งานวิจัยส่วนบุคคลของ รศ.ดร.ธำรงศักดิ์ เพชรเลิศอนันต์ สำรวจ 4,310 คน เมื่อช่วงเดือน เม.ย. 2567 คนอยากให้ยกเลิกกำนัน-ผู้ใหญ่บ้าน 37.51% ไม่อยากยกเลิก 35.53%

5 ม.ค. 2568 งานวิจัยส่วนบุคคลของ รศ.ดร.ธำรงศักดิ์ เพชรเลิศอนันต์ ผู้อำนวยการหลักสูตรรัฐศาสตรมหาบัณฑิต คณะรัฐศาสตร์ ม.รังสิต เก็บข้อมูลแบบสอบถามจากคนทั้งประเทศ จำนวน 4,310 คน เก็บแบบสอบถามระหว่าง 8-21 เม.ย. 2567 โดยนักศึกษาปริญญาตรี-โท-เอก คณะรัฐศาสตร์ ม.รังสิต 127 คน เก็บแบบสอบถามใน 47 จังหวัด  

ข้อคำถามว่า “ท่านคิดว่าควรยกเลิกระบบกำนันผู้ใหญ่บ้าน ได้แล้วหรือยัง” ผลการสำรวจพบว่า (มี 4,298 คนตอบคำถามข้อนี้)

• ควรยกเลิก ร้อยละ 37.51 (1,612 คน)
• ไม่ควรยกเลิก ร้อยละ 35.53 (1,527 คน)
• ไม่แสดงความเห็น ร้อยละ 26.96 (1,159 คน)

ผลการสำรวจพิจารณารายภาค

• กรุงเทพฯ ควรยกเลิก ร้อยละ 38.9 ไม่ควรยกเลิก ร้อยละ 34.0 ไม่แสดงความเห็น ร้อยละ 27.1
• ภาคกลาง ควรยกเลิก ร้อยละ 36.8 ไม่ควรยกเลิก ร้อยละ 34.8 ไม่แสดงความเห็น ร้อยละ 28.4
• ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ควรยกเลิก ร้อยละ 27.1 ไม่ควรยกเลิก ร้อยละ 45.1 ไม่แสดงความเห็น ร้อยละ 27.8
• ภาคเหนือ ควรยกเลิก ร้อยละ 47.5 ไม่ควรยกเลิก ร้อยละ 27.0 ไม่แสดงความเห็น ร้อยละ 25.5
• ภาคใต้ ควรยกเลิก ร้อยละ 41.1 ไม่ควรยกเลิก ร้อยละ 36.8 ไม่แสดงความเห็น ร้อยละ 22.1
• สามจังหวัดชายแดนใต้ ควรยกเลิก ร้อยละ 46.0 ไม่ควรยกเลิก ร้อยละ 24.7 ไม่แสดงความเห็น ร้อยละ 29.3

คำอธิบายจากการเก็บข้อมูลเชิงลึก

ฝ่ายที่เห็นว่าควรยกเลิกระบบกำนันผู้ใหญ่บ้าน ให้คำอธิบายที่สำคัญ เช่น กำนันผู้ใหญ่บ้านหลายคนใช้ตำแหน่งสร้างความเป็นเจ้าพ่อมาเฟีย, เป็นผู้รับเหมาก่อสร้างรายใหญ่, กำนันผู้ใหญ่บ้านหลายคนใช้ตำแหน่งแสวงหาผลประโยชน์, กำนันผู้ใหญ่บ้านแทบไม่มีบทบาทสำคัญแล้วเพราะหน้าที่และเงินบริหารท้องถิ่นอยู่ที่ อบต. และเทศบาลมาสามสิบปีแล้ว, กำนันผู้ใหญ่บ้านเป็นเพียงหูตาของนายอำเภอ, กำนันผู้ใหญ่บ้านเป็นระบบที่ซ้ำซ้อนกับเทศบาลและ อบต. ได้ผู้ใหญ่บ้านยังได้ผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้านมาอีกสองคนเป็นใครทำอะไรก็ไม่รู้, ได้กำนันยังได้สารวัตรกำนันและแพทย์ประจำตำบลเป็นใครทำอะไรก็ไม่รู้ขณะที่ก็มีโรงพยาบาลประจำตำบลอยู่แล้ว, หน้าที่ของกำนันผู้ใหญ่บ้านที่ระบุไว้มันกว้างขวางซ้ำซ้อนกับหน่วยราชการอื่นๆ ไปหมด, บ้านเมืองเจริญแล้วจนหน้าที่ของกำนันผู้ใหญ่บ้านไม่จำเป็นแล้วในปัจจุบัน, ยกเลิกหน้าที่กำนันผู้ใหญ่บ้านแล้วให้ อบต.และเทศบาลทำแทนดีกว่า มีองค์กรมีอาคารสถานที่มีกำลังคนมีเงินที่ชัดเจน,  เลือกตั้งผู้ใหญ่บ้านซื้อเสียงกันมาแทบทั้งนั้น, กำนันผู้ใหญ่บ้านเป็นเส้นทางไต่เต้าทางการเมืองอีกหนึ่งระบบ, กำนันผู้ใหญ่บ้านอยู่ในตำแหน่งนานจนเหลิงอำนาจ, กำนันผู้ใหญ่บ้านสิ้นเปลืองเงินภาษีประชาชน 
    
ฝ่ายที่เห็นว่ายังไม่ควรยกเลิกระบบกำนันผู้ใหญ่บ้าน ให้คำอธิบายที่สำคัญ เช่น กำนันผู้ใหญ่บ้านเป็นกรรมการในชุมชนหลายคณะ, กำนันผู้ใหญ่บ้านรับนโยบายและข่าวสารราชการจากนายอำเภอมาแจ้งแก่ลูกบ้าน, กำนันผู้ใหญ่บ้านรับเรื่องร้องเรียนไปประสานกับอำเภอและหน่วยงานราชการต่างๆ เพื่อให้มาช่วยเหลือหมู่บ้าน, ผู้ใหญ่บ้านต้องตื่นแต่เช้าทุกวันเพื่อประกาศข่าวและแจ้งงานต่างๆ ทางหอกระจายข่าวที่บ้าน, กำนันผู้ใหญ่บ้านต้องไปงานบุญงานศพงานแต่งงานบวชงานเทศกาลทุกงานในหมู่บ้าน, กำนันผู้ใหญ่บ้านต้องดูแลพัฒนาหมู่บ้าน, ต้องดูแลความสงบเรียบร้อยของหมู่บ้าน, ต้องสำรวจประชากรหมู่บ้าน, ต้องรับแจ้งเกิดแจ้งตายในหมู่บ้าน, ผู้ใหญ่บ้านเป็นผู้ยืนยันว่าใครเป็นคนในหมู่บ้านนั้น, ต้องเป็นผู้เคลียร์กรณีบาดหมางในชุมชนก่อนถึงมือตำรวจ, ต้องขี่จักรยานมอเตอร์ไซค์ไปพบปะหาชาวบ้านทุกวันสม่ำเสมอ, เฝ้าระวังป้องกันโรคร้ายไม่ให้แพร่ระบาดเข้าสู่หมู่บ้าน, ทุกกระทรวงทุกหน่วยงานสั่งงานมายังผู้ใหญ่บ้าน, เป็นผู้ช่วยเหลือนายอำเภอ