อ่านออกเสียงครั้งที่ 2: หนังโป๊ ผู้ก่อการร้าย น้ำท่วม ตรรกะวิปริต และจินตนาการที่ไปไม่พ้นโลกฟิวดัล

เมื่อวันเสาร์ที่ 29 ตุลาคม 2554 ร้าน Book Re:public จ.เชียงใหม่ จัดเสวนาอ่านออกเสียงครั้งที่ 2 ฉายหนังเรื่องผู้ก่อการร้าย (The Terrorists) กำกับโดย ธัญสก พันสิทธิวรกุล และเสวนาหลังฉายหนังหัวข้อ “ใครคือผู้ก่อการร้าย?” โดยมีธัญสก และคำ ผกา เป็นวิทยากร ดำเนินรายการโดย ชาญกิจ คันฉ่อง ภาควิชาฟิสิกส์และวัสดุศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ธัญสก พันสิทธิวรกุล และ คำ ผกา ผู้ร่วมการเสวนาอ่านออกเสียงครั้งที่ 2 ในการเสวนาดังกล่าวธัญสกได้เล่าถึงแรงบันดาลใจการทำหนังเรื่องดังกล่าว ซึ่งเป็นหนังสารคดีที่ตัดสลับระหว่างภาพโป๊กับภาพเหตุการณ์เมษา-พฤษภาเลือด 53 และคำ ผกา ได้อภิปรายต่อในประเด็นการสร้างวาทกรรมผู้ก่อการร้ายในบริบทสังคมไทย หลังจากนั้น ผู้เข้าร่วมได้ตั้งคำถามและแลกเปลี่ยนความคิดเห็นกับวิทยากรอย่างน่าสนใจ Book Re:public สรุปประเด็นเสวนามานำเสนอแก่ผู้อ่าน หากท่านใดต้องการฟังเสวนาเต็มๆ สามารถเข้าไปรับชมที่ลิงก์ ช่วงที่ 1 ช่วงที่ 2 ช่วงที่ 3 ช่วงที่ 4 ช่วงที่ 5 ที่มา: BookrepubliconTV/youtube.com อะไรรุนแรงกว่ากันระหว่างการโดนยิงกับการชักว่าว? ธัญสก พันสิทธิวรกุล เล่าว่าเขาเริ่มทำหนังเรื่องนี้โดยได้รับการทาบทามจาก Jürgen Brüning โปรดิวเซอร์ชาวเยอรมัน ซึ่งต้องการนำหนังของเขาไปฉายในเทศกาล Porn Film Festival แรกเริ่มเดิมทีเขาตั้งใจทำหนังให้ฝรั่งดูจึงออกแบบให้มีกลิ่นอาย exotic ที่ฝรั่งชอบ โดยทำเป็น documentary สัมภาษณ์นักมวยไทย ชาวประมง หมอนวด อย่างไรก็ตามเมื่อเขาเริ่มถ่ายฉากแรกคือฉากเรือประมง เป็นช่วงที่เกิดเหตุการณ์10 เมษา 53 พอดี เขารีบกลับกรุงเทพฯ และได้เข้าร่วมกิจกรรมรำลึกเหตุการณ์ 10 เมษา ที่อนุสาวรีย์ประชาธิปไตยร่วมกับสมาพันธ์ ศรีเทพและน้องเฌอ ต่อมาเมื่อทราบข่าวว่าน้องเฌอถูกยิงเสียชีวิตในช่วงสลายการชุมนุม เขาตัดสินใจเปลี่ยนเค้าโครงของหนังที่ทำอยู่ทันที ธัญสกสารภาพว่าก่อนหน้านี้เขาไม่ได้สนใจประเด็นการเมืองและตัวเขาก็เป็นเพียง “สลิ่ม” คนหนึ่ง แต่เมื่อเริ่มสนใจ เขาหาข้อมูลด้วยการเข้าไปในพื้นที่ชุมนุม ชื่อหนังผู้ก่อการร้ายนั้นมีที่มาจากบทสัมภาษณ์อภิสิทธิ์ที่พูดว่ากลุ่มเสื้อแดงไม่ต่างจากอัล เคดา แล้วคุณจะปล่อยให้รัฐบาลอยู่เฉยๆ ได้อย่างไร เขารู้สึกคับข้องใจกับข้อกล่าวหานี้จนลุกขึ้นมาเปลี่ยนโครงหนังของตัวเองเพื่อตั้งคำถามกับมุมมองดังกล่าว “ตั้งแต่งานแรกๆ ของผม ผมทำเรื่องโป๊มาตลอดเพราะผมต้องการต่อสู้กับรัฐเรื่องนี้ ผมรู้สึกว่าทำไมรัฐทนไม่ได้กับความโป๊ แต่กลับทนได้กับความรุนแรงแบบนี้ ผมต้องการตั้งคำถามว่าอะไรรุนแรงกว่ากัน ระหว่างการโดนยิงกับการชักว่าว” คำ ผกา ให้ความเห็นว่า ส่งที่ธัญสกพูดเป็นเรื่อง pornography กับการเมือง เป็นการท้าทายการเมืองด้วยการตั้งคำถามว่าทำไมรัฐถึงทนความโป๊ไม่ได้ pornography ตามความหมายดั้งเดิมไม่ใช่แค่ความลามก วิตถาร อนาจาร แต่หนังสือปกขาวและหนังสือการเมืองซึ่งเป็นหนังสือต้องห้ามทั้งหมดก็เรียกว่าเป็น pornography ด้วยเหมือนกัน “ถามว่าทำไมเรื่องเพศจึงไปสั่นสะเทือนสถาบันทางการเมือง ก็เพราะว่ามันได้ทำลายฐานที่มั่นของ establishment ทั้งหมด ความจริงหนังโป๊โดยตัวมันเองโดยที่ไม่ต้องมีประเด็นทางการเมืองเลยก็ทำลาย establishment อยู่แล้ว นี่คือพลังของหนังโป๊ และเป็นเหตุผลว่าทำไมรัฐโดยส่วนใหญ่ โดยเฉพาะรัฐที่มีความมั่นคงทางจิตใจน้อยเท่าไหร่ก็จะยิ่งหวาดกลัวความโป๊ ฉากเลิฟซีนที่ไม่ใช่ระหว่างชายหญิง ยิ่งเป็นเลิฟซีนระหว่างคนเพศเดียวกัน เลิฟซีนทางทวารหนักก็จะยิ่งสั่นสะเทือนความมั่นคงของรัฐมากขึ้นเท่านั้น” คำ ผกาชี้ให้เห็นว่าความหวาดหวั่นต่อ pornography ของรัฐไทยที่ทวีความรุนแรงมากยิ่งขึ้นสะท้อนถึงความอ่อนแอของรัฐไทย รัฐที่มีความมั่นคงแล้วเช่นหลายๆ ประเทศในยุโรปที่ไม่มี insecurity ในเรื่องการเมืองก็จะไม่ค่อยซีเรียสเรื่อง pornography เพราะฉะนั้นจึงมี Porn Film Festival ได้ ซึ่งแง่หนึ่งเป็นตัวชี้วัดของความมั่นคงของ establishment ทางการเมืองในแต่ละสังคม ตรรกะวิปริตกับจินตนาการที่ไปไม่พ้นโลกแบบฟิวดัล เมื่อกลับมาพิจารณาคำว่า “ผู้ก่อการร้าย” คำ ผกาเห็นต่างว่า คำว่าผู้ก่อการร้ายนั้นหรูหราเกินไป ทันสมัยเกินไป สำหรับใช้สร้างความเป็นอื่นให้กับคนเสื้อแดง เพราะว่าในสังคมไทย คนที่เสียงดังที่สุดในสังคมคือกลุ่มคนที่ถูกเรียกกันอย่างไม่เป็นทางการว่า “สลิ่ม” ซึ่งเธอเห็นว่าเป็นกลุ่มคนที่ยังไม่ยอมลอกคราบออกมาจากโลกก่อนสมัยใหม่ไพร่ทาส ศักดินา หรือระบบฟิวดัล และในระบอบฟิวดัลย่อมไม่มีผู้ก่อการร้าย เรื่องเล่าที่กักขังสลิ่มเอาไว้ในโลกแบบฟิวดัลคือประวัติศาสตร์นิพนธ์ไทยที่นิพนธ์ขึ้นมาเพื่อสถาปนาอำนาจแบบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ คือ ความเป็นไทย (Thainess) ที่สร้างโดยชนชั้นนำที่พยายามรวมอาณาจักรสยามผ่านระบบอาณานิคม ตั้งระบบราชาของราชาในภูมิภาคขึ้นมา เมื่อเป็นเช่นนี้ สลิ่มไทยจึงคิดได้แค่เรื่อง “เสียดินแดน”, “เสียกรุงครั้งที่ 1”, “เสียกรุงครั้งที่ 2” เมื่อคิดได้แค่นี้ วาทกรรมเรื่องผู้ก่อการร้ายจึงไม่มีพลังเท่ากับวาทกรรมว่าด้วย “พวกเผาบ้านเผาเมือง” อันส่อนัยของการเป็นพม่า หรือวาทกรรมว่าด้วยพระยาละแวก กษัตริย์เขมรที่ทรยศต่ออาณาจักรไทย กรณีความสัมพันธ์ระหว่างทักษิณและฮุนเซ็นจึงมีค่าเท่ากับพระยาละแวก เมื่อเป็นเช่นนี้ การสร้างความเป็นอื่นหรือการสร้างศัตรูจึงอิงอยู่กับประวัติศาสตร์ว่าด้วยการเสียกรุงฯ เสมอมา แม้กระทั่งน้ำท่วมครั้งนี้ก็มีการเปรียบเปรยว่าเหมือนเสียกรุงบ้าง กรุงแตกบ้าง เหมือนสงครามอินโดจีนที่ต้องอพยพบ้าง ล่าสุดมีการเปรียบเปรยชะตากรรมของชาวกรุงเทพฯ ว่าน่าเห็นใจ ปีที่แล้วต้องอพยพหนีไฟ ปีนี้ต้องอพยพหนีน้ำ ราวกับทั้งน้ำและไฟคือ “ข้าศึก” ไฟปีที่แล้วคือข้าศึกเสื้อแดง (ซึ่งถูกเชื่อมโยงให้เห็นภาพพม่า) และน้ำปีนี้ก็คือข้าศึกพม่า (ซึ่งถูกเปรียบว่าเท่ากับพรรคเพื่อไทย) คำ ผกา ตั้งคำถามว่าตรรกะวิปริตนี้เกิดขึ้นได้อย่างไร และอธิบายว่าเป็นเพราะสลิ่มไทยถูกสต๊าฟทางปัญญาให้อยู่ในสยามศตวรรษที่ 19 ตลอดเวลา ดังนั้นจึงชอบใช้ภาษาลิเกซาบซึ้ง มี mentality อยากเป็น subject (ไพร่) ของรัฐอาณานิคม แม้ในความเป็นจริงเป็นไม่ได้ก็ขอเป็นในจินตนาการ โดยผ่านการใช้ “ภาษา” เป็นสะพาน ด้วยการเข้าไปนับญาติหรือสมมติตนเองเป็น “ข้ารับใช้” จำลองบทสนทนาของข้ารับใช้ในหนังจักรๆ วงศ์ๆ หรือละครที่จำลองภาพชีวิตขุนนางที่มีข้าเก่าเต่าเลี้ยงเยอะๆ สลิ่มจะสวมเอาบทสนทนาของ “ข้า” เหล่านั้นมาผูกเรื่องแทนตนเองเข้าไป โดยมี “นาย” อยู่ในจินตนาการ จากนั้นจะใช้ social media สร้าง collective drama เกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างนายกับข้าขึ้นมาเป็น identity ร่วมกัน เกลียดร่วมกัน รักร่วมกัน มีศัตรูร่วมกัน มีสิ่งที่จะพลีศีรษะให้ร่วมกัน หรือแม้กระทั่งเอาตัวเองไปเป็นกระสอบทรายมนุษย์ร่วมกัน โดยข้อพิสูจน์ว่าสลิ่มยังไม่สามารถไปไกลถึงขั้นมองเสื้อแดงเป็นผู้ก่อการร้ายได้คือ สลิ่มยังมีความเชื่อว่าน้ำท่วมเพราะมีผู้นำหญิง น้ำท่วมเหนือกับอีสานเพราะธรรมชาติลงโทษคนเสื้อแดง แต่พอน้ำท่วมกรุงเทพฯ กลับให้เหตุผลว่าเป็นเพราะพระสยามเทวาธิราชย์ไม่รับรองรัฐบาลพรรคเพื่อไทยชุดนี้ซึ่งเป็นรัฐบาลของคนเสื้อแดง และคนเสื้อแดงเอาเลือดมาเทในกรุงเทพฯ ทำให้พระแม่ธรณีโกรธ มโนทัศน์เช่นนี้เป็นมโนทัศน์ของโลกก่อนสมัยใหม่ที่ยังเชื่อว่าโลกแบน แม่มด เวทมนต์คาถามีจริง ซึ่งเป็นโลกยุคก่อน “ผู้ก่อการร้าย” กล่าวโดยสรุป คำ ผกา เสนอว่าคำว่า “ผู้ก่อการร้าย” ในบริบทสังคมไทย ไม่ได้มีความหมายเดียวกับคำว่า “Terrorist” ในระดับสากล แต่หมายถึงผู้ที่ “ก่อการร้าย” ต่อชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์ในจินตนาการของคนส่วนใหญ่ที่จินตนาการถึงชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์แบบฟิวชั่น คือการผสมประวัติศาสตร์นิพนธ์แบบกรมพระยาดำรงราชานุภาพ บวกหลวงวิจิตรวาทการ บวกคึกฤทธิ์ ปราโมช บวกหนังพระนเรศวร บวกละครจักรๆ วงศ์ๆ ที่ฉายตอนเช้าของช่องเจ็ด บวกหนังจีนกำลังภายในที่มีฮ่องเต้ มีขันที มีซูสีไทเฮา

เท่าไรก็ได้ การสนับสนุนจากคุณ คือการร่วมสร้างและรักษาสื่อเสรี ‘ประชาไท’ ... ร่วมสนับสนุนเรา
โอนเงิน พร้อมเพย์ PromptPay "มูลนิธิสื่อเพื่อการศึกษาของชุมชน" 0993000060423
โอนเงิน PayPal คลิกที่นี่ https://paypal.me/prachatai (รายงานยอดบริจาคสนับสนุน)
ติดตามประชาไทอัพเดท ได้ที่:
เฟซบุ๊ก https://fb.me/prachatai
ทวิตเตอร์ https://twitter.com/prachatai
LINE ไอดี = @prachatai

แสดงความคิดเห็น

พื้นที่ประชาสัมพันธ์