ถึงแม้ว่าอิสราเอลกับฮามาสจะทำขัอตกลงหยุดยิงกันมาแล้วตั้งแต่เมื่อ 2 เดือนก่อน (ม.ค.) สมัยประธานาธิบดีโจ ไบเดน แต่การที่อิสราเอลโจมตีกาซาเมื่อกลาง มี.ค. ที่ผ่านมา คร่าชีวิตคนไปมากกว่า 400 ราย ฝ่าฝืนข้อตกลงหยุดยิง ก็เป็นเรื่องที่สร้างข้อกังขาว่าพวกเขาทำมันไปเพื่ออะไร?

ย้อนไปเมื่อช่วงเช้าของวันที่ 18 มี.ค. 2568 ตอนที่การหยุดยิงกับกลุ่มฮามาสกำลังดำเนินอยู่โดยมีนักเจรจาคอยไกล่เกลี่ยข้อตกลง แต่ทันใดนั้นเองก็มีการโจมตีแบบไม่ทันตั้งตัวจากฝ่ายอิสราเอล ซึ่งเจ้าหน้าที่ทางการอิสราเอลบอกว่าเป็นการจงใจทำให้ไขว้เขว

ในช่วงตี 2 ของวันนั้น อิสราเอลได้ทำการโจมตีเรือและเครื่องบินรบจำนวนมากภายในเวลา 10 นาที หลังจากที่เตรียมการกันมาหลายสัปดาห์อย่างปิดลับ มีแค่คนวงในกองทัพอิสราเอลเท่านั้นที่รู้ สิ่งที่ตามมาหลังจากนั้นคือหายนะครั้งร้ายแรงที่สุดครั้งหนึ่งของสงครามกาซา มีการโจมตีทางอากาศใส่บ้านเรือนผู้คน จนเป็นเหตุให้มีผู้เสียชีวิตมากกว่า 400 รายจากตัวเลขประเมินของเจ้าหน้าที่สาธารณสุขกาซา ในจำนวนนี้มีคนของกลุ่มติดอาวุธฮามาสอยู่ 5 ราย แต่ก็มีผู้หญิงและเด็กรวมอยู่ด้วยหลายคน

ทางการอิสราเอลอ้างว่า พวกเขาโจมตีโดยวางเป้าหมายเป็นผู้นำระดับกลางของฮามาส แล้วเจ้าหน้าที่ในกาซาผู้นับจำนวนผู้เสียชีวิตก็ไม่ได้แยกแยะระหว่างสมาชิกกลุ่มติดอาวุธฮามาสออกจากตัวเลขของพลเรือนที่เสียชีวิต

ชาวอิสราเอลก็รู้สึกแปลกใจกับการที่กลับมามีสงครามแบบนี้เช่นกัน หลังจากที่ก่อนหน้านี้เคยมีข้อตกลงหยุดยิงแล้ว ในข้อตกลงหยุดยิงครั้งล่าสุด มีการปล่อยตัวประกันชาวอิสราเอลที่ยังมีชีวิตมากกว่าครึ่งหนึ่ง ซึ่งในช่วงหลายเดือนที่ผ่านมามีการปล่อยตัวแล้ว 14 ราย จาก 25 ราย ชาวอิสราเอลมองว่าการที่รัฐบาลอิสราเอลโจมตีแบบฝ่าฝืนข้อตกลงหยุดยิงเช่นนี้จะส่งผลให้เกิดอันตรายต่อตัวประกันที่เหลืออยู่ในกาซา

การกระทำของอิสราเอลยังนำมาซึ่งการวิพากษ์วิจารณ์และการประท้วงบนท้องถนน มีประชาชนชาวอิสราเอลหลายพันคนที่ออกมาประท้วงบนท้องถนนหลังจากที่รัฐบาลเปิดฉากโจมตีกาซารอบล่าสุด โดยมีการเรียกร้องให้มีการเจรจาตกลงเรื่องตัวประกันใหม่อีกครั้ง รวมถึงประท้วงเรื่องการชักใยทางการเมืองของรัฐบาลสายศาสนาขวาจัดซึ่งนำโดยนายกรัฐมนตรี เบนจามิน เนทันยาฮู

ในคืนวันที่ 20 มี.ค.ที่ผ่านมา ผู้ประท้วงได้เคลื่อนขบวนไปที่กรุงเยรูซาเลม เพื่อประท้วงการที่เนทันยาฮู สั่งไล่ออก โรเนน บาร์ หัวหน้าสำนักงานข่าวกรองอิสราเอลหรือสำนักงานชินเบตออกจากตำแหน่ง ซึ่งถูกมองว่าเป็นการชักใยทางการเมือง หลังจากที่ก่อนหน้านี้เนทันยาฮู เคยบอกว่าเขาสูญเสียความเชื่อมั่นในตัวของหัวหน้าสำนักงานข่าวกรองคนนี้

ผู้ประท้วงยังได้ประณามการที่อิสราเอลเปิดฉากโจมตีกาซ่าอีกครั้ง ซึ่งเป็นการฝ่าฝืนสัญญาหยุดยิงชั่วคราวที่ดำเนินมาเป็นเวลา 2 เดือนแล้ว ทำให้การปล่อยตัวตัวประกันที่เหลือในกาซากลายเป็นเรื่องไม่แน่นอน

การรักษาสมดุลทางการเมืองของ 'เนทันยาฮู'

ช่วงหลายสัปดาห์ที่ผ่านมา เนทันยาฮู พยายามรักษาสมดุลทางการเมืองทั้งจากภัยคุกคามของฝ่ายขวาจัดที่ต้องการโค่นล้มรัฐบาลของเขา และจากชาวอิสราเอลจำนวนมากที่ต้องการให้มีการคืนตัวประกันครบเสียก่อนตามที่สัญญาไว้แทนที่จะหันไปสนใจการกำจัดฮามาสให้หมดไปโดยสิ้นเชิง ซึ่งเป็นสิ่งที่เกี่ยวข้องกับการอยู่รอดทางการเมืองของเนทันยาฮู

ทั้งนี้ ชาวอิสราเอลยังมีข้อกังขาว่า การที่เนทันยาฮู ไล่ออกบาร์ เป็นเพราะองค์กรของเขากำลังสืบสวนในเรื่องที่รัฐบาลอิสราเอลล้มเหลวในการป้องกันเหตุโจมตีจากฮามาสเมื่อวันที่ 7 ต.ค. 2566 ซึ่งเป็นเหตุการณ์ที่นำมาสู่สงครามกาซารอบล่าสุด

มีคนตั้งข้อสังเกตจากสื่ออิสราเอลว่ามีการแต่งตั้ง อิตามาร์ เบน-กเวียร์ นักการเมืองขวาจัด กลับเข้าดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีกระทรวงความมั่นคงแห่งชาติ เพียงไม่กี่ชั่วโมงหลังจากที่มีการโจมตีกาซารอบล่าสุด ทั้งๆ ที่ก่อนหน้านี้เมื่อเดือน ม.ค.ที่ผ่านมา เบน-กเวียร์ ลาออกจากตำแหน่ง เพราะไม่พอใจข้อตกลงหยุดยิง และข้อตกลงตัวประกันที่ทำกับฮามาส

นอกจากนี้ ยังมีรัฐมนตรีกระทรวงการคลังขวาจัดอีกรายหนึ่งที่ยังอยู่ในรัฐบาล ซึ่งดูเหมือนว่ารัฐบาลเนทันยาฮู จะต้องการการสนับสนุนจากนักการเมืองขวาจัด 2 คนนี้ในการโหวตร่างงบประมาณแผ่นดิน ซึ่งถ้าหากรัฐบาลเนทันยาฮูโหวตผ่านร่างงบไม่สำเร็จภายในวันที่ 31 มี.ค.นี้ ก็จะเกิดการยุบสภา แล้วก็เลือกตั้งใหม่

ทางเนทันยาฮู ปฏิเสธว่า เขาไม่ได้กำลังชักใยทางการเมืองเพื่อความอยู่รอด แล้วก็หันไปกล่าวหาฮามาส ถึงสาเหตุที่สัญญาหยุดยิงล่ม โดยอ้างว่าเป็นเพราะฮามาส ไม่ยอมปล่อยตัวประกันมากกว่านี้

อย่างไรก็ตาม แม้กระทั่งอดีตผู้ที่เคยถูกจับเป็นตัวประกันโดยฮามาส ก็วิพากษ์วิจารณ์การโจมตีของอิสราเอลในครั้งนี้ว่า มันได้ทำลายความหวังของครอบครัวตัวประกันที่เหลืออยู่อีกหลายคน เพราะเป็นไปได้ว่าจะกระตุ้นให้ฮามาส สังหารตัวประกันที่เหลือ กลุ่มที่ชื่อว่าประชาคมครอบครัวตัวประกันและผู้สาบสูญ กล่าวหาว่ารัฐบาลอิสราเอลได้ละทิ้งตัวประกันที่เหลืออยู่

มีผู้ชุมนุมประท้วงรัฐบาลรายหนึ่งที่เยรูซาเลม กล่าวว่า "พวกเราจัดการฮามาสทีหลังได้ แต่ที่มาก่อนคือตัวประกัน พวกเราไม่มีเวลาแล้ว พวกเขาควรจะได้กลับมา"

หรืออิสราเอลจะต้องการเรียกร้องเงื่อนไขหยุดยิงใหม่ภายใต้รัฐบาล 'ทรัมป์'

สัญญาหยุดยิงในเดือน ม.ค.ที่ผ่านมามีการเจรจาและบรรลุข้อตกลงกันในช่วงสมัยรัฐบาล โจ ไบเดน ของสหรัฐฯ แต่ในตอนนี้สหรัฐฯ เปลี่ยนผ่านมาเป็นรัฐบาล โดนัลด์ ทรัมป์ ทำให้มีนักวิเคราะห์ด้านกลาโหมของอิสราเอลมองว่า สาเหตุที่อิสราเอลฉีกข้อตกลงหยุดยิงในครั้งนี้ เพราะต้องการให้มีการต่อรองใหม่ ให้อิสราเอลได้เงื่อนไขหยุดยิงใหม่ภายใต้รัฐบาลทรัมป์

อามอส ฮาเรล คอลัมนิสต์ด้านกิจการกลาโหมของสื่อเอียงซ้ายในอิสราเอล ระบุว่า "มันอธิบายเป็นอื่นไปไม่ได้เลย" ว่าอิสราเอลจงใจฝ่าฝืนข้อตกลงหยุดยิงโดยที่สหรัฐฯ ก็รับรองการฝ่าฝืนนี้ เพราะอิสราเอลไม่อยากทำตามข้อตกลงเดิมที่ให้ไว้เมื่อ 2 เดือนก่อน ซึ่งมีการกำหนดให้หลังจากผ่านการหยุดยิงไป 16 วัน ทั้งฮามาส และอิสราเอล ต้องเจรจา เพื่อยุติสงครามโดยถาวร แต่ฝ่ายอิสราเอลไม่ยอมเจรจาตราบใดที่ฮามาสยังคงมีอิทธิพลควบคุมกาซา

แต่เมื่อสัปดาห์ก่อนหน้าการโจมตีของอิสราเอล ผู้แทนจากรัฐบาลทรัมป์ได้เสนอข้อเสนอใหม่ที่จะเปลี่ยนเงื่อนไขการหยุดยิง ข้อเสนอนี้มาจากสตีฟ วิตคอฟฟ์ ผู้แทนพิเศษประจำตะวันออกกลางของรัฐบาลทรัมป์ของสหรัฐฯ เงื่อนไขใหม่นี้ระบุให้ฮามาส จะต้องปล่อยตัวประกันมากกว่าเดิมเสียก่อนถึงจะให้เริ่มมีการเจรจายุติสงครามได้ ทางอิสราเอล บอกอีกว่า ที่พวกเขากลับมาทำสงครามอีกครั้งเพื่อกดดันให้ฮามาส ยอมรับข้อตกลงชุดใหม่นี้

ในข้อตกลงหยุดยิงฉบับเก่านั้นมีการกำหนดช่วงเวลาดำเนินการหรือเฟสต่างๆ ไว้หลายเฟส เฟสแรกคือการแลกปล่อยตัวประกันบางส่วนจากทั้ง 2 ฝ่าย ซึ่งได้จบลงไปแล้ว แต่ในเฟสที่ 2 คือ การให้ถอนทัพทั้งหมดออกจากชายแดนกาซ่าที่ติดกับอียิปต์นั้น ไม่ได้เริ่มต้นเลยด้วยซ้ำ

มีข้อเสนอใหม่และข้อเสนอแย้งในเฟส 2 นี้ โดยที่สหรัฐฯ กับฮามาส ได้ทำการหารือลับหลัง แต่ก็ยุติการทำเช่นนี้หลังจากที่มีการรั่วไหลออกไปเกี่ยวกับเรื่องนี้ ในช่วงเดียวกันนั้นเองฮามาส ก็ปรากฏตัวจากอุโมงค์และที่หลบซ่อนตัว วางตำแหน่งเจ้าหน้าที่รัฐ และแสดงออกว่าพวกเขาควบคุมพื้นที่กาซาเอาไว้ ถึงขั้นประกาศจะเก็บภาษีชาวกาซาที่อาศัยอยู่ภายใต้ซากปรักหักพัง แต่ก็พับแผนไปหลังถูกวิพากษ์วิจารณ์ แล้วก็มีการพยายามใช้อาวุธของอิสราเอลที่ยังไม่ระเบิดเอาไปเป็นคลังอาวุธตัวเอง

ทามีร์ เฮย์แมน ประธานสถาบันอิสราเอลเพื่อการศึกษาความมั่นคงแห่งชาติ ซึ่งเป็นองค์กรคลังสมองชั้นนำของอิสราเอล วิเคราะห์ว่า ฮามาสประเมินตนเองสูงเกินไปในเรื่องที่คิดว่าพวกเขาจะอาศัยตัวประกันที่เหลือเป็นเครื่องมือต่อรองที่ทรงพลัง คิดว่าจะได้ข้อตกลงหยุดยิงแบบที่ตัวเองไม่ต้องแลกอะไรเลย

เฮย์แมน มองว่า การโจมตีของอิสราเอลในครั้งนี้เพื่อส่งสารให้ฮามาสรับรู้ว่า พวกเขาต้อง "จ่ายราคาแพง" ถ้าหากไม่ยอมรับข้อเสนอใหม่ที่มาจากวิตคอฟฟ์

นอกจากนี้ อิสราเอลยังได้ปิดกั้นความช่วยเหลือไม่ให้เข้าถึงกาซาเพื่อกดดันฮามาส ให้ยอมรับข้อตกลงใหม่ที่ให้ปล่อยตัวประกันที่เหลือ ในขณะที่ฮามาส ยังไม่ยอมถอยและยืนกรานข้อตกลงเดิมให้มีการถอนทัพอิสราเอล ออกจากพื้นที่ชายแดนกาซา-อียิปต์ แล้วค่อยเจรจายุติสงครามโดยถาวร ฝ่ายอียิปต์ได้เสนอให้มีการปล่อยตัวประกันในรูปแบบคล้ายกับข้อตกลงเดิมแต่ตัดทิ้งเรื่องให้อิสราเอลถอนทัพจากชายแดน

มีข้อกังวลว่า การที่อิสราเอลเปิดฉากสงครามรอบใหม่นี้อาจจะกลายเป็นการดึงกลุ่มกบฏฮูตีที่ได้รับการหนุนหลังจากอิหร่านเข้ามามีส่วนเกี่ยวข้องด้วย หลังจากนั้นก็อาจจะกลายเป็นเค้าลางไปสู่การโจมตีอิหร่านหลังจากนี้ได้

ทั้งนี้ อิสราเอลยังแสดงท่าทีว่าจะวางกำลังอย่างถาวรในบางส่วนของกาซา และรุกคืบควบคุมพื้นที่ของฮามาสไปเรื่อยๆ ถ้าหากไม่ทำตามข้อตกลงใหม่

โดยที่ อิสราเอล คัตซ์ รัฐมนตรีกระทรวงกลาโหมของอิสราเอล กล่าวเตือนฮามาสหลังจากการโจมตีครั้งล่าสุดว่า พวกเขาได้ "ยึดพื้นที่เพิ่มเติมในกาซา" เพื่อขยายสิ่งที่พวกเขาเรียกว่าเป็น "อาณาเขตปลอดภัย" ซึ่งจะเป็นการคุ้มครองชุมชนชาวอิสราเอลและทหารกองทัพอิสราเอล ด้วยการตรึงกำลังอย่างถาวรในพื้นที่

"ยิ่งฮามาสดึงดันปฏิเสธที่จะปล่อยตัวประกันมากเท่าใด พวกเขาก็จะยิ่งสูญเสียพื้นที่ให้กับอิสราเอลมากเท่านั้น" คัตซ์กล่าว โดยที่ไม่ได้แถลงชัดเจนว่าเขาหมายความว่าอย่างไรตอนที่พูดถึงการยึดกุมพื้นที่บางส่วนของกาซาเอาไว้อย่างไม่มีกำหนด

เรียบเรียงจาก

Israel: Netanyahu faces backlash over Gaza, security service, DW, 21-03-2025
https://www.dw.com/en/israel-netanyahu-faces-backlash-over-gaza-security-service/a-71992687

Why did Israel resume the war in Gaza?, NPR, 19-03-2025
https://www.npr.org/2025/03/19/nx-s1-5332204/israel-breaks-ceasefire-as-it-strikes-gaza-killing-hundreds

Israel says it will maintain ‘permanent’ presence in Gaza unless hostages are freed, CNN, 21-03-2025
https://edition.cnn.com/2025/03/21/middleeast/hamas-weighs-latest-us-ceasefire-plan-intl/index.html