รายงานพิเศษของ FIFPRO เผยนักฟุตบอลหญิงสโมสรชั้นนำในสาธารณรัฐเช็กออกมาเปิดเผยว่าเคยตกเป็นเหยื่อการแอบถ่ายในห้องแต่งตัวและห้องอาบน้ำโดยอดีตผู้ฝึกสอนตลอด 4 ปี แม้ศาลมีคำพิพากษาลงโทษแล้ว แต่เกิดข้อถกเถียงถึงความเหมาะสมของบทลงโทษและมาตรการคุ้มครองนักกีฬา ขณะที่ FIFA และสมาคมฟุตบอลเช็กยังไม่มีมาตรการห้ามปฏิบัติหน้าที่ในระดับสากล คดีนี้กำลังกลายเป็นบทเรียนสำคัญถึงช่องโหว่ในการคุ้มครองนักกีฬาหญิงทั่วโลก
ผู้เล่นของสโมสร FC Slovacko | ภาพจาก: Imago/FIFPRO
ปีเตอร์ วลาคอฟสกี (Petr Vlachovsky) ซึ่งในอดีตเคยเป็นผู้ฝึกสอนฟุตบอลหญิงทีมชาติรุ่นอายุไม่เกิน 19 ปี และเคยได้รับเลือกให้เป็นผู้ฝึกสอนฟุตบอลหญิงยอดเยี่ยมของสาธารณรัฐเช็ก ถูกจับกุมในเดือนกันยายน 2023 หลังจากตำรวจตรวจพบภาพแอบถ่ายทางออนไลน์ โดยเหล่านักเตะจากสโมสร FC Slovacko เพิ่งทราบว่าตนเองถูกแอบถ่ายหลังจากมีการจับกุมเกิดขึ้น ทั้งนี้มีนักเตะ 14 รายที่ถูกแอบถ่ายด้วยกล้องขนาดจิ๋วที่ซ่อนอยู่ในกระเป๋าเป้ ซึ่งเหยื่อที่อายุน้อยที่สุดมีอายุเพียง 17 ปี นอกจากนี้เขายังถูกจับกุมพร้อมหลักฐานการครอบครองสื่อลามกอนาจารเด็กอีกด้วย
เหล่านักเตะได้ตัดสินใจให้สัมภาษณ์กับสื่อเช็ก Seznam Zpravy หลังจากที่วลาคอฟสกี ได้รับบทลงโทษที่สถานเบาเมื่อเดือนพฤษภาคม 2025 โดยผู้พิพากษาคดีอาญาได้พิพากษาให้รอลงอาญาและสั่งห้ามไม่ให้เขาปฏิบัติหน้าที่ผู้ฝึกสอนภายในประเทศเป็นเวลา 5 ปี ซึ่งเป็นการพิจารณาคดีโดยไม่มีการไต่สวนสาธารณะ
“เพื่อนร่วมทีมบางคนเริ่มกังวลว่าจะมีใครแอบดูพวกเขาอยู่ แม้กระทั่งทางหน้าต่าง พวกเขานอนหลับยากมาก และเด็กผู้หญิงบางคนถึงกับอาเจียนออกมา” คริสตีนา ยันกู (Kristyna Janku) นักเตะของสโมสร FC Slovacko กล่าว ในช่วงที่เกิดการจับกุมกล่าวกับสื่อ
ทางด้าน อาเลนา เปคโควา (Alena Peckova) อดีตนักเตะอีกรายของ FC Slovacko เปิดเผยว่า “ไม่ว่าฉันจะไปที่ไหน ไม่ว่าจะเป็นยิมสาธารณะหรือสภาพแวดล้อมอื่น ๆ สัญญาณเตือนในหัวของฉันจะดังขึ้นเสมอ และฉันจะคอยตรวจสอบว่ามีกล้องซ่อนอยู่ตรงไหนบ้าง นอกจากนี้ ฉันยังเริ่มมีปัญหาเกี่ยวกับมุมมองที่มีต่อร่างกายของตัวเอง ฉันแค่รู้สึกขยะแขยงในบางอย่าง”
ในสถานการณ์ปัจจุบัน วลาคอฟสกี อาจสามารถกลับมาทำหน้าที่ผู้ฝึกสอนในสาธารณรัฐเช็กได้อีกครั้งภายในสิ้นปี 2030 ขณะที่ในขณะนี้ยังไม่มีข้อจำกัดทางกฎหมายใด ๆ ที่จะขัดขวางไม่ให้เขาไปรับงานคุมทีมในต่างประเทศได้แม้กระทั่งก่อนช่วงเวลาดังกล่าวก็ตาม
นอกจากนี้ บรรดาเหยื่อผู้เสียหายไม่มีโอกาสได้เข้าร่วมการพิจารณาคดีในชั้นศาลต่อสาธารณะ และไม่สามารถยื่นอุทธรณ์ต่อคำตัดสินของศาลได้ ซึ่งเหล่านักเตะต่างมองว่าเป็นบทลงโทษที่สถานเบาจนเกินไป
“มันเป็นการหยามกันชัดๆ” ยันกู กล่าว “พวกเราทุกคนรู้สึกเหมือนกัน แต่พนักงานสอบสวนได้เตือนฉันไว้ก่อนแล้วว่าอย่าคาดหวังอะไรเป็นพิเศษจากกฎหมายของสาธารณรัฐเช็ก เพราะสื่อลามกอนาจารเด็กหรือการล่วงละเมิดทางเพศไม่ได้ถูกจัดว่าเป็นอาชญากรรมร้ายแรง”
สมาคมนักฟุตบอลอาชีพแห่งสาธารณรัฐเช็ก (Czech Association of Football Players - CAFH) ได้ให้การสนับสนุนเหล่านักเตะอย่างใกล้ชิดนับตั้งแต่การจับกุมวลาคอฟสกี เนื่องจากกระบวนการทางอาญาและขั้นตอนทางปกครองของสมาคมฟุตบอลเช็กนั้นแยกจากกันและสามารถดำเนินไปควบคู่กันได้ ทางสมาคมนักเตะจึงเรียกร้องให้สมาคมฟุตบอลสั่งห้ามวลาคอฟสกี รวมถึงผู้กระทำความผิดทางเพศทุกคน ยุ่งเกี่ยวกับวงการฟุตบอลตลอดชีวิต ขณะที่ FIFPRO กำลังสำรวจช่องทางทางกฎหมายในนามของนักเตะเพื่อให้เกิดการสั่งห้ามปฏิบัติหน้าที่ในระดับสากล
มาร์เกตา โวคอสก้า ไฮน์โลวา (Marketa Vochoska Haindlova) ประธานสมาคมนักฟุตบอลอาชีพแห่งสาธารณรัฐเช็ก (Czech Association of Football Players - CAFH) และกรรมการบริหารของ FIFPRO ยุโรป | ภาพจาก: FIFPRO
ทั้งนี้ FIFPRO ได้หารือกับ มาร์เกตา โวคอสก้า ไฮน์โลวา (Marketa Vochoska Haindlova) ประธาน CAFH และกรรมการบริหารของ FIFPRO ยุโรป เพื่อรับฟังแนวทางการผลักดันมาตรการคุ้มครองที่เข้มงวดขึ้น และบทลงโทษทางวินัยที่รุนแรงขึ้นต่อวลาคอฟสกี โดยรายละเอียดการสนทนากับ โวคอสก้า ไฮน์โลวา มีดังนี้
เหล่านักเตะเป็นอย่างไรบ้าง และทางสมาคมได้ให้การสนับสนุนพวกเขาอย่างไร?
สนามเหย้าของ FC Slovacko | ภาพจาก: Imago/FIFPRO
โวคอสก้า ไฮน์โลวา ระบุว่า CAFH ติดต่อกับนักเตะอย่างสม่ำเสมอเพื่อให้แน่ใจว่าความต้องการของพวกเธอได้รับการตอบสนองอย่างเหมาะสม การนำเสนอข่าวของสื่อเกี่ยวกับคดีนี้ในช่วงที่ผ่านมาได้รับความสนใจมากขึ้น ดังนั้นเราจึงเฝ้าสังเกตการณ์และให้การสนับสนุนอย่างต่อเนื่อง โดยได้จัดหาตัวแทนทางกฎหมายเพื่อทำหน้าที่แทนเหยื่อในกระบวนการทางอาญา รวมถึงเสนอโอกาสให้เหล่านักเตะได้ใช้โปรแกรมสุขภาพจิตและบริการให้คำปรึกษาสำหรับนักกีฬา ซึ่งดูแลโดยผู้เชี่ยวชาญที่มีประสบการณ์
หลังจากพิจารณาอย่างถี่ถ้วนและเป็นไปตามความประสงค์ของนักเตะ CAFH จึงตัดสินใจเปิดเผยคดีนี้ต่อสาธารณะ แม้ว่าความสนใจจากสื่อจะสร้างความกดดันเพิ่มเติมให้กับพวกเธอ แต่ก็นับเป็นขั้นตอนสำคัญในการสร้างความตระหนักรู้ถึงปัญหาการล่วงละเมิดในวงการกีฬาในวงกว้าง และเพื่อร่วมกันหาแนวทางป้องกันไม่ให้เหตุการณ์เช่นนี้เกิดขึ้นซ้ำอีก
อดีตผู้ฝึกสอนถูกตัดสินเมื่อเดือนพฤษภาคม 2025 แต่เหตุใดผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องเพิ่งออกมาพูดถึงเรื่องนี้ในตอนนี้?
โวคอสก้า ไฮน์โลวา อธิบายว่า การนำเสนอข่าวของสื่อเกี่ยวกับคดีทั้งหมดในช่วงที่ผ่านมามีส่วนช่วยอย่างมาก ทางสมาคมนักเตะได้พยายามนำเรื่องนี้เข้าหารือกับ สมาคมฟุตบอลเช็ก (Czech Football Association - FA) และเสนอให้ร่วมกันแก้ไขปัญหา แต่ทางสมาคมฟุตบอลกลับผลัดวันประกันพรุ่งมาโดยตลอด โดยอ้างเหตุผลเรื่องการปรับองค์กรใหม่ภายหลังการเลือกตั้งของสมาคม
ถือเป็นเรื่องวิกฤตอย่างยิ่งที่ปัญหาการล่วงละเมิดจะต้องได้รับการจัดการอย่างทันท่วงที เช่นเดียวกับแนวคิดที่ว่า "ความยุติธรรมที่ล่าช้าคือความไม่ยุติธรรม" การที่หน่วยงานขาดความกระตือรือร้นและล่าช้าในการจัดการปัญหานี้ ได้ส่งสัญญาณที่ผิดพลาดไปยังเหยื่อของการล่วงละเมิด รวมถึงส่งผลกระทบต่อชุมชนนักกีฬาทั้งหมด
ทำไมบทลงโทษของผู้ฝึกสอนจึงไม่รุนแรงกว่านี้เมื่อพิจารณาจากความร้ายแรงของอาชญากรรมที่เขาทำ?
โวคอสก้า ไฮน์โลวา ระบุว่าการกำหนดโทษเป็นไปตามที่อัยการเสนอ ซึ่งศาลเพียงแค่รับรองตามนั้น โดยโทษจำคุก 1 ปีแต่ให้รอลงอาญา 3 ปี ไม่ได้ส่งสัญญาณที่ถูกต้อง รวมถึงการสั่งห้ามคุมทีม 5 ปีที่มีผลเฉพาะในสาธารณรัฐเช็กเพียงแห่งเดียวก็ถือว่าไม่เพียงพอ
การสั่งห้ามคุมทีมคือจุดที่ทำให้เชื่อมั่นอย่างยิ่งว่าควรเป็นเป้าหมายหลักในการดำเนินงานร่วมกับ FIFPRO และผู้มีส่วนเกี่ยวข้องอื่น ๆ โดยจะต้องมีนโยบายที่ห้ามปรากฏความอดทนต่อการกระทำผิดโดยเด็ดขาด (Zero-tolerance policy) เพื่อส่งสัญญาณที่ชัดเจนว่าพฤติกรรมดังกล่าวจะไม่มีวันได้รับการยอมรับและต้องถูกกำจัดให้หมดไปโดยเร็ว
การสร้างความเปลี่ยนแปลงทางกฎหมายในประมวลกฎหมายอาญานั้นทำได้ยากกว่าและต้องใช้เวลานานหลายปีกว่าจะนำมาปรับใช้ในทางบรรทัดฐานกฎหมายได้ ในทางตรงกันข้าม การแก้ไขระเบียบวินัยภายในของ สมาคมฟุตบอลเช็ก สามารถทำได้อย่างรวดเร็ว และหากดำเนินการได้ทันท่วงทีก็จะส่งสัญญาณที่ถูกต้องไปยังทั้งเหยื่อและชุมชนโดยรวมว่า พฤติกรรมเช่นนี้จะจบลงด้วยบทลงโทษที่แน่นอน และจะกำจัดผู้กระทำความผิดออกจากโลกของฟุตบอลไปโดยไม่มีกำหนด
ผู้เล่นของ FC Slovacko ในการแข่งขัน UEFA Women's Europa Cup กับทีม Eintracht Frankfurt | ภาพจาก: Imago/FIFPRO
ข้อจำกัดของกฎหมายสาธารณรัฐเช็กในการอุทธรณ์คดีอาญาของเหยื่อขึ้นอยู่กับรูปแบบการพิจารณา หากเป็นการพิจารณาใน "การไต่สวนหลัก" (Main hearing) ต่อหน้าศาล เหยื่อหรือตัวแทนจะมีสิทธิ์ยื่นอุทธรณ์ได้
แต่หากเป็นการออก "คำสั่งอาญา" (Criminal order) ซึ่งศาลตัดสินได้ทันทีเมื่อหลักฐานชัดเจนตั้งแต่ขั้นต้น เหยื่อจะไม่สามารถอุทธรณ์ได้ โดยสิทธิ์นี้จะมีเพียงผู้ต้องหาหรือพนักงานอัยการเท่านั้น ซึ่งในคดีนี้ไม่มีฝ่ายใดอุทธรณ์เลย แม้ตัวแทนทางกฎหมายของนักเตะจะทำหนังสือร้องขอไปยังพนักงานอัยการแล้วแต่ก็ไม่มีการตอบสนองใด ๆ
จะผลักดันให้มีบทลงโทษที่รุนแรงขึ้นหรือไม่?
โวคอสก้า ไฮน์โลวา ระบุว่า จะมีการผลักดันทั้งบทลงโทษที่รุนแรงขึ้นและประเด็นเรื่องสิทธิการอุทธรณ์คำสั่งอาญาสำหรับเหยื่อคือหัวข้อที่เราต้องการเน้นย้ำ ในขณะเดียวกัน การแก้ไขประมวลกฎหมายอาญาต้องอาศัยการเปลี่ยนแปลงทางนิติบัญญัติและการบังคับใช้กฎหมายที่เกี่ยวข้อง ซึ่งโดยทั่วไปต้องใช้เวลาดำเนินการหลายปี
ตามที่กล่าวไป การแก้ไขระเบียบวินัยของ สมาคมฟุตบอลเช็ก นั้นทำได้ง่ายกว่ามากหากสมาคมมีความเต็มใจ เป้าหมายของ CAFH คือการใช้กรณีนี้ผลักดันการแก้ไขระเบียบเพื่อกำหนดโทษแบนตลอดชีวิตสำหรับผู้กระทำความผิดทางเพศทุกคน โดยต้องใช้มมาตรการลงโทษสูงสุดทันทีตั้งแต่ทำผิดครั้งแรก และการแบนตลอดชีวิตต้องเป็นทางเลือกเดียวเท่านั้น
ทางสโมสรและสมาพันธ์ได้กำหนดมาตรการป้องกันใดๆ เพิ่มเติมหรือไม่ และคุณคิดว่ามาตรการเหล่านั้นเพียงพอแล้วหรือยัง?
โวคอสก้า ไฮน์โลวา ระบุว่า ยังไม่มีการประกาศใช้มาตรการเฉพาะเจาะจงใด ๆ ในรูปแบบที่มีผลผูกพันทางกฎหมาย นี่ถือเป็นบทเรียนสำหรับสโมสรในอนาคต เพราะตามข้อมูลจากตัวแทนสโมสร ระบุว่าผู้ฝึกสอนรายนี้เป็นคนที่พวกเขารู้จักมานานและไม่คาดคิดมาก่อนว่าจะเกิดพฤติกรรมเช่นนี้ แต่ก็ไม่แน่ใจว่าพวกเขาได้ดำเนินขั้นตอนที่เป็นรูปธรรมแล้วหรือยัง ในส่วนของ สมาคมฟุตบอลเช็ก ก็ยังไม่มีการดำเนินการที่เฉพาะเจาะจงเช่นกัน แต่เชื่อว่าสิ่งนี้จะเปลี่ยนไปหลังจากได้รับแรงกดดันจากสาธารณะ
มีข้อเสนอแนะเกี่ยวกับมาตรการคุ้มครองอย่างไรเพื่อไม่ให้เหตุการณ์เช่นนี้เกิดขึ้นซ้ำอีก?
โวคอสก้า ไฮน์โลวา ระบุว่าต้องมีการเข้มงวดเงื่อนไขการออกและรักษาใบอนุญาตผู้ฝึกสอน โดยเฉพาะกลุ่มที่ทำงานกับเด็ก เยาวชน และนักเตะหญิง โดยต้องมีการให้ความรู้อย่างต่อเนื่องและการทดสอบทางจิตวิทยา รวมทั้งการแก้ไขระเบียบวินัยของ สมาคมฟุตบอลเช็ก ที่ยังขาดการนิยามความผิดทางวินัยฐานล่วงละเมิดทางเพศอย่างชัดเจน
ท้ายสุดคือการแต่งตั้งเจ้าหน้าที่คุ้มครองความปลอดภัยในระดับสมาคมฟุตบอลเพื่อดูแลเหยื่อทั่วทั้งองค์กร และกำหนดระเบียบปฏิบัติให้แต่ละสโมสรใช้ป้องกันและจัดการกรณีการคุกคามและการล่วงละเมิด ฉันเชื่อว่าเราจะบรรลุข้อตกลงและมีการดำเนินการที่เป็นรูปธรรม
ผู้เล่นของ FC Slovacko | ภาพจาก: Imago/FIFPRO
สิ่งที่จำเป็นต้องเกิดขึ้นในตอนนี้
สิ่งที่จำเป็นต้องเกิดขึ้นในขณะนี้มี 3 ด้านที่ต้องดำเนินการควบคู่กันไป ประการแรกคือการให้ FIFA ประกาศรายชื่อผู้ฝึกสอนที่ถูกลงโทษในคดีล่วงละเมิดและคุกคามทางเพศให้ชัดเจน ประการที่สองคือการแก้ไขระเบียบวินัยของ สมาคมฟุตบอลเช็ก และให้ทางสมาคมเริ่มกระบวนการลงโทษทางวินัยอย่างจริงจัง
ประการที่สามคือการแก้ไขกฎหมายอาญาของสาธารณรัฐเช็ก เพื่อเพิ่มบทลงโทษความผิดทางเพศให้รุนแรงขึ้น พร้อมทั้งบัญญัติสิทธิให้เหยื่อสามารถยื่นอุทธรณ์คัดค้านคำสั่งอาญาได้
บทเรียนเกี่ยวกับช่องว่างด้านความปลอดภัยในวงการฟุตบอล
โวคอสก้า ไฮน์โลวา ระบุว่า คดีนี้สร้างความตกตะลึงเนื่องจากการกระทำผิดเกิดขึ้นต่อเนื่องยาวนานหลายปีโดยไม่มีใครสังเกตเห็น และถูกตรวจพบเพียงเพราะเจ้าหน้าที่สืบสวนคดีอาญาอื่นของผู้กระทำผิดเท่านั้น
ด้วยเหตุนี้ จึงต้องมีการนำกระบวนการคุ้มครองความปลอดภัยที่ดีกว่าเดิมมาใช้ภายในสโมสร ระบบต้องมีนโยบายที่ไม่ยอมรับการกระทำผิดโดยเด็ดขาดและกำหนดบทลงโทษที่รุนแรง รวมถึงต้องมีขั้นตอนปฏิบัติภายในสภาพแวดล้อมของสโมสรเพื่อตรวจจับและกำจัดพฤติกรรมที่เป็นอันตรายของบุคคล
ข้อความถึงเหล่านักเตะ
ช่วงท้าย โวคอสก้า ไฮน์โลวา ได้กล่าวขอบคุณและขอชื่นชมในความกล้าหาญของเหล่านักเตะสโมสร Slovacko พวกเธอเป็นแรงบันดาลใจให้กับนักกีฬาชายและหญิงทุกคนที่กำลังเผชิญกับการถูกล่วงละเมิดไม่ว่าในรูปแบบใดก็ตาม
ข้อความนี้เรียบง่ายคือ ความช่วยเหลือมีอยู่จริง สหภาพนักเตะและ FIFPRO จะทำทุกวิถีทางเพื่อสนับสนุน คุณจะไม่ถูกทอดทิ้งให้เป็นเพียงเหยื่อ แต่คุณจะกลายเป็นผู้บุกเบิกความเปลี่ยนแปลงที่จะสร้างสภาพแวดล้อมที่ดีและปลอดภัยยิ่งขึ้นสำหรับทุกคน
