‘Collective’ เมื่อสื่อไม่สยบยอมต่อรัฐ ความจริงอัปลักษณ์ถูกเปิดโปง

ประชาไททำหน้าที่เป็นเวที เนื้อหาและท่าที ความคิดเห็นของผู้เขียน อาจไม่จำเป็นต้องเหมือนกองบรรณาธิการ

‘Collective’ คือภาพยนตร์เเนวสารคดีสืบสวนสอบสวน มีจากเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นจริงในประเทศโรมาเนียเมื่อปี 2558 เริ่มจากอุบัติเหตุไฟไหม้ในผับที่ไม่มีทางหนีไฟ คร่าชีวิตผู้คนกว่า 60 คน มีบางส่วนที่เสียชีวิตหลังจากทำการรักษาในโรงพยาบาล 

เมื่อนักข่าวสืบสาวถึงสาเหตุ ปมปัญหาเรื่องการคอร์รัปชั่นรับสินบนใหญ่โตในวงการสาธารณสุขก็เปิดเผย เป็นเหตุให้ทั้งประเทศต้องพบเจอกับมรสุมทั้งด้านสาธารณสุข และด้านการบริการจัดการหน่วยงานของรัฐ นำมาสู่การประท้วงของประชาชน รวมทั้งสื่อมวลชนที่ต้องคอยรายงานข่าวท่าวมกลางกระเเสกดดัน เเละขณะเดียวกันก็สะท้อนถึงการเมืองไทยในปัจจุบัน

‘Collective’ กำกับโดย Alexander Nanau เข้าฉายในเทศกาลหนังมากมาย ทั้งเทศกาลหนังเวนิซปี 2019, เทศกาลหนังนานาชาติโตรอนโต้ปี 2019 และถูกรับเลือกให้เป็นโปรแกรมหนังดาวเด่นในเทศกาลซันแดนซ์ปี 2020 ก่อนจะถูกฉายอย่างเป็นทางการในโรมาเนียในช่วงต้นปี 2020 ได้กระแสตอบรับชื่นชมอย่างล้นหลาม พร้อมกวาดรางวัลมาแล้วหลายสาขา นั่นคือ สาขาภาพยนตร์สารคดียอดเยี่ยมจากเวที European Film Awards ครั้งที่ 33 และ สาขาภาพยนตร์ภาษาต่างประเทศยอดเยี่ยมจากสมาคมนักวิจารณ์ภาพยนตร์แห่งชาติในปี 2021

จากความสำเร็จเหล่านี้ ทำให้ Collective ถูกรับเลือกและเข้าชิงออสการ์ถึง 2 สาขา นั่นคือ ภาพยนตร์สารคดียอดเยี่ยม และ ภาพยนตร์นานาชาติยอดเยี่ยม และถือเป็นตัวแทนภาพยนตร์จากประเทศโรมาเนียเรื่องแรกที่ได้รับเลือกให้เข้าชิงรางวัลออสการ์

ช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 ประเทศโรมาเนียถูกยึดโดยประเทศเยอรมันนีในปี 2490 ต่อมากองทัพโซเวียตได้ปลดปล่อยโรมาเนียให้เป็นอิสระ โค่นล้มระบอบกษัตริย์มาเป็นคอมมิวนิสต์ และมีอำนาจเหนือโรมาเนียเมื่อสิ้นสุดสงคราม

ต่อมาในปี 2532 ประชาชนทำการปฏิวัติโค่นล้มระบอบคอมมิวนิสต์ไปสู่ การปกครองด้วยระบอบประชาธิปไตยเเละสวัสดิการเพื่อสังคม ปกครองได้ไม่นานก็ถูกปฏิวัติกลับมาปกครองด้วยระบอบคอมมิวนิสต์อีกครั้ง 

ปัจจุบันโรมาเนียปกครองด้วยรูปแบบสาธารณรัฐกึ่งประธานาธิบดี เป็น ‘รัฐเดี่ยว (unitary state)’ โดยรัฐบาลกลางมีอำนาจสูงสุด และเขตการบริหารใดๆ สามารถใช้อำนาจได้เฉพาะตามที่รัฐบาลกลางเลือกจะมอบหมายให้ทำการแทนเท่านั้น 

การรวมอำนาจสู่ศูนย์กลางนี้เองอาจเป็นปัจจัยหนึ่งที่นำมาสู่ปัญหา ซึ่งภาพยนตร์เรื่องนี้ได้หยิบยกมา สะท้อนถึงกฎหมายที่แก้ยากและไม่อาจคุ้มครองประชาชน รวมถึงการทำงานของหน่วยงานภาครัฐที่เพิกเฉยต่ออุบัติเหตุไฟไหม้และการเสียชีวิตของผู้ป่วยในเวลาต่อมา

หลังสื่อรายงานว่าคลับเเห่งนี้ไม่มีระบบดับเพลิง เหล่าประชาชนโกรธเกรี้ยวเเละลงถนนเพื่อประท้วงให้ทางหน่วยงานภาครัฐเเสดงความรับผิดชอบ นำไปสู่ความกดดันจนเกิดการเลือกตั้งครั้งใหม่ ปรับเปลี่ยนรัฐบาลในการบริหาร

4 เดือนหลังจากเกิดโศกนาฏกรรม กลับมีเหยื่อเข้ารักษาตัวในโรงพยาบาลตายเพิ่มอีก 37 คน จากมาตรฐานทางการแพทย์ที่ตกต่ำ จากน้ำยาฆ่าเชื้อในโรงพยาบาลที่ถูกเจือจางลงถึง 10 เท่าเพื่อผลกำไร จนกระทั่งบุคลากรในโรงพยาบาลจะตัดสินใจเผยความจริงที่ตนได้เป็นประจักษ์พยานแก่หนังสือพิมพ์ฉบับหนึ่ง นำมาสู่การเปิดโปงความฉ้อฉลครั้งมโหฬารของระบบสาธารณสุขและรัฐบาล ที่เดิมพันด้วยชีวิตของประชาชนเเละจริยธรรมของสื่อมวลชน 

Collective ได้สะท้อนถึงปัญหาด้านการเมืองของประเทศโรมาเนียได้เป็นอย่างดี และสามารถเทียบเคียงกับการเมืองในประเทศไทยได้หลายประเด็น ไม่ว่าจะเป็นภาครัฐที่พยายามแถลงการณ์อย่างบิดเบือนเพื่อให้ได้คำตอบดูสวยหรูเกินความจริง หรือการใช้อำนาจปิดปากสื่อมวลชน รวมไปถึงการเกาะเกี่ยวกันของกลุ่มทุน รัฐ (รวมทั้งโรงพยาบาล) เพื่อผลประโยชน์โดยไม่สนใจชีวิตของพลเมือง

ท้ายสุดแม้จะมีการเปลี่ยนตัวรัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข และรัฐมนตรีคนใหม่พยายามจะแก้ไข เปลี่ยนแปลง ระเบียบโครงสร้างการบริหารแบบเดิมที่ฟอนเฟะ แต่เขาก็ยังต้องสู้กับขั้วอำนาจของฝั่งรัฐบาล และซ้ำร้ายเหลือเกินที่ผลการเลือกตั้งอีกสมัยปรากฎว่าพรรครัฐบาลเป็นฝ่ายคว้าชัยอย่างถล่มทลาย 

หนังจบลงด้วยการทิ้งให้เราเห็นความหวังที่ริบหรี่ลงไปเรื่อยๆ แบบนั้น

 

Doc Club เสนอ "COLLECTIVE"
เข้าชิง 2 รางวัลออสการ์ปีนี้ สาขาภาพยนตร์สารคดียอดเยี่ยม และภาพยนตร์ต่างประเทศยอดเยี่ยม!
(ตัวอย่างหนัง/Trailer : https://www.facebook.com/DocumentaryClubTH/posts/3726159907495141)
 เริ่มฉาย : จันทร์ 12 เม.ย. เป็นต้นไปที่ House Samyan
(ซื้อบัตรได้หน้าโรง หรือจองที่แอพ House Cinema และ https://www.housesamyan.com/site/Movie/detail/688)

 

เกี่ยวกับผู้เขียน: ทิพากร เส้นเกษ เป็นนักศึกษาสาขานิเทศศาสตร์ เอกวารสารศาสตร์ ชั้นปีที่ 3 มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี

แสดงความคิดเห็น

ข่าวรอบวัน

ร่วมบริจาค สนับสนุนการทำงานของ 'ประชาไท' ร่วมสร้างและรักษาสื่อเสรี Prachatai.com (ไม่มีขั้นต่ำ)

โอนเงิน บัญชีกรุงไทย 091-0-10432-8 "มูลนิธิสื่อเพื่อการศึกษาของชุมชน FCEM"

โอนเงิน PayPal / บัตรเครดิต https://PayPal.me/Prachatai (รายงานยอดบริจาคสนับสนุน)

ติดตามประชาไทอัพเดท ได้ที่:
เฟซบุ๊ก https://fb.me/prachatai
ทวิตเตอร์ https://twitter.com/prachatai
LINE ไอดี = @prachatai

พื้นที่ประชาสัมพันธ์