เครือข่ายแรงงานเรียกร้องรัฐบาลไทยมีบทบาทเชิงรุกต่อร่างอนุสัญญา ILO ว่าด้วยงานแพลตฟอร์ม ชี้แรงงานกว่าล้านคนยังขาดสิทธิและหลักประกัน เสนอร่วมกำหนดมาตรฐานสากล ทบทวนกฎหมายแรงงานกึ่งอิสระ และให้สัตยาบันอนุสัญญา ILO หลัก เพื่อคุ้มครองงานที่มีคุณค่าอย่างเป็นรูปธรรม

เมื่อวันที่ 4 กุมภาพันธ์ 2569 สหพันธ์คนทำงานแพลตฟอร์มแห่งประเทศไทย, สถาบันแรงงานและเศรษฐกิจที่เป็นธรรม, สหภาพคนทำงาน, สมาพันธ์แรงงานรัฐวิสาหกิจสัมพันธ์, สภาองค์การลูกจ้างคนงานไท, สมาพันธ์สมานฉันท์แรงงานไทย และสหพันธ์แรงงานอุตสาหกรรมสิ่งทอ การตัดเย็บเสื้อผ้าและผลิตภัณฑ์หนังแห่งประเทศไทย ได้ออกแถลงการณ์ว่าด้วยร่างอนุสัญญา ILO ว่าด้วยงานที่มีคุณค่าในเศรษฐกิจแพลตฟอร์ม และกระบวนการกำหนดมาตรฐานสากลสำหรับงานแพลตฟอร์ม ระบุว่างานแพลตฟอร์มขยายตัวอย่างรวดเร็วในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา กลายเป็นส่วนสำคัญของระบบเศรษฐกิจและตลาด แรงงานในประเทศไทย ทว่าสิทธิและความคุ้มครองสำหรับคนทำงานแพลตฟอร์มยังคงตามไม่ทันการขยายตัวนี้ ทำให้คนทำงานแพลตฟอร์มมากกว่าล้านคนขาดหลักประกันความมั่นคงในชีวิตและการทำงาน ในช่วงเวลาที่องค์การแรงงานระหว่างประเทศ (ILO) กำลังจัดทำร่างอนุสัญญาว่าด้วยงานที่มีคุณค่าในเศรษฐกิจแพลตฟอร์ม จึงเป็นจังหวะสำคัญที่ประเทศไทยควรมีส่วนร่วมอย่างจริงจัง เพื่อให้มาตรฐานที่กำลังจะเกิดขึ้นสะท้อนสภาพ การทำงานจริง และนำไปสู่การคุ้มครองคนงานอย่างเป็นรูปธรรม

ร่างอนุสัญญาว่าด้วยงานที่มีคุณค่าในเศรษฐกิจแพลตฟอร์มมีความสำคัญต่อการยกระดับหลักการและสิทธิ ขั้นพื้นฐานในการทำงาน (Fundamental Principles and Rights at Work) และความคุ้มครองที่เกี่ยวข้องกับสภาพการทำงานของคนทำงานแพลตฟอร์ม ตลอดจนสถานะและความสัมพันธ์ในการทำงาน ค่าตอบแทนและเวลาการทำงาน ความคุ้มครองทางสังคม และการบริหารจัดการงานผ่านระบบอัลกอริทึม ซึ่งการกำหนดมาตรฐานสากลที่ชัดเจนจะช่วยเป็นกรอบอ้างอิงสำคัญให้ทุกฝ่ายร่วมกันพัฒนาแนวปฏิบัติและนโยบายที่เหมาะสม

ขณะนี้ ในช่วงเวลาที่ประเทศไทยกำลังเข้าสู่กระบวนการเลือกตั้งและการจัดตั้งรัฐบาลชุดใหม่ พวกเรา ขอให้รัฐบาลที่จะเข้ามาบริหารประเทศให้ความสำคัญและมีส่วนร่วมอย่างจริงจังกับกระบวนการของ ILO โดย

1. มีส่วนร่วมอย่างสร้างสรรค์ในการประชุมแรงงานนานาชาติ (ILC) ครั้งที่ 114 ในเดือนมิถุนายน 2569 ในการประชุมดังกล่าวจะมีการพิจารณาร่างรายงาน (Blue Report) ของร่างอนุสัญญาว่าด้วยงานที่มีคุณค่าในเศรษฐกิจแพลตฟอร์ม พวกเราขอให้รัฐบาลเข้าร่วมการหารือและกำหนดท่าทีอย่างมีข้อมูลรอบด้าน โดยรับฟังข้อเท็จจริงและข้อเสนอแนะจากคนทำงานและผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย เพื่อสะท้อนประเด็นปัญหาที่คนทำงานในระบบแพลตฟอร์มเผชิญอยู่ อาทิ ความปลอดภัยและสุขภาพของคนทำงาน และสนับสนุนแนวทางที่ส่งเสริมการคุ้มครองคนทำงานแพลตฟอร์มให้สอดคล้องกับหลักงานที่มีคุณค่า (Decent Work)

2. ผลักดันนโยบายด้านแรงงานแพลตฟอร์มในประเทศไทยให้สอดคล้องกับมาตรฐานแรงงานสากล ทำให้เกิดผลผ่านกฎหมายและการบังคับใช้จริง และเมื่อร่างมาตรฐานของ ILO ได้รับการรับรอง ขอให้รัฐบาลเดินหน้าลงนามและให้สัตยาบัน เพื่อนำมาตรฐานมาใช้ในประเทศไทย และให้คนทำงานแพลตฟอร์มได้รับสิทธิและความคุ้มครองได้จริง ในระหว่างนี้ ขอให้รัฐบาลชะลอและทบทวนร่างพระราชบัญญัติส่งเสริมและคุ้มครองแรงงานอิสระ ที่ได้กำหนดให้แรงงานแพลตฟอร์มมีสถานะเป็น “แรงงานกึ่งอิสระ” ซึ่งจะนำไปสู่ การจำกัดสิทธิแรงงานที่พึงมี และไม่สอดคล้องกับหลักการคุ้มครองแรงงานตามร่างอนุสัญญา ILO ฉบับใหม่ที่อยู่ระหว่างการจัดทำ

3. ลงนามให้สัตยาบันในอนุสัญญา ILO ฉบับที่ 87 และ 98 ว่าด้วยเสรีภาพในการสมาคมและสิทธิใน การรวมตัวและเจรจาต่อรองร่วม ไทยเป็นหนึ่งในประเทศผู้ร่วมก่อตั้ง ILO ตั้งแต่ปี 2462 แต่กลับยังไม่ได้ ให้สัตยาบันอนุสัญญา ILO ฉบับที่ 87 และ 98 ซึ่งเป็นอนุสัญญาหลักภายใต้หลักการและสิทธิขั้นพื้นฐาน ในการทำงาน (FPRW) การให้สัตยาบันอนุสัญญาทั้งสองฉบับจะช่วยเสริมความเข้มแข็งของสิทธิแรงงานในประเทศไทย
พวกเรายืนยันที่จะร่วมกันติดตามความคืบหน้าของกระบวนการดังกล่าว สนับสนุนความร่วมมือระหว่างเครือข่ายคนทำงาน สหภาพแรงงาน ภาควิชาการ ภาคประชาสังคม และภาครัฐ เพื่อส่งเสริมงานที่มีคุณค่าและความคุ้มครองที่เหมาะสมสำหรับคนทำงานแพลตฟอร์มในประเทศไทย