27 พ.ย. 2567 ผู้สื่อข่าวได้รับแจ้งวันนี้ (27 พ.ย.) ที่โรงแรมดิ แอทธินี โฮเทล แบงค็อก ถนนวิทยุ กรุงเทพฯ พรรคประชาชน และเครือข่ายขับเคลื่อน ILO 87-98 ซึ่งเป็นภาคประชาสังคม ร่วมยื่นหนังสือถึงผู้แทนเจรจาเขตเสรีการค้าระหว่างประเทศไทย-สหภาพยุโรป (EU) เพื่อเรียกร้องให้ตัวแทนเจรจาทั้ง 2 ฝ่าย หยิบยกประเด็น การลงนามของประเทศไทยในอนุสัญญา ILO ฉบับที่ 87 และ 98 ระหว่างการประชุมการทำข้อตกลง FTA รอบที่ 4

บรรยากาศการยื่นหนังสือ (ถ่ายโดย ธรรศกร เพาะปลูก)

“เราขอเรียกร้องถึงคณะผู้แทนในการเจรจาทั้ง 2 ฝ่าย พิจารณาความสำคัญของอนุสัญญาทั้ง 2 ฉบับ เรียกร้องให้รัฐบาลไทยเร่งดำเนินการอย่างจริงจังในการลงนามให้สัตยาบันอนุสัญญา ILO ฉบับที่ 87 และฉบับที่ 98 เพื่อสร้างความมั่นใจให้คนทำงานในประเทศไทย และพันธมิตรทางเศรษฐกิจระหว่างประเทศโดยเร็วที่สุด เนื่องจากสหภาพยุโรปให้ความสำคัญกับสิทธิแรงงาน ในฐานะส่วนหนึ่งของข้อตกลงการค้าเสรีที่ยั่งยืน และเป็นธรรม การให้สัตยาบันอนุสัญญา ILO ฉบับที่ 87 และฉบับที่ 98 จะไม่เพียงช่วยให้ประเทศไทยสามารถบรรลุข้อตกลงได้อย่างมีประสิทธิภาพ แต่ยังส่งผลเชิงบวกต่อเศรษฐกิจและสังคมโดยรวม” แถลงการณ์ระบุ

ศักดินา ฉัตรกุล ณ อยุธยา นักวิชาการอิสระด้านแรงงาน กล่าวว่า สาเหตุที่มายื่นวันนี้ เนื่องจากประเทศไทยมีความพยายามหลีกเลี่ยงการให้สัตยาบันในอนุสัญญาทั้ง 2 ฉบับมาโดยตลอด และเมื่อหลีกเลี่ยงก็ทำให้กฎหมายแรงงานไม่ดี และไม่สามารถปกป้องคุ้มครองสิทธิแรงงานได้ ซึ่งเรื่องนี้สะท้อนผ่านจำนวนแรงงานไทยที่เข้าเป็นสมาชิกของสหภาพมีจำนวนต่ำมากๆ เมื่อเทียบกับประชากรทั้งหมด

ปัจจุบัน จำนวนแรงงานที่เข้าเป็นสมาชิกสหภาพแรงงาน มีน้อยเป็นอันดับต้นๆ ของโลก หรือ 1.3% จากจำนวนแรงงานทั้งหมดทั่วประเทศ

ต่อประเด็นทำไมต้องมายื่นกับผู้แทนเจรจาการค้า ศักดินา กล่าวว่า เนื่องจากรัฐบาลมักมีมุมมองหวาดกลัวการรวมตัวและเจรจาต่อรองของฝ่ายแรงงานมากๆ ทำให้การผลักดันกฎหมายทำได้ยาก แต่ว่าการที่ไทยทำข้อตกลงกับ EU ซึ่งมีสมาชิกหลายประเทศ และ EU ให้ความสำคัญกับสิทธิด้านแรงงานอย่างมาก ถ้าหาก EU นำมาเป็นเงื่อนไขในการบรรลุข้อตกลงทางการค้า น่าจะทำให้ประเทศไทยเห็นความจำเป็นของการให้สัตยาบัน

เซีย จำปาทอง สส.พรรคประชาชน สัดส่วนเครือข่ายแรงงาน กล่าวว่า วันนี้พรรคประชาชน และภาคประชาสังคม มายื่นหนังสือเพื่อให้ไทยและสหภาพยุโรป (EU) นำประเด็นข้อเสนอของภาคประชาสังคมให้ประเทศไทยมีการลงนามในอนุสัญญาองค์การแรงงานระหว่างประเทศ (ILO) ข้อที่ 87-98 บรรจุในข้อตกลงการเจรจาเขตการค้าเสรี (FTA) เพราะว่าเราเห็นว่าปัญหานี้เป็นปัญหาสำคัญของแรงงานในไทย ซึ่งที่ผ่านมา แรงงานในไทยยังไม่ได้รับการคุ้มครองเกี่ยวกับสิทธิการรวมตัวและเจรจาต่อรอง

บรรยากาศการยื่นหนังสือที่โรงแรม ดิ แอทธินี แบงค็อก (ถ่ายโดย ธรรศกร เพาะปลูก)

เซีย กล่าวว่า แม้ว่าที่ผ่านมาแรงงานได้ยื่นข้อเรียกร้องกับรัฐบาลมาตลอด 30 กว่าปี แต่รัฐบาลยังไม่ได้รับรองอนุสัญญาฉบับนี้ วันนี้ไทยมีการเจรจา FTA กับ EU เราคิดว่า EU ให้ความสำคัญสิทธิแรงงาน และไทยเมื่อจะทำ FTA กับ EU ควรให้ความสำคัญกับเรื่องสิทธิแรงงานเหมือนกับ EU และไม่ควรยืดระยะเวลาในการรับรองอนุสัญญา

ส่วนประเด็นที่รัฐบาลไทยระบุว่าควรแก้ไขกฎหมายก่อน และค่อยให้มารับรองอนุสัญญา ผู้แทนขององค์การแรงงานระหว่างประเทศ ได้กล่าวในวงเสวนาหลายครั้งว่า รัฐบาลสามารถรับรองอนุสัญญา ILO ได้ก่อน และค่อยมาแก้ไขกฎหมายได้

‘โน้ต’ ไรเดอร์ย่านรังสิต วันนี้มาร่วมยื่นหนังสือ เพราะมองว่าปัจจุบันประเทศไทยยังไม่มีกฎหมายรองรับการรวมกลุ่มของไรเดอร์ ทำให้ไม่สามารถเจรจากับบริษัทแพลตฟอร์มได้

โน้ต กล่าวต่อว่า ก่อนหน้านี้ไรเดอร์มักเผชิญการถูกลดค่าตอบแทน ทั้งที่ทำงานหนักและเสี่ยงอันตรายบนท้องถนน ดังนั้น หากประเทศไทยรับรองอนุสัญญา ILO ข้อ 87-98 คิดว่ามันจะช่วยเพิ่มอำนาจการต่อรองให้ไรเดอร์ได้

วาสนา ลำดี อาสาสมัครพิพิธภัณฑ์แรงงานไทย และสื่อ ‘Voice Labour’ กล่าวว่า อนุสัญญา ILO ข้อที่ 87-98 จะเป็นเรื่องสิทธิการรวมตัวต่อรองของแรงงาน เพราะว่าหากเราไปดูในประวัติศาสตร์แรงงาน การมีสิทธิในการรวมตัวต่อรองเป็นช่องทางที่จะเพิ่มและยกระดับสิทธิแรงงาน ซึ่งเป็นเรื่องที่สำคัญมาก และอยากเห็นการประชุมเขตเสรีทางการค้า หรือ FTA ไทยมีการหยิบยกเรื่องนี้ขึ้นมาพูด

วาสนา กล่าวว่า รัฐมักอ้างว่าไทยมีเสรีภาพในการรวมตัว เพราะว่ามีพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ แต่ว่ามันมีปัญหาอย่างเช่นแรงงานข้ามชาติไม่สามารถรวมตัว เป็นสมาชิกได้ แต่ไม่สามารถจัดตั้งสหภาพแรงงานได้ ซึ่งอันนี้เป็นสิทธิแรงงานที่เขาควรได้รับ เพื่อให้เขามีศักดิ์ศรีในการยื่นข้อเรียกร้อง ซึ่งเขาไม่มีสิทธิยื่นข้อเรียกร้องเอง แต่คนไทยต้องเป็นตัวแทนในการพูดแทน

ต่อมา แรงงานนอกระบบไม่มีสิทธิในการจัดตั้งสหภาพฯ หรือรวมตัว แม้ว่าจะรวมตัวเป็นสหภาพ คือไม่ใส่คำว่า ‘แรงงาน’ หรือไม่จดทะเบียน สามารถต่อรองนายจ้างได้ก็จริง แต่ว่าปัญหาคือมันไม่อยู่ภายใต้การคุ้มครองของกฎหมาย