มีการปล่อยตัว 'วินมยิด' อดีตประธานาธิบดีในสมัยรัฐบาลพรรคเอ็นแอลดีผู้ถูกรัฐประหารโค่นล้มโดยกองทัพพม่า หลังจากที่เขาถูกคุมขังมาจนเกือบครบกำหนดโทษแล้ว ซึ่งการปล่อยตัวในครั้งนี้เป็นส่วนหนึ่งของการนิรโทษกรรมช่วงสงกรานต์ที่ผ่านมา แต่ก็มีคำถามว่าแล้ว 'อองซานซูจี' หัวหน้าพรรคเอ็นแอลดีที่ถูกคุมขังอีกคนหนึ่งจะได้รับการปล่อยตัวด้วยหรือไม่

วินมยิด อดีตประธานาธิบดีในสมัยรัฐบาลพรรคเอ็นแอลดีผู้ที่ถูกโค่นล้มจากการรัฐประหารเมื่อปี 2561 | ภาพจาก: Mizzima

25 เมษายน 2569 มีรายงานข่าวว่า ทางการพม่าปล่อยตัว วินมยิด อดีตประธานาธิบดีในสมัยรัฐบาลพรรคเอ็นแอลดีผู้ที่ถูกโค่นล้มจากการรัฐประหารเมื่อปี 2561 หลังจากมีการปล่อยตัวก็มีปฏิกิริยาจากฝ่ายต่อต้านเผด็จการและจากแวดวงการเมืองของพม่าที่แสดงความโล่งใจ ตามหน้าโซเชียลมีเดียต่างก็เต็มไปด้วยคำอวยพรและข้อความที่แสดงความยินดีต่อการปล่อยตัว วินมยิด

การปล่อยตัว วิน มยิน นั้นเป็นส่วนหนึงของการนิรโทษกรรมนักโทษมากกว่า 4,500 ราย รวมถึงนักโทษการเมืองมากกว่า 100 ราย โดยที่ วินมยิด ได้รับการปล่อยตัวหลังจากรับโทษมาจนเกือบจะครบกำหนดแล้ว ขณะเดียวกันก็มีคำถามว่าแล้วอองซานซูจี ผู้นำพรรคเอ็นแอลดี ที่ถูกจับกุมหลังถูกรัฐประหารครั้งล่าสุด จะได้รับการปล่อยตัวเป็นรายต่อไปด้วยหรือไม่

มีข่าวลือแพร่ออกมาเกี่ยวกับเรื่องนี้ซึ่งสื่ออิระวดีมองว่าน่าจะเป็นข่าวปล่อยจากไอโอปฏิบัติการจิตวิทยาของกองทัพพม่า ข่าวลือดังกล่าวระบุว่าจะมีการเลิกคุมขังอองซานซูจีในเรือนจำแล้วจะเปลี่ยนไปเป็นการคุมขังภายในบ้านแทน แต่เรื่องนี้ก็มีคำยืนยันออกมาว่าไม่จริง และน่าจะเป็นการโยนหินถามทางดูปฏิกิริยาประชาชนมากกว่า

ในการนิรโทษกรรมช่วงสงกรานต์ที่ผ่านมา อองซานซูจี ยังไม่ได้รับการปล่อยตัว แต่แค่มีการลดโทษให้ 1 ใน 6 ส่วน จากที่เธอถูกลงโทษจำคุก 27 ปี โดยที่เธอยังคงต้องรับโทษจำคุกต่อไป อองซานซูจีต้องเผชิญข้อกล่าวหาหลายเรื่องและถูกดำเนินคดีอย่างต่อเนื่องนับตั้งแต่การรัฐประหารปี 2021 เป็นต้นมา ซึ่งมีผู้มองว่าการดำเนินคดีซูจีนั้นมีแรงจูงใจทางการเมือง

ครั้งล่าสุดที่มีผู้พบซูจีคือตอนที่ ดอน ปรมัตถ์วินัย รัฐมนตรีกระทรวงต่างประเทศของไทยในสมัยนั้น ได้เข้าพบปะกับซูจีที่กรุงเนปิดอเมื่อเดือน กรกฎาคม 2023 แต่หลังจากนั้นเธอก็หายเงียบไป มีคนสงสัยว่าเธออาจจะถูกควบคุมตัวอยู่ในค่ายทหารใกล้กับกรุงเนปิดอโดยมีการดูแลทางการแพทย์อย่างใกล้ชิด

บทบาทของจีนในการหนุนรัฐบาลทหาร

ตลอดช่วงที่มีการรัฐประหาร 2021 มาจนถึงปัจจุบัน รัฐบาลทหารที่มาจากคณะรัฐประหารนำโดย มินอ่องหล่าย ได้ใช้ความรุนแรงโหดเหี้ยมปราบปรามประชาชนที่ต่อต้านการรัฐประหาร รวมถึงมีการกวาดต้อนจับกุมประชาชนที่ต่อต้านรวมถึงนักการเมืองฝ่ายตรงข้ามโดยเฉพาะพรรคเอ็นแอลดี ในเวลาต่อมาฝ่ายต่อต้านได้รวมตัวกันเป็นกองกำลังพิทักษ์ประชาชน ร่วมมือกับกลุ่มติดอาวุธชาติพันธุ์ฝ่ายที่ต่อต้านรัฐบาลทหาร สู้รบกับรัฐบาลทหารจนทำให้รัฐบาลทหารสูญเสียพื้นที่ปกครองจำนวนมาก อำนาจของฝ่ายรัฐบาลทหารดูจะสั่นคลอนจนกระทั่งทางการจีนเข้ามาแทรกแซง

จีนได้ให้การสนับสนุนรัฐบาลทหารในการยึดพื้นที่รัฐฉานทางตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศคืนมาได้ในปี 2025 นอกจากนี้จีนยังเป็นประเทศแรกที่แสดงความยินดีกับพรรคฝ่ายทหารที่สามารถชนะการเลือกตั้งล่าสุดได้ ถึงแม้วาการเลือกตั้งครั้งล่าสุดที่จัดโดยคณะรัฐประหารจะไม่บริสุทธิ์ยุติธรรม ไม่ได้รับการยอมรับจากนานาชาติและคนจำนวนมากในประเทศ รวมถึงไม่ได้จัดอย่างทั่วถึงในพื้นที่ๆ มีความขัดแย้ง ทำให้มีผู้มาใช้สิทธิบางตา

นอกจากนี้ยังมีข้อสังเกตว่าผู้นำจีน สีจิ้นผิง ได้ส่งสารแสดงความยินดีกับมินอ่องหล่ายเมื่อวันที่ 10 เมษายน ที่ผ่านมา ในวาระที่มินอ่องหล่ายสาบานตนเข้ารับตำแหน่งประธานาธิบดีอย่างเป็นทางการ อีกทั้งมินอ่องหล่ายยังอาจจะเดินทางไปเยือนจีนภายในอีกไม่นานหลังจากนี้

ทางด้านจีนนั้นเป็นประเทศที่เน้นผลประโยชน์ของตัวเองเป็นหลัก พวกเขาแค่ต้องการให้มีเสถียรภาพชายแดนแล้วก็มีการฟื้นคืนโครงการ หนึ่งแถบ หนึ่งเส้นทาง ที่จะเป็นเส้นทางสายไหมใหม่จากจีนไปยังประเทศอื่นๆ ทางการจีนได้ใช้เวทีเจรจาสันติภาพในการต่อรองให้กลุ่มติดอาวุธชาติพันธุ์ให้พวกเขาไม่ทำอะไรที่จะสร้างความความเสี่ยงต่อเศรษฐกิจและความมั่นคงของจีน เนื่องจากทางการจีนต้องการลดความเสี่ยงเหล่านี้พวกเขาจึงได้หันไปหาทางการพม่า

มีนักวิเคราะห์มองว่า การปล่อยตัว วินมยิด อาจจะมีจีนคอยชักใยอยู่ สังเกตจากการที่ทางการจีนเคยผลักดันให้รัฐบาลทหารจัดการเลือกตั้ง โดยมีการปล่อยตัว วินมยิด เป็นหนึ่งในข้อตกลงของพวกเขา

ละครการทูตสร้างภาพว่า 'ปรองดอง'

เรื่องนี้ทำให้สื่ออิระวดีวิเคราะห์ว่าการปล่อยตัว วินมยิด นั้นเป็นแค่การเล่นละครทางการทูตเพื่อสร้างภาพลักษณ์ให้ดูดีเสมือนว่ารัฐบาลทหารกำลังส่งสัญญาณ "ปรองดอง" แต่ก็ยังคงรักษาอำนาจควบคุมอย่างเบ็ดเสร็จ

มีการวิเคราะห่ว่าเหตุการณ์แบบนี้เคยเกิดขึ้นในสมัยที่ซูจีถูกคุมขังในบ้าน ตอนนั้นเผด็จการทหารตานฉ่วยเพิ่งจะชนะการเลือกตั้งจอมปลอมในปี 2010 พวกเขาก็ได้สั่งปล่อยตัวซูจีเพื่อเป็นการแสดงออกว่ารัฐบาลทหารเริ่มเปิดกว้างทางการเมืองมากขึ้นในแบบที่มีข้อจำกัด

สำหรับกรณีการปล่อยตัว วินมยิด นี้ก็ถูกมองว่าเป็นการสร้างภาพเพื่อให้รัฐบาลทหารได้คะแนนทางการทูตเท่านั้น ในความเป็นจริงแล้วมีการสั่งให้ วินมยิด ต้องลงนามในเงื่อนไขที่ว่าจะมีการลงโทษเขาในแบบเดิมอีกครั้งถ้าหากเขากระทำผิดอื่น ๆ อีกหลังจากนี้ ซึ่ง วินมยิด ปฏิเสธที่จะลงนาม เพราะเขาบอกว่าไม่ได้กระทำผิดอะไรและตัวเขาเองก็ปฏิบัติตามหลักศีล 5 ของศาสนาพุทธเสมอ

นักวิชาการและโฆษกพรรคเอ็นแอลดี Myo Nyunt มองว่า การที่ วินมยิด ปฏิเสธเงื่อนไขถือเป็นการส่งสารให้รัฐบาลทหารรับรู้ว่า พวกเขาไม่สามารถใช้วิธีขู่บังคับเพื่อสร้างความชอบธรรมได้

สื่ออิระวดดีระบุว่า ต่อให้มีการปล่อยตัวอองซานซูจีหลังจากนี้ ผู้คนก็จะยังคงระมัดระวังไม่เชื่อใจรัฐบาลทหารง่ายๆ เพราะการปล่อยตัวบุคคลสำคัญคนหนึ่งไม่ได้หมายความว่าจะมีการรื้อถอนระบบของรัฐบาลทหารที่มีการขู่บังคับ ลอยนวลไม่ต้องรับผิด และ ผูกขาดอำนาจเบ็ดเสร็จ

เรียบเรียงจาก
Win Myint Is Free—Where Is Aung San Suu Kyi?, The Irrawaddy, 18-04-2026
Elected Myanmar President U Win Myint Freed After Five Years in Junta Jail, The Irrawaddy, 17-04-2026