นักวิจัยเผยสัตว์เฉพาะถิ่นบนภูเขากำลังเผชิญ "บันไดเลื่อนสู่การสูญพันธุ์" เมื่อโลกร้อนขึ้นแต่ไม่มีพื้นที่สูงกว่าให้หนีไปได้อีก โดยเฉพาะในภูมิภาคอเมริกากลาง อเมริกาใต้ และโอเชียเนีย
11 กรกฏาคม 2026 เว็บไซต์ Mongabay รายงานว่า การศึกษาใหม่ที่เผยแพร่ในเดือนมิถุนายน 2026 พบว่า สัตว์ป่าที่อาศัยอยู่บนภูเขาเขตร้อนอาจเผชิญความยากลำบากมากขึ้นเรื่อยๆ ในการย้ายถิ่นไปยังพื้นที่ใหม่เมื่อโลกร้อนขึ้น เคียรา ดราโกเน็ตติ (Chiara Dragonetti) ผู้ร่วมเขียนงานวิจัย ให้สัมภาษณ์กับ Mongabay ว่าภูเขาเขตร้อนมีความเสี่ยงเป็นพิเศษเมื่อผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศผสมผสานกับการเปลี่ยนแปลงการใช้ที่ดินและแรงกดดันจากมนุษย์
งานวิจัยก่อนหน้านี้พบว่า สัตว์หลายชนิดที่อาศัยบนภูเขาเป็นสัตว์เฉพาะถิ่นและสามารถทนต่อสภาพอากาศได้ในขอบเขตที่แคบมาก พื้นที่สูงกว่าอาจมีอุณหภูมิที่เหมาะสมแต่ไม่ใช่ที่อยู่อาศัยที่ถูกต้อง และสัตว์ที่อาศัยในพื้นที่สูงอยู่แล้วก็ย้ายขึ้นไปได้อีกไม่มากนัก จนในที่สุดสัตว์เหล่านี้จะไม่เหลือพื้นที่ปลอดภัยบนภูเขาอีกต่อไป ซึ่งนักวิทยาศาสตร์เรียกปรากฏการณ์นี้ว่า "บันไดเลื่อนสู่การสูญพันธุ์"
ดราโกเน็ตติ และทีมวิจัยวิเคราะห์ข้อมูลการกระจายตัวทั่วโลกของสัตว์ที่อาศัยบนภูเขา 395 ชนิด ประกอบด้วยนก 361 ชนิดและสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม 34 ชนิด แบ่งตามความสามารถในการแพร่กระจาย เช่น นกที่เคลื่อนย้ายได้ง่าย เทียบกับสัตว์ที่ย้ายถิ่นได้ยาก เช่น สลอธ จากนั้นใช้แบบจำลองคอมพิวเตอร์คาดการณ์การกระจายตัวของสัตว์เหล่านี้ในปี 2050 ภายใต้สถานการณ์การปล่อยก๊าซเรือนกระจกทั้งระดับสูงและระดับต่ำ
ผลการศึกษาพบว่าภายใต้สถานการณ์ปล่อยก๊าซเรือนกระจกระดับสูง สัตว์ป่าจะสูญเสียพื้นที่อาศัยเพิ่มขึ้นถึงร้อยละ 16 เมื่อเทียบกับสถานการณ์ปล่อยก๊าซระดับต่ำ ดราโกเน็ตติระบุว่าตัวเลขนี้ถือว่าใหญ่มากสำหรับสัตว์บนภูเขา เพราะสัตว์ส่วนใหญ่เป็นสัตว์เฉพาะถิ่น โดยพบว่านก 112 ชนิดจากทั้งหมด 361 ชนิด และสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม 15 ชนิดจาก 34 ชนิด เป็นสัตว์เฉพาะถิ่นในภูมิภาคของตน เนื่องจากสัตว์เหล่านี้จำนวนมากอาศัยอยู่บนภูเขาลูกเดียวหรือเทือกเขาขนาดเล็กเท่านั้น การสูญเสียถิ่นที่อยู่แม้เพียงบางส่วนก็อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์อย่างมีนัยสำคัญ
แม้การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศจะเป็นปัจจัยใหญ่ที่สุดที่ผลักดันให้สัตว์บนภูเขาต้องย้ายถิ่น แต่งานวิจัยชี้ว่าการเปลี่ยนแปลงการใช้ที่ดินและความพร้อมของถิ่นที่อยู่ก็มีบทบาทสำคัญในการกำหนดว่าสัตว์เหล่านี้จะย้ายไปที่ใดได้ โดยภูเขาเขตร้อนคาดว่าจะเผชิญการเปลี่ยนแปลงการใช้ที่ดินมากกว่าภูเขาในยุโรปหรืออเมริกาเหนืออย่างมาก แบบจำลองที่รวมข้อมูลการใช้ที่ดินแสดงให้เห็นว่าสัตว์ป่าบนภูเขาในอเมริกากลาง อเมริกาใต้ และโอเชียเนียจะมีความเสี่ยงสูงที่สุด
ความสามารถในการแพร่กระจายก็มีความสำคัญเช่นกัน โดยพบว่านกจะสามารถย้ายไปยังถิ่นที่อยู่ใหม่ได้มากกว่าสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมภายในปี 2050 อย่างไรก็ตาม ดราโกเน็ตติเตือนว่าไม่ควรสรุปกว้างเกินไปจากชุดข้อมูลสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมเพียง 34 ชนิด ทีมวิจัยระบุว่าผลการศึกษานี้ตอกย้ำความจำเป็นในการปกป้องถิ่นที่อยู่บนภูเขาตั้งแต่ตอนนี้ และผลลัพธ์ที่ได้สามารถช่วยระบุ "พื้นที่หลบภัยทางภูมิอากาศ" เพื่อทำความเข้าใจว่าสัตว์ชนิดใดจะปลอดภัยกว่าที่ใด
