ม.112 ฉบับที่ใช้ปัจจุบันเพิ่งสร้างมาหลังรัฐประหารปี 19 ย้อนดูหลังเปลี่ยนแปลงการปกครอง มีเหตุยกเว้นความผิดหากทำเพื่อสาธารณะประโยชน์หรือโดยสุจริต แม้แต่สมัยสมบูรณาญาสิทธิราชย์โทษยังต่ำกว่าตอนนี้ ขณะที่พรรคประชาธิปัตย์เองเคยพยายามแก้เมื่อปี 51 โดยเพิ่มการคุ้มครองไปที่ "พระบรมราชวงศ์" เพิ่มลักษณะความผิดไปด้วยว่า "กระทำด้วยประการใดๆ ที่สื่อหรือส่อความหมายได้ในลักษณะดังกล่าว" และเพิ่มโทษที่กำหนดขั้นต่ำคือ 5 ปี และขั้นสูงที่ 25 ปี ด้วย
กฎหมาย ม.112 หรือกฎหมายความผิดเกี่ยวกับหมิ่นประมาทกษัตริย์ฯ ที่มีกระแสการถกเถียงว่าจะยกเลิก แก้ไข หรือคัดค้านการแตะต้องนั้น ไม่ใช่สิ่งที่ดำรงอยู่ในลักษณะมาตั้งแต่ต้น หากแต่เป็นกฎหมายที่เพิ่งสร้างมาเช่นกัน โดยเวอร์ชั่นที่ใช้อยู่ในปัจจุบันที่มีการกำหนดโทษขึ้นต่ำที่ 3 ปี และขยายโทษถึง 15 ปีนั้น เพิ่งเกิดขึ้นจากคำสั่งของคณะปฏิรูปการปกครองแผ่นดิน หรือคณะรัฐประหาร ที่นำโดย พล.ร.อ.สงัด ชลออยู่ ลงวันที่ 21 ต.ค.2519 หรือหลังเหตุการณ์ล้อมปราบนักศึกษา กรรมกรและประชาชนผู้ประท้วงการเดินทางกลับประเทศของจอมพลถนอม กิตติขจร ในวันที่ 6 ต.ค.ปีเดียวกัน
ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 112 ฉบับแก้ไขในปี 19 บัญญัติไว้ว่า "ผู้ใดหมิ่นประมาท ดูหมิ่น หรือแสดงความอาฆาตมาดร้ายพระมหากษัตริย์ พระราชินี รัชทายาท หรือผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่ 3 ปีถึง 15 ปี"
หลังจากนั้นกฎหมายฉบับนี้ก็มีความพยายามแก้ไขมาโดยตลอด เช่น ปี 55 คณะรณรงค์แก้ไขมาตรา 112 (ครก.112) ยื่อรายชื่อประชาชนแต่เรื่องก็ตกไปแล้วเพราะประธานสภาเวลานั้นไม่รับพิจารณา หรือล่าสุดนอกจากภาคประชาชนที่รวมตัวกันล่ารายชื่ออีกครั้ง เพื่อเรียกร้องยกเลิกกฎหมายมาตรานี้แล้ว พรรคก้าวไกล ที่เสนอแก้ไข ม.112 นั้น ล่าสุดออกมาเปิดเผยว่าถูกโต้แย้งโดยสำนักการประชุม สภาผู้แทนราษฎร และสำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎรตามลำดับ ว่ามีบทบัญญัติที่อาจขัดหรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญ ม.6 ที่ว่า “องค์พระมหากษัตริย์ทรงดำรงอยู่ในฐานะอันเป็นที่เคารพสักการะ ผู้ใดจะละเมิดมิได้”
หรือแม้แต่พรรคประชาธิปัตย์เองที่โฆษกพรรคออกมาระบุว่าพร้อมค้านเต็มที่นั้น ในปี 51 ซึ่งเป็นการเพิ่ม 3 เพิ่ม คือเพิ่มการคุ้มครองไปที่ "พระบรมราชวงศ์" เพิ่มลักษณะความผิดไปด้วยว่า "กระทำด้วยประการใดๆ ที่สื่อหรือส่อความหมายได้ในลักษณธดังกล่าว" และเพิ่มโทษที่กำหนดขัดต่อคือ 5 ปี และขั้นสูงที่ 25 ปี ด้วย
ร่างแก้ ม.112 ของพรรคประชาธิปัตย์
ปีเดียวกัน (2551) พรรคพลังประชาชนเองก็เสนอแก้ไขเพิ่มเติมเพื่อกำหนดบทลงโทษผู้ที่รู้ถึงการกระทำความผิดตามม. 112 แล้วนำไปเผยแพร่ โดยระบุว่า เพิ่ม ม.112/1 และบัญญัติว่า "ผู้ใดรู้ว่ามีการกระทำความผิดตามมาตรา 112 ไม่นำความเข้าแจ้งต่แพนักงานสอบสวนแต่กลับนำความไปกล่าวหรือไขข่าวแพร่หลายต่อหน้าธารกำนัลหรือประชาชนว่ามีการกระทำความผิดเช่นนั้นเกิดขึ้นเพื่อหวังผลทางการเมืองโดยประการที่น่าจะทำให้ผู้อื่นนั้นเสียชื่อเสียง ถูกดูหมิ่น ถูกเกลียดชัง ต้องระวางโทษดังที่บัญญัติไว้ในมาตรา 112 นั้น"
ร่างแก้ ม.112 ของพรรคพลังประชาชน
อย่างไรก็ตามร่างทั้ง 2 ฉบับ ไม่ผ่านสภาเช่นกัน
เมื่อปี 2558 iLaw เคยนำ สรุปเรียบเรียงจาก วิทยานิพนธ์ ของ นพพล อาชามาส ในหัวข้อ 'การประกอบสร้างความกลัว และการเมืองว่าด้วยการบังคับใช้ประมวลกฎหมายอาญามาตรา112' จากศิลปศาสตร์มหาบัณฑิต สาขาวิชาการพัฒนาสังคม บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ 2556 มาสรุปเป็นตารางแสดงถึงวิวัฒนาการของกฎหมายหมิ่นประมาทกษัตริย์ดังนี้
ชื่อกฎหมาย | ลักษณะความผิด | ผู้ที่ถูกคุ้มครอง | โทษ |
พระราชกำหนดลักษณะหมิ่นประมาทด้วยการพูดฤาเขียนถ้อยคำเท็จออกโฆษณาการ ร.ศ.118 (พ.ศ.2442) | หมิ่นประมาท กล่าวเจรจาด้วยปาก หรือเขียนด้วยลายลักษณอักษร หรือกระทำการอย่างใดอย่างหนึ่งในที่เปิดเผยท่ามกลางประชุมชนทั้งหลาย ด้วยกายวาจาอันมิบังควรซึ่งเป็นที่ แลเห็นได้ชัดว่าเปนการหมิ่นประมาทแท้ (มาตรา4) | 1. พระผู้เปนเจ้าซึ่งดำรงสยามรัฐมณฑล 2. สมเด็จพระอรรคมเหษี
| จำคุกไม่เกินกว่า 3 ปี หรือปรับไม่เกินกว่า 1500 บาท หรือทั้งจำคุกและปรับ |
กฎหมายลักษณะอาญา ร.ศ.127 (พ.ศ.2451)
| ทนงองอาจ แสดงความอาฆาฎมาดร้ายหรือหมิ่นประมาท มาตรา 98 | 1.สมเด็จพระเจ้าอยู่หัว | จำคุกไม่เกิน 7 ปีและปรับไม่เกิน 5,000 บาท |
ทนงองอาจ แสดงความอาฆาฎมาดร้ายหรือหมิ่นประมาท (มาตรา 100) | พระราชโอรส พระราชธิดา ในสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวไม่ว่ารัชกาลหนึ่งรัชกาลใด | จำคุกไม่เกิน 3 ปีปรับและปรับไม่เกิน 2,000 บาท | |
กระทำให้ปรากฏแก่คนทั้งหลาย ด้วยประการใดใด โดยเจตนาต่อผล… (1) เพื่อจะให้ขาดความจงรักภักดีหรือดูหมิ่น (มาตรา 104) | สมเด็จพระเจ้าอยู่หัว | จำคุกไม่เกิน 3 ปี และปรับไม่เกิน 1,000 บาท | |
แก้เพิ่มเติมข้อความและเพิ่มโทษมาตรา104 (1) กฎหมายลักษณะอาญา ร.ศ.127 (พ.ศ.2451) | การสั่งสอนทฤษฎีการเมืองหรือเศรษฐกิจเพื่อให้บังเกิดความเกลียดชังดูหมิ่นหรือเกิดความเกลียดชัง | สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวหรือระหว่างคนในชนชั้น | จำคุกไม่เกิน 10 ปี ปรับไม่เกิน 5,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ |
พ.ร.บ.สมุด เอกสาร และหนังสือพิมพ์ พ.ศ.2470 | สมุด เอกสาร หนังสือพิมพ์ หรือบทประพันธ์ที่โฆษณาในหนังสือพิมพ์อันมีความมุ่งหมายทางตรงหรือทางอ้อม คือโดยอนุมานก็ดีแนะก็ดี กล่าวกระทบก็ดีกล่าวเปรียบก็ดี โดยปริยายหรือประการอื่นก็ดี เพื่อจะ ให้เกิดความเกลียดชังหรือดูหมิ่น.. มีลักษณะอันเป็นเสี้ยนหนามแผ่นดิน (มาตร6(5)) | สมเด็จพระเจ้าอยู่หัว | “…เมื่อได้พิมพ์ขึ้นในกรุงสยาม ผู้ประพันธ์บรรณาธิการและเจ้าของ ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกิน 5 ปีหรือปรับไม่เกิน 5,000 บาทหรือทั้งจำและปรับทั้งสองสถาน”(มาตรา36) |
หลังเปลี่ยนแปลงการปกครอง 2475 ในปี 2477 แก้ไขข้อความ, | กระทำการให้ปรากฏแก่คนทั้งหลายด้วยวาจาหรือลายลักษณ์อักษร หรือเอกสารตีพิมพ์ หรือด้วยอุบาย… | พระมหากษัตริย์ | จำคุกไม่เกิน 7 ปีและปรับไม่เกิน 2,000 บาท |
ประมวลกฎหมายอาญา พ.ศ.2499 | หมิ่นประมาท ดูหมิ่น หรือแสดงความอาฆาตมาดร้าย (มาตรา 112) | 1.พระมหากษัตริย์ 2.พระราชินี 3.รัชทายาท 4.ผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ | จำคุกไม่เกิน 7 ปี |
คำสั่งของคณะปฏิรูปการปกครองแผ่นดิน ลงวันที่ 21 ต.ค.2519 เพิ่มอัตราโทษมาตรา 112 | หมิ่นประมาท ดูหมิ่น หรือแสดงความอาฆาตมาดร้าย (มาตรา 112) | 1.พระมหากษัตริย์ 2.พระราชินี 3.รัชทายาท 4.ผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ | จำคุกตั้งแต่ 3 ถึง 15 ปี |
![สแกน QR Code เพื่อร่วมบริจาคเงินให้กับประชาไท](https://img.pct.fyi/uploads/big/50cd36632778858506956587c3cd91f7.png)
ร่วมบริจาคเงิน สนับสนุน ประชาไท โอนเงิน กรุงไทย 091-0-10432-8 "มูลนิธิสื่อเพื่อการศึกษาของชุมชน FCEM" หรือ โอนผ่าน PayPal / บัตรเครดิต (รายงานยอดบริจาคสนับสนุน)