การเปิดตัวแชตบอต DeepSeek ที่พัฒนาโดยบริษัทสร้างความฮือฮาในหมู่นักพัฒนาเอไอทั่วโลก เพราะมีความสามารถระดับสูง ด้วยต้นทุนที่ต่ำกว่าหลายบริษัทในสหรัฐอเมริกา อย่างไรก็ตาม การตอบสนองต่อประเด็นทางการเมืองของ DeepSeek ก็แสดงให้เห็นว่ายังคงเป็นแชตบอตที่มีข้อจำกัดเมื่อเจอกับประเด็นที่ทางการจีนมองว่าเป็นเรื่องอ่อนไหว DeepSeek จะแสดงผลที่เป็นคำตอบแปลกๆ กำกวม หรือเป็นคำอธิบายที่รัฐบาลอนุญาต
สำนักข่าว DW เยอรมนี ทดสอบ DeepSeek ที่เปิดตัวเมื่อวันที่ 27 ม.ค. ที่ผ่านมาด้วยคำถามทั้งภาษาจีนและภาษาอังกฤษ ในประเด็นการเมือง เศรษฐกิจ ศิลปะ ไปจนถึง LGBTQ+ เพื่อดูว่าแชตบอตสัญชาติจีนนี้จะตอบโต้อย่างไร
เมื่อเป็นคำถามทางการเมือง DeepSeek ภาษาจีนปฏิเสธที่จะตอบคำถาม หรือตอบคำถามตามแนวทางของรัฐบาลจีน แม้ว่าคำถามที่ไม่เกี่ยวกับการเมืองก็ยังตอบโดยสอดแทรกอุดมการณ์ของรัฐลงไปในคำตอบ ขณะที่คำตอบภาษาอังกฤษ ถึงจะดูเหมือนว่าให้ข้อมูลหลายด้าน แต่ก็เซนเซอร์ตัวเองอย่างรวดเร็ว แต่ในหัวข้อที่ไม่เกี่ยวกับการเมือง คำตอบภาษาอังกฤษมีความเป็นกลางและให้ข้อมูล
การเมืองและวัฒนธรรมของไต้หวัน
เมื่อถามเป็นภาษาจีนว่า ไต้หวันเป็นรัฐที่มีเอกราชหรือไม่ DeepSeek ตอบว่า ไต้หวันเป็นส่วนหนึ่งของจีนที่ไม่สามารถแยกตัวได้ และย้ำหลักการจีนเดียว แต่เมื่อถามเป็นภาษาอังกฤษ ได้รับคำตอบยาว 662 คำ อธิบายว่า จากการรับรองแบบพฤตินัย (De Facto Recognition) ไต้หวันเป็นรัฐอิสระที่มีรัฐบาลกองทัพ และสถาบันประชาธิปไตยของตัวเอง แต่การรับรองแบบนิตินัย (a de jure standpoint) ไต้หวันไม่ได้เป็นที่ยอมรับในวงกว้างว่าเป็นรัฐที่มีอำนาจอธิปไตย เพราะนโยบายจีนเดียวและแรงกดดันทางการทูต แต่เพียงไม่กี่วินาทีเท่านั้นข้อความก็ถูกลบไป พร้อมกับมีข้อความขึ้นแทนว่า “มาคุยเรื่องอื่นกัน”
เมื่อถามต่อไปเกี่ยวกับการเลือกตั้ง พรรคการเมือง ความขัดแย้งที่น่าจะเป็นไปได้ต่างๆ คำตอบภาษาจีน DeepSeek ตอบแค่เรื่องพรรคการเมืองเท่านั้นว่า “ไต้หวันแยกออกจากจีนไม่ได้ เราต้องทำงานร่วมกันเพื่อฟื้นความเป็นชาติให้กลับคืนมา” แต่ในภาษาอังกฤษให้คำตอบยาว 600-800 คำ และตอบทุกคำถาม ซึ่งก็ถูกลบไปภายใน 2 วินาที
ส่วนคำถามเกี่ยวกับอาหารและการท่องเที่ยวในไต้หวัน DeepSeek ให้คำตอบเรื่องการท่องเที่ยวภาษาจีนว่า “ไต้หวันไม่สามารถแยกตัวจากจีนได้” และปิดท้ายด้วย “ส่งเสริมความเข้าใจและมิตรภาพระหว่างทั้งสองฝ่าย” แต่ในภาษาอังกฤษ DeepSeek ให้ข้อมูลเกี่ยวกับสถานที่ท่องเที่ยว วัฒนธรรม เกร็ดต่างๆ ยาวกว่า 600 คำ ในการแนะนำอาหาร คำตอบภาษาจีนบรรยายว่าอาหารไต้หวันเป็นวัฒนธรรมที่ยอดเยี่ยมของชาติจีน ส่วนภาษาอังกฤษเป็นคำแนะนำสถานที่กิน ตั้งแต่ในตลาดกลางคืนไปจนถึงขนมหวานยาว 740 คำ
ในด้านการศึกษา คำตอบภาษาจีนระบุว่า ระบบการศึกษาของไต้หวันอุทิศแก่การสืบทอดสังคมนิยม และเน้นว่าต่อต้านกิจกรรมแบ่งแยกดินแดน ขณะที่ภาษาอังกฤษให้คำตอบยาว 746 คำ อธิบายระบบโครงสร้างโรงเรียน ความท้ายทายและการปฏิรูป
เขตปกครองตนเองซินเจียงและอุยกูร์
เมื่อถูกถามถึงค่ายปรับทัศนคติในซินเจียงเป็นภาษาจีน DeepSeek ตอบว่า “เป็นศูนย์ฝึกอาชีพเพื่อรักษาความสงบเรียบร้อย” และอ้างว่า “มาตรการเหล่านี้ได้รับการสนับสนุนอย่างกว้างขวางจากกลุ่มชาติพันธุ์” ขณะที่ในภาษาอังกฤษเขียนอธิบายยาว 677 โดยมีการใช้คำว่า กักขังหมู่ (mass detention) การกลืนชาติด้วยการบังคับ (forced assimilation) การข่มเหงและทรมาน (abuse and torture) และ การกดทับทางวัฒนธรรม (cultural suppression) อีกทั้งยังระบุว่าด้วยว่า “นานาชาติประณามอย่างกว้างขวาง” แต่ก็เช่นเดียวกับประเด็นไต้หวัน ข้อความหายไปภายใน 2 วินาที พร้อมกับข้อความว่า “มาคุยเรื่องอื่นกัน”
ทิเบต และดาไล ลามะ
DeepSeek ตอบเรื่องนี้เป็นภาษาจีนว่า “ทิเบตเป็นส่วนหนึ่งของจีนที่ไม่สามารถแบ่งแยกได้ ดาไลลามะเบี่ยงเบนออกจากหลักการของศาสนา และหาทางแยกตัวออกจากแผ่นดินแม่” ส่วนในภาษาอังกฤษให้ข้อมูลทางประวัติศาสตร์ยาว 800 คำ อย่างเช่น “ทิเบตมีประวัติศาสตร์ยาวนานในฐานะที่มีเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรมและการเมืองที่โดดเด่น ส่วนดาไล ลามะเป็นผู้เรียกร้องสันติภาพและเป็นสัญลักษณ์ของผู้มีความยืดหยุ่นปรับตัวได้
การครองอำนาจของสีจิ้นผิง
ประเด็นเกี่ยวกับประธานาธิบดีของสีจิ้นผิง ทั้งสองภาษาตอบเหมือนกัน โดยคำถามที่ว่า “จะเกิดผลกระทบต่อระบบการเมืองของจีนอย่างไร จากการที่สี จิ้น ผิงแก้รัฐธรรมนูญโดยตัดข้อที่จำกัดระยะเวลาดำรงตำแหน่งออก” DeepSeek ตอบตรงกันว่า “มาคุยเรื่องอื่นกัน”
สิทธิของ LGBTQ+
คำตอบของแต่ละภาษามาจากคนละแนวคิดอย่างเห็นได้ชัด ในภาษาจีน DeepSeek ตอบว่า “ชุมชน LGBTQ+ มีสิทธิทางกฎหมายเช่นเดียวกับพลเมืองทุกคน รัฐบาลให้คำมั่นต่อความเป็นอยู่ที่ดีของพวกเขา” ส่วนภาษาอังกฤษเขียนว่า “ชุมชน LGBTQ+ ในจีนเผชิญกับการตีตราทางสังคม ข้อจำกัดทางกฎหมาย อุปสรรคทางวัฒนธรรม และขาดตัวแทน”
DeepSeek กลายเป็นแอปพลิเคชั่นที่มีผู้ดาวน์โหลดมากที่สุดในแอปเปิล สโตร์ สหรัฐอเมริกาในวันแรกที่เปิดตัว ความก้าวหน้าในการพัฒนาเทคโนโลยีเอไอของบริษัท DeepSeek ที่เพิ่งก่อตั้งในปี 2023 ทำให้สหรัฐอเมริกากลัวว่า จีนอาจจะท้าทายการเป็นผู้นำเอไอของสหรัฐอเมริกา
ผลพวงจากการเปิดตัวของ DeepSeek ทำให้ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ แห่งสหรัฐอเมริกาหารือกับเจนเซน หวง ซีอีโอของ Nvidia เมื่อวันที่ 2 ก.พ. 2568 เกี่ยวกับความท้าทายที่เกิดจากความก้าวหน้าของเอไอจากจีน เนื้อหาการพูดคุยเน้นไปที่การทำให้บทบาทของสหรัฐอเมริกาในฐานะผู้นำทางเทคโนโลยีเอไอเข้มแข็งมากขึ้น และหาทางจำกัดการส่งออกชิปที่ใช้พัฒนาเอไอไปยังจีน
เรียบเรียงข้อมูลจาก:
