มาเลเซียกำลังประสบปัญหาขาดแคลนอวัยวะสำหรับปลูกถ่าย ซึ่งมีผู้ป่วยมากกว่า 10,000 รายที่กำลังรอการปลูกถ่ายอวัยวะใหม่ ส่วนใหญ่แล้วเป็นเคสไตวาย ทั้งนี้ยังมีคนไข้ที่ต้องรอการปลูกถ่ายอวัยวะอื่นๆ 10-13 ปี ในกรณีหัวใจอาจจะนานถึง 14 ปี โดยที่ถึงแม้จะมีคนมาเลเซียบริจาคอวัยวะเป็นจำนวนมาก แต่พอหลังจากที่ผู้บริจาคเสียชีวิตแล้ว สมาชิกครอบครัวก็มักจะไม่ยินยอมให้มีการนำอวัยวะของผู้บริจาคไปใช้ในการปลูกถ่าย เพราะอะไรถึงเป็นเช่นนั้น
นายแพทย์ โมฮัมหมัด ซาฟิก อัสมาอิล อัซมัน ผู้อำนวยการศูนย์ปลูกถ่ายอวัยวะแห่งชาติมาเลเซีย หรือ NTC เปิดเผยว่า ในมาเลเซียมีคนไข้ที่กำลังรอปลูกถ่ายอวัยวะถึง 10,268 ราย จากการสำรวจเมื่อเดือน มีนาคม ปีนี้ โดยที่ส่วนใหญ่เป็นกรณีไตวาย นอกจากนี้ยังมีผู้รอปลูกถ่าย ตับ, กระจกตา และหัวใจ ด้วย
การขาดแคลนอวัยวะปลูกถ่ายส่งผลให้คนไข้โดยทั่วไปต้องรอเป็นเวลา 10-13 ปี สำหรับการปลูกถ่ายอวัยวะใหม่ ส่วนผู้ที่รอปลูกถ่ายหัวใจอาจจะต้องรอถึง 14 ปี
มาเลเซียมีความต้องการการปลูกถ่ายไตมากเป็นพิเศษ เพราะมีกรณีโรคไตวายเรื้อรังเกิดขึ้นมากจนเป็นปัญหาด้านสาธารณสุขในมาเลเซีย โดยมีค่ารักษารวมแล้ว 3,300 ล้านริงกิตต่อปี เทียบกับในปี 2010 อยู่ที่ 572 ล้านริงกิต
ถึงแม้ว่าจะมีชาวมาเลเซียมากกว่า 424,000 ราย ที่แสดงเจตจำนงต้องการบริจาคอวัยวะหลังเสียชีวิตแล้ว นับตั้งแต่ที่มีโครงการบริจาคอวัยวะเมื่อปี 1997 มาจนถึงปัจจุบัน แต่ซาฟิกก็บอกว่าจำนวนการรับบริจาคที่สำเร็จจริงนั้นมีน้อยมากอย่างน่าเป็นห่วง
จากสถิติในปี 2025 มีอยู่ 1,320 กรณี ที่แสดงเจตจำนงบริจาคอวัยวะหรือเนื้อเยื่อของตัวเอง แต่มีอยู่แค่ 89 กรณีเท่านั้นที่สามารถรับบริจาคอวัยวะปลูกถ่ายได้สำเร็จ นับเป็นแค่ 1 ใน 15 ของกรณีผู้แสดงเจตจำนงทั้งหมดเท่านั้น
ซาฟีก บอกว่าสาเหตุที่เป็นเช่นนี้ ส่วนใหญ่แล้วมาจากการที่สมาชิกครอบครัวของผู้บริจาคมักจะไม่ยินยอมให้มีการรับอวัยวะของผู้บริจาคเพื่อใช้เป็นอวัยวะปลูกถ่ายหลังจากที่ผู้บริจาคได้เสียชีวิตลงแล้ว ถึงแม้ว่าผู้บริจาคจะลงทะเบียนแจ้งเจตจำนงการอนุญาตให้ใช้อวัยวะของตนเองเป็นอวัยวะปลูกถ่ายได้ก็ตาม
สำหรับสาเหตุที่บางครอบครัวไม่อนุญาตก็เพราะกังวลว่าขั้นตอนการบริจาคอวัยวะจะทำให้พิธีศพล่าช้า หรือไม่ก็ทำให้ร่างกายของศพเสียโฉม และรวมถึงมีบางส่วนที่ไม่อนุญาตเพราะเรื่องความเชื่อทางศาสนา
กฎหมายที่เป็นปัญหา
ในกฎหมายเกี่ยวกับเรื่องการบริจาคอวัยวะและเนื้อเยื่อปัจจุบันของมาเลเซีย คือกฎหมายเนื้อเยื่อมนุษย์ 1974 กำหนดให้การนำอวัยวะของบุคคลใดๆ ไปใช้ปลูกถ่ายต้องได้รับความยินยอมจากญาติใกล้ชิดของบุคคลนั้นๆ ด้วย ถึงแม้ว่าบุคคลนั้นๆ จะมีการลงทะเบียนแสดงเจตจำนงบริจาคอวัยวะในช่วงที่ยังมีชีวิตอยู่ก็ตาม
นายแพทย์ โมฮัมหมัด ไซมี อับดุล วาฮับ กล่าวว่ากฎหมายนี้สร้างข้อจำกัดที่เป็นปัญหาต่อระบบการปลูกถ่ายอวัยวะในปัจจุบัน เขาจึงอยากให้มีการแก้ไขเพิ่มเติมกฎหมายนี้ให้มีความชัดเจนมากขึ้นในเรื่องการบริจาคและกระบวนการปลูกถ่าย
ไซมี บอกว่าพวกเขาพยายามเปลี่ยนแปลงกฎหมายนี้มาตั้งแต่ 2009 แล้ว แต่ก็ยังไปได้แค่ขั้นแรกอยู่ และยังอีกไกลกว่าจะถึงระดับที่นำเข้าสู่สภาได้ โดยที่พวกเขาต้องการให้มีการระบุในกฎหมายให้ชัดเจนว่า ถ้าหากผู้บริจาคแสดงเจตจำนงยินยอมที่จะบริจาคแล้ว ก็ถือเป็นการตัดสินใจที่ไม่ควรจะมีอะไรมาเพิกถอนได้ เพราะในกฎหมายปัจจุบันไม่ได้ระบุชัดเจนในเรื่องนี้ จึงทำให้การตัดสินใจไปอยู่ในมือของคนใกล้ชิดในครอบครัว เพราะกฎหมายจะตีความว่าผู้ที่เสียชีวิตแล้วไม่สามารถให้ความยินยอมเองได้
สื่อสารกับครอบครัวให้ชัดเจนถึงเจตจำนง
ในหมู่ญาติและครอบครัวผู้ตายที่ปฏิเสธการบริจาคอวัยวะของผู้ตายนั้น มีบางกรณีที่อ้างว่าเป็นเพราะ "ไม่ทราบเจตจำนงของผู้เสียชีวิต" หรือมีการถกเถียงกันระหว่างคนในครอบครัวจนตกลงกันไม่ได้ หรืออ้างว่าเพราะ "ไม่อยากทำร้ายผู้ตาย"
ด้วยข้ออ้างเหล่านี้ทำให้ไซมีมองว่าควรจะทำให้โมเดลการบริจาคอวัยวะมีการเล็งเห็นความสำคัญของเจตจำนงผู้บริจาคมากขึ้น อีกทั้งยังต้องทำให้ประชาชนมีความเชื่อมั่นในระบบการปลูกถ่ายอวัยวะด้วย
ซาฟีก เน้นย้ำว่าผู้บริจาคควรจะมีการสื่อสารกับคนในครอบครัวถึงเรื่องการตัดสินใจที่จะบริจาคและขอให้มีการเคารพในการตัดสินใจขอพวกเขาหลังเสียชีวิตไปแล้ว
"การบริจาคอวัยวะนั้นเป็นการกระทำที่มาจากความเมตตากรุณาซึ่งสามารถช่วยชีวิตผู้คนและเปลี่ยนชีวิตครอบครัวได้ ถ้าหากคุณสนับสนุนการบริจาคอวัยวะก็ขออย่าแค่ลงทะเบียนไว้อย่างเดียว ... ขอให้คุณพูดคุยกับคนในครอบครัวด้วย พวกเขาจะได้เข้าใจอย่างชัดเจนและเคารพในความต้องการของคุณ ... การที่ครอบครัวรับรู้ความต้องการและเจตนาของคุณ เป็นสิ่งสำคัญที่จะทำให้การรับบริจาคเป็นไปได้" ซาฟิกกล่าว
เรียบเรียงจาก
Malaysia Needs More Organ Donors As Patients Wait Up To 14 Years For Transplants, Says, 20-06-2026
Consent hurdle stalls organ donations, The Sun, 27-07-2026
Kidneys top Malaysia’s transplant wish list, Borneo Bulletin, 20-07-2026
