพราะไม่รู้จึงสร้างจินตนาการไปเองวันนี้เราจะยังไม่แตะ
แต่ขอบอกว่า คนเขียนบทความสับสนในแกนความคิดเพราะเอา แกน x ไปปนกับแกน y เพื่อจะป้ายสีว่าทักษิณคือผลพวงทุนนิยมที่ไม่มีศีลธรรม ก็เท่านั้นเอง

อัดมัน

พวกนักวิชาเกิน ไม่เคยทำการค้า ไม่เคยทำธุรกิจ ไม่รู้หรอกว่ามันโหดร้ายขนาดไหน ถ้าจะหวังศีลธรรมล่ะก็ ไปบวชเป็นพระสิ ทำการค้ามันต้องต่อรอง หลอกล่อ ชิงไหวพริบ ช้าก็ได้แต่ยืนดู พวกนักวิชาเกินพวกนี้ชอบยืนเต๊ะท่าอยู่กับที่ ไม่กล้าล้มไปข้างหน้าเพื่อวิ่งต่อไป อยู่อย่างสมถะ ต้องการความมั่นคงในชีวิต สิ้นเดือนมีเงินเดือนใช้ สวัสดิการและโบนัสเป็นรางวัลของการทำงาน จึงออกมาขีดเส้นเขียนตำราให้คนต้องมาอยู่ในกรอบที่ตัวเองคาดหวัง พอไม่ได้ดั่งใจก็ฟาดงวงฟาดงา อ้างตำราสารพัดทั้งในทั้งนอก วุ่นวายไปหมด อยากท้าให้ออกมาประกอบการอะไรซักอย่างสิ ดูว่าจะสะกดคำว่าจริยรรมศีลธรรมอยู่อีกหรือเปล่า ไม่ใช่ว่ามันต้องเลวขนาดไม่มีศีลธรรมจริยธรรม แต่ให้ดูว่ามันพอสมควรหรือเปล่า ไม่ให้เดือดร้อนใครก็พอแล้ว ให้ดูโลกความเป็นจริงบ้างโลกโลกแห่งการแข่งขันมันดุเดือดกว่าที่อาจารย์คิดอีกเยอะครับ

คิดผิดก็ทำผิด

สับสนทางความคิดมากๆ นะน้องสมเกียรติ ความคิดยังไม่เป็นเอกภาพพอ ขอให้คิดต่อไปจนกว่าจะเจอแล้วกัน ตอนท้ายที่พูดเรื่องสื่อโทรทัศน์ เอาแค่ช่อง 7 ช่อง 3 ที่เป็นสมบัติส่วนตัวของตระกูลกรรณสูตรกับตระกูลมาลีนนท์ เปลี่ยนแปลงผังรายการให้ดีกว่านี้ก็ทำไม่ได้แล้ว ยังคิดจะตั้งสื่อสาธารณะ สาธารณะตอนยื่นคำขอ พอได้แล้วก็ขายให้นายทุน ตอนแรกก็ไทย ต่อไปก็ต่างชาติ การหลอกตัวเองหลอกคนอื่นว่า สามารถจะมีอะไรดีๆ ภายใต้ระบอบที่เลวร้ายอย่างระบอบสมบูร...ล้วนแต่เป็นความเพ้อฝันที่ไม่มีวันเป็นจริง ใครที่คิดจะแก้ไขเปลี่ยนแปลงอะไรๆ ให้ดีขึ้น ถ้าคิดไมทะลุจุดนี้ ขอฟันธงว่าล้มเหลวแน่นอน รวมทั้งรัฐธรรมนูญฉบับที่กำลังร่าง หรือที่ผ่านๆ มา เปลี่ยนแปลงแค่รูปแบบ แต่เนื้อในเหมือนเดิมตั้งแต่ 2475 รู้ไว้ซะด้วย

tee

ขยันเขียนกันจังเลยเนอะ [emo1.gif]

ตายเพื่อสิทธิเสรีภาพและธรรมะ

Greatest Love Of All
I believe that children are our future
Teach them well and let them lead the way
Show them all the beauty they possess inside
Give them a sense of pride to make it easier
Let the children^*s laughter remind us how we used to be

Everybody^*s searching for a hero
People need someone to look up to
I never found anyone who fulfilled my needs
A lonely place to be
And so I learned to depend on me

I decided long ago, never to walk in anyone^*s shadows
If I fail, if I succeed
At least I lived as I believe
No matter what they take from me
They can^*t take away my dignity
Because the greatest love of all
Is happening to me
I found the greatest love of all
Inside of me
The greatest love of all
Is easy to achieve
Learning to love yourself
It is the greatest love of all

And if by chance, that special place
That you^*ve been dreaming of
Leads you to a lonely place
Find your strength in love

NEWSPOKE

เชิญลองsearch ข่าวที่คุณสนใจได้ที่
http://www.newspoke.com

มาสาวไส้

เมื่อตอนได้ที่ 1 ประเทศไทยแต่สอบเทียบไม่ผ่าน ดันสอดไส้จะเข้าจุฬาเฉย แต่ก็เข้าไม่ได้ ไปโวยกับรมต.ศึกษา ขณะนั้นก็คือนายชวนนั่นเอง ก็เข้าไม่ได้อยู่ดี คนแบบนี้ก็ไม่เห็นว่าจะมีจริยธรรมตรงไหน

Paisan

In my opinion, the morality referred to in Thai society is more on a certain ideology e.g. Thosapitrachatham. It poses certain ideologicla positions of wright or rwong; imposing virtue or evils. Again, inmy opinion, the public affairs, eg. non-home economics, should be of the social theory as the article mentioned at the begining. What is the Sufficiency Economy; theory or ideology?

กด

เห็นด้วยกับ คห 1 อย่างยิ่ง ปัจจุบันพวกนักวิชาการเหล่านี้ มี ego ในตัวสูง ชอบอ้างแต่สังคมอุมดคติ ที่ไม่มีอยู่ในโลกความจริง ทุกวันนี้อยากเห็นคนที่เคยประสบความสำเร็จทางด้านธุรกิจ ออกมา มากกว่าพวกนักวิชาเกินเหล่านี้ เอาแค่ให้มันไปทำฟาร์มเลี้ยงไก่แค่นี้ก็พอแล้ว พวกนี้ทำอะไรไม่เป็น ติเป็น พูดเป็นอย่างเดียว

คนไทย

เขียนเเละวิจารณ์ตรงไปตรงมา ดีมาก สะท้อนสังคมไทยที่งมงาย บ้าบอเเละฝังใจกับคนคนเดียวที่ร่ำรวยมากเเต่ก็ไม่เท่าไรไม่มีเเผ่นดินจะอยู่ในที่สุด นี่เป็นเครื่องสอนใจมนุษย์ว่าอย่าโลภมาก เขาให้ท่านโกงมาก็พอเเล้ว อย่าถึงกับโกงเเผ่นดินเลย เพราะพระสงค์องคเจ้าจะได้มีกิจสั่งสอนประชาชนบ้าง พวกบ้าจะไมโอกาสลงหลุม

ไม่กด

#12 ออกแนว เสี้ยม ที่หาได้ดาษดื่น

ANTI-COUP

แล้วเศรษฐกิจระบบผูกขาดในกลุ่มชนชั้นสูง ถือว่ามีศีลธรรมหรือไม่?

ศาสน

คุณคิดว่า ชาวศักดินาของไทย ยอมรับความเป็นพุทธหรือพราหมณ์-ฮินดู มากกว่ากันและถ้าคุณเป็นคนธรรมดา คุณจะยอมรับ ความเป็นพราหมณ์-ฮินดู ใหม

พุทธศาสนา Buddhism เกิดขึ้นเพื่อปรับปรุง และแก้ไขสังคมอินเดียในยุคนั้นให้ดีขึ้น จากการกดขี่ของพราหมณ์ จากการเหลื่อมล้ำทางสังคม จากการถือวรรณะจัด จากการนิยมบวงสรวงบูชายัญด้วยสัตว์เป็นจำนวนมาก จากการกดขี่สตรี พุทธศาสนาจึงเป็นเสมือนน้ำทิพย์ชโลม สังคมอินเดียโบราณให้ขาวสะอาดมากขึ้นกว่าเดิม คำสอนของพุทธศาสนาทำให้สังคมโดยทั่วไป สงบร่มเย็น ลักษณะพิเศษหลายประการที่แตกต่างจากศาสนาอื่นๆ ดังนี้

1.เป็นศาสนาแห่งความรู้และความจริง พระพุทธองค์ตรัสรู้ อริยสัจ ๔
2.เป็นศาสนาแห่งความอิสระเสรีภาพ ไม่ผูกมัดตัวเองไว้กับพระเจ้า เชื่อในความสามารถของมนุษย์ว่ามีศักยภาพเพียงพอ

3.เป็นศาสนาอเทวนิยม พุทธศาสนาไม่เชื่อในอำนาจการดลบันดาลของพระเจ้า

4.เป็นศาสนาแห่งสันติภาพ ไม่ปรากฏว่ามีสงครามเกิดขึ้นในนามของศาสนา หรือเผยแผ่ศาสนาโดยการบังคับผู้คน

ที่มา : หนังสือประวัติศาสตร์พระพุทธศาสนาในอินเดีย โดย พระมหาดาวสยามวชิรปัญโญ

ศาสนาพราหมณ์ เป็นศาสนาที่ไม่มีศาสดาเป็นผู้ก่อตั้งเหมือนหลาย ๆ ศาสนา
ปัจจุบันเรียกว่าศาสนาฮินดู (Hinduism)
ชาวอารยันได้รวบรวมคำสอนคำอ้อนวอนของตนขึ้นเรียกว่า พระเวท (Veda) ซึ่งแปลว่าความรู้
มี 4 คัมภีร์
1. ฤคเวค (Rigveda)
2. ยชุรเวท (Yajurveda)
3. สามเวท (Samveda)
4. อาถรรพเวท (Atharveda)

คัมภีร์ทั้งสี่ได้กลายมาเป็นคัมภีร์สำคัญของศาสนาฮินดู เป็นศาสนาที่รวมพระเจ้าในทุกสิ่งอย่างจึงปรากฏว่า
มีพระเจ้ามากมาย เช่นพระอัคนี (ไฟ) พระโสม (จันทร์) พระอินทร์ พระอาทิตย์ พระพรหม พระอิศวร
พระนารายณ์ พระวิษณุ พระกฤษณะ พระราม และพระพิฆเณศ เป็นต้น

ศาสนาพราหมณ์ดั่งเดิม แบ่งคนออกเป็น ๔ วรรณะ คือ
๑. กษัตริย์ (Kshatriya) เกิดจากอกของพระพรหม เป็นชนชั้นปกครองหรือนักรบ
๒. พราหมณ์ (Brahmana) เกิดจากพระโอษฐ์ของพระพรหม เป็นพวกศึกษาเล่าเรียน คัมภีร์พระเวท เป็นสื่อกลาง ระหว่างมนุษย์กับพระเจ้า
๓. แพศย์ (Vaishaya) เกิดจากตะโพก ของพระพรหม เป็นพวกแสวงหาทรัพย์สมบัติ
๔. ศูทร (Sudra) เกิดจากฝ่าเท้าของพระพรหม เป็นกรรมกร มีอาชีพชั้นต่ำ เป็นที่ดูถูกในสังคม
และยังมีวรรณะพิเศษอีกพวกที่ไม่ถูกจัดเข้าพวกนั้นคือจัณฑาลหรืออธิศูทร (Adhisudra) หรือหริชน
เป็นวรรณะที่ต่ำต้อยที่สุดที่ไม่ได้รับอภิสิทธิ์ใด ๆ จากสังคม มีสถานะต่ำยิ่งกว่าสัตว์เสียอีก
พวกวรรณะจัณฑาลกล่าวกันว่ามาจากพวกที่แต่งงานข้ามวรรณะลูกที่ออกมาจึงกลายเป็นจัณฑาล
ปัจจุบันวรรณะนี้มีหลายร้อยล้านคนในอินเดีย

พุทธต่างจาก พราหมณ์-ฮินดู อย่างที่สุด

คุณคือชาวพุทธหรือ พราหมณ์-ฮินดู

การที่ชนชั้นปกครอง ไม่ยอมกำหนดให้ คำว่า พุทธศาสนา เป็น ศาสนาประจำชาติไทย ในรัฐธรรมนูญ แต่ชอบแสดงต่อสาธารณชนในพิธีกรรมของ ฮินดู หมายความอย่างไร
ประสงค์ดีหรีอร้าย

.........

"ชอบแสดงต่อสาธารณชนในพิธีกรรมของ ฮินดู หมายความอย่างไร
ประสงค์ดีหรีอร้าย"

ไปเที่ยว
http://www.mdma.net/index.html

ticreate

มีนักวิชาการเสนอคำว่า ทุนนิยมสามานย์ ไว้ ซึ่งพูดให้ง่ายคือทุนนิยมแล้วยังคอรัปชั่นทำผิดกฎหมาย
ผมว่าสมเกียรติได้เสนอด้านกลับของ ทุนนิยมสามานย์ คือทุนที่ไม่คอรัปชั่นมากกว่ามั้ง(รวมถึงกระแสคิดเรื่องเศรษฐกิจพอเพียงด้วย) ซึ่งมันพอเข้าใจได้ในฐานคิดแบบเศรษฐศาสตร์ปัจจุบัน แต่ในอีกแง่หนึ่งแล้วทุนนิยมมันไม่ปราณี มันต้องขูดรีด เอาเปรียบอยู่แล้ว คือมันมีความเลวในตัวมันอยู่แล้ว ฉะนั้น ทุนนิยมจึงไม่มีศีลธรรม!

อุดรพิท

ดร.สมเกียรติ เป็นศิษย์เก่า อุดรพิท ครับ ตั้งแต่ ม.1-ม.4 แล้วไปต่อ ม.5 ที่เตรียมฯ ...โปรดฟังอีกครั้งหนึ่ง....

P

ประเภทอาจารย์ทำดีมีศีลธรรม ประกอบอาชีพเป็นอาจารย์อย่างเดียว เงินเดือนไม่กี่ตังส์ แต่มีรถเบนซ์ขับ ใช้เครดิตการ์ดหรู แต่งตัวแบรนด์เนมหรือป่าว ?

อ้อ.... เป็นคนดีมีศีลธรรมนี่เอง ผลกรรมดีเลยตอบสนอง ทำดีมากๆ เดี๋ยวก็มีบ้านในสนามกอล์ฟด้วย [emo18.gif]

ยูโทเพียไทย

เหตุแห่งความโลภ

ความกลัวความขาดแคลนคือเหตุแห่งความโลภ

ตราบใดที่ยังมีความยากจนให้เห็นตำตากันอยู่ตลอดไปทุกเมื่อเชื่อวัน
ตราบใดที่ยังไม่มีสิ่งบ่งชี้ว่าความยากแค้นของมนุษย์โดยทั่วไปจะบรรเทาเบาบางลง
ตราบใดที่ห้วงเหวแห่งความยากจนยังเปิดอ้ากว้างรอพร้อมที่จะรับเหยื่อ
คือผู้พลาดท่าเสียทีในการประกอบธุรกิจการงานในโลกนี้

ตราบนั้นมนุษย์จะยังมีความกลัวต่อความยากจน
แม้ผู้ที่รวยแล้วก็ยังกลัวจะต้องพลาดพลั้งยากจนลง
ตราบนั้นมนุษย์จะตั้งหน้ากอบโกยหาเงินไว้เป็นสมบัติของตนเอง
และเผื่อสำหรับลูกหลานเหลนต่อไปด้วย ยิ่งมากเท่าไรยิ่งดี
ซึ่งเราเรียกกันว่าความโลภ
ความโลภคือผลจากความกลัวจน

ตราบนั้นมนุษย์จะยังบูชาเงินเป็นพระเจ้า
ตราบนั้นเกียรติยศจะมีความหมายน้อยกว่าเงินตรา
ตราบนั้นจะมีผู้ใช้เงินเป็นเครื่องมือแสวงหาอำนาจบารมีและพวกพ้องบริวารได้
ตราบนั้นจะยังมีการทุจริตคดโกง
และตราบนั้นมนุษย์จะยังหาทางกดขี่ขูดรีดกันเอง

หากมนุษย์ไม่กลัวความยากจนเสียแล้ว เกียรติยศก็ย่อมจะสำคัญกว่าเงินตรา
และจะไม่มีใครยอมไปเป็นลูกน้องเพื่อประดับบารมียังความยิ่งใหญ่ให้แก่ผู้อื่น
หรือยอมเป็นเครื่องมือเพื่อประกอบกรรมอันชั่วช้าเดือดร้อนแก่ผู้อื่น
เพื่อประโยชน์ของผู้หนึ่งผู้ใดโดยเฉพาะ

หากมนุษย์ไม่กลัวความยากจนเสียแล้ว
มนุษย์จะหยุดกอบโกยเงินทองชนิดที่ใช้ 10 ชาติก็ไม่หมด
เพราะใครเล่าจะหาบน้ำไปด้วยทั้งหาบ?
หากรู้ว่าเพียงกระติกเดียวก็เพียงพอสำหรับการเดินทางไปถึงแหล่งน้ำแหล่งต่อไป

ความร่ำรวยล้นฟ้าจะไม่เป็นสิ่งน่าเกลียดน่ากลัวเหมือนในปัจจุบัน
แต่ความพยายามตะเกียกตะกายที่จะให้ร่ำรวยเช่นนี้อาจจะกลายเป็นสิ่งน่าขำขันมากกว่า

โดยนัยนี้ ระดับศีลธรรมของมนุษย์ก็จะยกขึ้นสูง และโลกเราจะน่าอยู่กว่าปัจจุบันมาก
มนุษย์จะหมดห่วงกังวลบรรดาที่เคยมี
แล้วก็จะเกิดน้ำใจเสียสละตั้งหน้าตั้งตาทำงานเพื่อประโยชน์ของสังคมส่วนรวมได้เอง

การที่มนุษย์จะเลิกกลัวความยากจนได้
ก็คือเราจะต้องหาทางขจัดความยากจน
ทำให้มนุษย์แน่ใจได้ว่าเมื่อเขาต้องการทำงานหาเงินเพื่อเลี้ยงชีวิต
เขาก็จะสามารถหางานทำได้โดยมีรายได้ดีพอควร

(จากหนังสือ ความยากจนที่ไม่เป็นธรรม เศรษฐศาสตร์ที่ลงถึงราก หน้า 77-78
ที่ http://geocities.com/utopiathai/UPp074-092ch6.doc ครับ)

สนับสนุน

คนที่โจมตีอาจารย์สมเกียรติ์ฯ ส่วนมากไม่อธิบายอะไรเพราะไม่ทราบว่าจะอธิบายอะไร คนเกิดมาด้วยปัญยาจึงขี้อิจฉา ถามว่าทำไม่ชอบทักษิณ ช่วยอธิบายซิ อธิบายไปมาก็วนเข้าตัวเองว่าชอบ เเท้จริงอธิบายไม่ได้เพราะสิ่งที่พูดทั้งหมดเป็นจริตส่วนตัว เเต่หาตรรกะไม่ได้
คงไม่ต้องไปด่าคนอื่นที่เป็นปัญยาชน ด่าตัวเองก่อนว่าทำอย่างไรจึงจะเข้าใจธรรมะ การขับรถเบนส์นั้นเป็นรสนิยมส่วนตัวไม่ใช่คุณธรรมครับ การจะนอนกับผู้หญิงคนไหนก็เป็นรสนิยมครับ จะมาเหมาว่าเป็นค่านิยมประชาธิปไตรหรือทุนนิยม หรือเสรีนิยมไม่ได้ มันคนละเรื่อง เเปลงดีที่มีคนไทยเเบบนี้มาก

จริยธรรมในการคอมเมนต์ is no where

ดร.สมเกียรติ จบม.ต้น อุดรพิทยานุกูลครับ
ส่วนม.ปลาย เตรียมอุดม
ส่วนเรื่องสอบเทียบ ใครอยู่ยุคนั้นน่าจะจำได้ว่ามันเป็นยุคม.ศ.รุ่นท้ายๆ
ปีแรก เขาสอบได้แพทย์จุฬา และก็มีหลายคนที่เรียนต่อไป และก็ยื่นอุธรณ์ว่าการจบสอบเทียบเท่ากับจบม.ศ.8
จนหลายคนก็จบได้ปริญญาตรีออกมานะครับ

ส่วนดร.สมเีกียรติไม่เรียนแพทย์สอบอีกปีก็ได้ที่ 1 วิศวจุฬา

ผมว่าดูกันที่เนื้อหาดีกว่า ทำไมติเรื่องส่วนตัว ทั้งที่ข้อมูลที่นำมาติก็ไม่เห็นจะจริง

วิทยากร

นำเรื่องจิตนิยมมาผูกอีกละ ...
แต่ก็ดี หมอประเวศ จะได้มีเพื่อนคู่คิดอีกคน ...
-- แต่ปัญหามันไม่ได้อยู่ที่คนเฉพาะกลุ่มไม่มีศีลธรรมหรอก ... มันเป็นเรื่องของโครงสร้าง --- ถ้าเรามีกรอบจำกัดการถือครองที่ดินหรือ ทรัพย์สิน , ใช้แนวคิว่าด้วยกรรมสิทธิ์ แบบ Prudhon (ลืม smith กับ marx บ้างจะดี ;-) ,ดำเนินแนวทางเศรษฐกิจแบบวางแผน โดยไม่ละการค้าเสรีเล็กๆ ยิบย่อยที่เกี่ยวกับการสร้างสรรค์ของมนุษย์ (ที่ไม่เกี่ยวกับสาธารณูปโภคขนาดใหญ่), มีรัฐสวัสดิการ ฯลฯ

ส่วนเรื่องพุทธ-ศีลธรรมเหล่านี้เอาไว้เป็นงานอดิเรก หลังเลิกงาน อะไรก็ว่าไป

ปัญหามันไม่ได้อยู่ที่ศีลธรรมหรอก มันอยู่ที่โครงสร้าง และก็หาวิธีแก้ปัญหาโครงสรั้งนั้น

เช่น TDRI ลองเสนอดูว่าถ้าไทยจะทำรัฐสวัสดิการ โดยเก็บภาษีอัตราก้าวหน้าเนี๊ย เราจะเสียคนรวยไปกี่คน ,หาวิธีทางเศรษฐศาสตร์ที่จะเอาเงินจากอภิสิทธิ์ชนมาช่วยคนทั้งประเทศอย่างถ้วนหน้า ไม่ใช่ทำองค์กรการกุศลแบบรถดับเพลิง , วางแผนเศรษฐกิจแบบสังคมนิยมประชาธิปไตย , หันหลังให้กับการค้าเสรีที่ไม่เป็นธรรมได้อย่างไร --- อะไรพวกนี้แหละ จะเป็นประโยชน์ต่อประชาชนมากกว่า เข้าวัด

[emo1.gif]

เด็กเตรียมอุดม

ไอ้นี่ตอนเรียน รด ที่เตรียมอุดม มันก็โคตรอู้หลบตลอดผมรู้ดีเพราะยืนอยู่ข้างๆๆมันครับ ไม่ใช่ดีเท่าไรหรอก

เด็กเตรียมอุดม

แต่ผมว่าไอ้นี่มันเคยเรียน สาธิตจุฬานะแล้วมาเรียนเตรียมอุดม ม.4รุ่นแรกครับ สรุป ผมเรียนรุ่นเดียวกับมัน

รุ่นน้องเตรียม+วิดวะด้วย

พี่สมเกียรติไม่เคยเรียนสาธิตจุฬาครับ
เรียนจบ ม.4 จากอุดร แล้วมาเข้า ม.5 เตรียมฯ(เส้นเข้ามามั้ง???)
สอบติดหมอที่ 1 ประเทศตอนปี 26 (มศ.5 รุ่นสุดท้าย)
แต่เขาไม่ให้เรียน..แต่มีบางคนรุ่นนี้ที่สอบเทียบติดหมอเหมือนกันดื้อเรียนจนจบ..ฟ้องศาลชนะปีสุดท้ายพอดี (555 ถ้าแพ้ทำไงเนี่ยยย..)
ปีต่อมา (27) เอ็นติดที่ 1 วิศวะจุฬาฯ โดยที่ได้คะแนนสูงมากเป็นประวัติการณ์
(คะแนนเต็ม 500 - หมอคะแนนเต็ม 600 พี่สมเกียรติเลยไม่ได้เป็นที่ 1 ของประเทศ 2 ปีติด อิอิ)
ตอนเรียนจุฬาฯพี่เขาก็ทำกิจกรรมเ ต็มที่ เป็นอุปนอก ของ อบจ.ด้วย
ช่วงนั้นเปรมเป็นนายกฯแกคงจะต้องด่าเปรมไปเยอะแน่ๆ (แต่เดี๋ยวนี้ไม่ยอมด่า..เวน)

อ่านความคิดของพี่เขาแล้วสมกะที่ได้เป็นนักวิชาเกินจริงๆ คือ อ่านเข้าใจยากชิบ..
กว่าจะเข้าใจแต่ละย่อหน้า ต้องพยายามอ่านอีกหลายๆรอบ..เซ็ง [emo2.gif]

x

เมืองไทยยังไม่ได้เป็นทุึนนิยม รัฐบาลยังต้องจ่ายค้าเช่าที่อยู่ ทหารก็ยังคุมธนาคาร สายการบิน และรัฐวิสาหกิจสำคัญ เมืองไทยยังเป็นระบบทุนศักดินาอยู่

อาจารย์สมเกียรติไม่ได้จบเศรษฐศาสตร์ แต่ก็มีความสนใจศึกษาก็นับว่าเป็นคุณสมบัติส่วนตัวที่ดี แต่ว่ายังศึกษาไม่ถึงกึ๋น ไปหาอ่านดูได้ว่าระบบทุนนิยมจริงๆิเป็นอย่างไร

ทุนนิยมจริงๆก็อเมริกา ญี่ปุ่นกะยุโรปผสมระหว่างทุนนิยมกะสังคมนิยม เมืองไทยยังเป็นทุนศักดินา เหมือนญีุ่่ปุ่นก่อนสงครามโลกครั้งที่สอง เหมือนฝรั่งเศสก่่อนปฏิวัติ

ยอมรับความจริงกันเถอะว่าเมืองไทยยังไกลจากความเป็นทุนนิยมของจริงอีกมาก

x

การไม่ยอมรับความจริง แล้วเขียนบิดเบือนให้คนอ่านก็ไม่ค่อยดี แต่เรามองโลกในแง่ดี มองว่าอาจารย์สมเกียรติไม่เจตนา อาจารย์เพียงแค่สับสน

อย่าเพิ่งมาคิดสร้างระบบเศรษฐกิจศีลธรรมเลย เอาแค่ว่าเลิกขายผู้หญิงกะยาเสพติดเป็นรายได้เข้าประเทศก็พอแล้ว

ประเทศอื่นไม่ต้องนั่งอบรมจริยธรรมกันทุกวัน ทำไมเค้าอยู่ได้ ทำไมเค้าไม่ศีลธรรมเสีื่อมทราม

ศีลธรรมต่ำเป็นคุณสมบัติสำคัญในระบบศักดินาอยู่แล้ว จะมีศีลธรรมกันได้ยังไงเอาคนมาเป็นทาสมาขายเป็นผักเป็นปลา

ยอมรับความจริงกัซะทีเถอะ

x

ต่างประเทศไม่ได้เอาจีดีพีเป็นเครื่องวัดความเจริญอย่างเดียว ไม่ได้คิดมักง่ายอย่างที่คนไทยเข้าใจผิดๆ คิดหรือว่าเค้าดูตัวเลขที่รัฐบาลไทยส่งให้เค้าดูอย่างเดียว

เอะอะก็อ้างว่าเมืองไทยเมืองพุทธ มีศีลธรรมสูงส่งกว่าคนชาติอื่น ก็ไม่รู้ว่าจะหลอกตัวเองไปจนถึงเมื่อไร

x

เราก็เป็นนักวิชาการเหมือนกัน แต่อยู่เมืองนอก ไม่อยากบ่นว่านักวิชาการไทยมากไปกว่าควรไปหาหน้งสืออ่านจริงจัง คิดดูอย่างระมัดระวัง ค่อยออกมาสอนคนอื่น ทฤษฎีทางวิชาการที่ดีต้องอธิบายให้คนเข้าใจง่ายๆได้ แล้วก็ฟังไม่ขัดเหตุผล

เมืองไทยไม่ได้วิเศษไปทางจริยธรรมมากกว่าประเทศอื่น คนอื่นเค้าไม่ต้องมานั่งวิืจัยกันเรื่องจริยธรรมเค้าไม่เห็นต้องเอาผู้หญิงมาขายเอารายได้เข้าประเทศ

ทีดีอาร์ไอจะเป็นกลางไปได้อย่างไร ก็เห็นๆว่าใครมานั่งเป็นใหญ่อยู่

คิดง่ายๆให้เป็นก่อน แล้วค่อยมาคิดยากๆ อย่าเอาคำศัพท์หรูหรามาให้คนงงหรือนับถือตัวเอง

x

ไปหาอ่านงานเขียนของท่านพุทธทาสนะ ท่านบอกไว้ชัดเจนว่าศาสนาเป็นสิ่งที่ช่วยแนะนำให้คนดำเนินชีวิตอย่างมีความสุข ไม่ควรเอามาเกี่ยวข้องกะการเมืองหรือนโยบายเศรษฐกิจ

ท่านบอกไว้ชัดเจน

แล้วทำไมถึงมีคนชอบแอบอ้างเอาท่านมาเป็นข้ออ้างในการเอาจริยธรรมมาจุงจมูกคน ก็เห็นๆกันอยู่ ว่าใครกันแน่ที่ไม่มีจริยธรรม ระหว่างคนมีกินกะไม่มีกิน

ปัญหาจริยธรรมมาจากคนไม่รูั้้จักพอ แล้วใครกันแน่ที่ไม่รู้จักพอ คนไม่มีกินเค้าไม่ต้องมานั่งคิดหรอกว่าพอไม่พอ กินยังไม่มีเลย พวกมีกินจนเหลือแต่กลัวคนอื่นมาขอกินนี่แหละ กลัวมาก จนต้องมานั่งสอนจริยธรรมคนอื่น

x

บาปของทุนนิยมคืออะไร

ตอบให้ง่ายๆ ไม่ั้ต้องเอาคำสวยหรู บาปของทุนนิยมคือการที่ทำให้คนเลิกงมงาย หันมาทำมาหาิกิน ทำให้พวกที่ใช้บาปบุญมากดขี่ไถภาษีอยู่ไม่ได้ พวกที่นั่งอบรมศีลธรรมไม่ทำมาหากินก็อยู่ลำบากขึ้น

นี่แหละ เป็นบาปบุญในมุมมองของคนที่มีศีลธรรมอันสูงส่ง

x

เอาง่ายๆ ทุันนิยม รัฐบาลไม่ต้องมาจ่ายค่าเช่าที่นะ ใครอยากนั่งเครื่องบินก็เอารายได้ตัวเองมาซื้อ เอาบุญมาซื้อไม่มีใครขาย อยากใช้น้ำใช้ไฟก็เอารายได้ตัวเองไปซื้อ เอาบูญมาซื้ออะไรกินไม่ได้ทั้งนั้น จะเข้าเรียนก็เอาสมองมา ไม่มีสมองก็เอาเงินมาจ่าย (อย่างบุช) เอาบุญมาซื้อไม่มีใครให้ปริญญา (ก็พวกมีบุญเอาเงินไปซื้อปริญญาเมืองนอกให้เต็มเมืองไทย)

เมืองไทยไม่พัฒนาและมีปัญหาศีลธรรมทุกวันนี้เพราะระบบบุญนิยม ไม่ใช่ทุนนิยม

x

ก็พูดกันมาตั้งนานว่าระบบผูกขาดไม่ดี แล้วก่อนทักษิณมาเนี่ยเมืองไทยมันแข่งขันกันสุขสันต์หรืออย่างไร

ปัญหาหลายอย่างก็ขุดเอามาพูดเหมือนกะว่าทักษิณเป็นคนเอามา เราไม่ได้รักทักษิณ เรามองว่าเค้าดีกว่านักการเมืองยุคเก่า ที่กินแล้วไม่แบ่ง เค้าทำให้คนต่างจังหวัดลืมตาอ้าปากได้บ้าง จริงอยู่ว่าเค้าเอาภาษีมาใช้ แล้วที่ผ่านมาไม่ใช่เงินภาษีเหรอที่อุ้มแบงค์มาตั้งแต่ยุคคุณเปรมเป็นนายกน่ะ แล้วตอนนี้จะมากรี๊ดกร๊าดว่าเปลืองภาษีอีก

ภาษีน่ะ วนเวียนอยู่ในเมืองมาหลายโคตรแล้ว ให้มันออกไปหมุนเวียนต่างจังหวัดบ้าง

แล้วนี่กรี๋ดกร๊าดเรืี่องผูกขาดแต่ให้ทหารมาผูกขาดอยู่ ฟังไงก็ฟังไม่ขึ้น

ไม่อยากให้ทักษิณมีอำนาจนานก็เอานโยบายมาแข่งสิ ดูทำแต่ละอย่าง อายชาวบ้านมั่งนะ เป็นด๊อกเตอร์แต่คิดกันเป็นเด็กประถม ก็มีแต่คนไทยที่คนกราบไหว้อยู่นั่นแหละ โผล่มาเมืองนอกหน่อยต้องวิ่งกลับเมืองไทยไม่ทัน

คิดง่ายๆแบบคนธรรมดาสามัญกันไม่เป็นหรืออย่างไร

ตุลาการ

ใครเอ่ย สองมาตราฐาน
รัฐบาลหนึ่งปรับครม. ตู่ว่า เป็นการรักษาฐานอำนาจ เกลี่ยผลประโยชน์
พอถึงอีกรัฐบาลหนึ่ง บอกว่า ถือเป็นเรื่องดี
รัฐบาลหนึ่ง ส่งจดหมายชึ้แจงกับผู้นำสหรัฐ ถึงปัญหาการเมืองภายในประเทศ บอกว่าเป็นการเมื่องแบบเมืองขึ้น รายงานพ่อบุช
อีกรัฐบาลหนึ่ง กระทำการเช่นเดียวกัน รายงานบุช เพื่อให้เข้าใจสถานการณ์การเมืองไทย กลับออกมาเป็นเรื่องน่ายินดี ที่บุชเข้าใจประเทศไทยดี-มากขึ้น
รัฐบาลหนึ่งตั้งพรรคพวกเข้าไปเป็นโน่น เป็นนี่ เต็มไปหมด บอก ไปช่วยกันทำงาน
อีกรัฐบาลทำอย่างเดียวกัน บอกปล้นชาติ ปล้นแผ่นดิน
รัฐบาลหนึ่ง ถูกสื่อกล่าวร้ายป้ายสีทุกวี่ทุกวัน บอกสื่อถูกปิดกั้น
รัฐบาลหนึ่งใช้อำนาจเผด็จการ บอกสื่อให้เสนอข่าวด้านเดียว กลับออกมาบอกว่าเป็นเรื่องดี ต้องช่วยกันสร้างชาติ
รัฐบาลหนึ่ง มาจากการเลือกตั้ง ตามรัฐธรรมนูญ โดยคะแนนเสียงท่วมท้น กล่าวหาว่าเป็นรัฐบาลเผด็จการ
อีกรัฐบาลหนึ่ง เข้ามาโดยการแต่งตั้งของคณะรัฐประหารเพียงคนเดียว กลับบอกว่า เข้ามาแก้ไขปัญหา
โลกเรากลับตาลปัตร เรียกขาวเป็นดำ เรียกดำเป็นขาว แสดงสองมาตรฐาน ได้เพียวนี้เชียวหรือ
เราจะเรียกคนเช่นนี้ว่าไรดี
" คนทำตอแหล"
น่าจะเป็นนิยามที่เหมาะสมดีนะ
หรือไครว่าไง

x

#36 ถูกใจมาก นี่แหละ คิดแบบคนธรรมดาสามัญแบบนี้นี้ได้ น่าชื่นชมมาก

คนดัดจริตมานานเค้าคิดแบบนี้ไม่ค่อยออก เพราะสร้างภาพจนเคยตัว สร้างไปสร้างมาแล้วงง เริ่มแยกแยะไม่ออกว่าอะไรจริงอะไรภาพลวง

dekdee

ไม่ทราบว่าคนวิจารณ์ ได้อ่านเนื้อหากันหรือยังครับ แล้วเรื่องส่วนตัวจะเอามาพูดกันทำไมครับ

dd

เรื่องส่วนตัวที่สุดเลวร้าย ทำให้ไม่ศรัทธาคำว่า"ศีลธรรม" จากคนๆนี้ เพราะคนอย่างเขาไม่มีทางเข้าใจคำว่า ศีลธรรมหรอก