รายงานสหประชาชาติชี้ว่าจากความขัดแย้งทั่วโลกปี 2024 มีความรุนแรงทางเพศเพิ่มขึ้น 25% ผู้หญิงและเด็กหญิงคือเหยื่อหลัก แต่ทุกคนล้วนตกเป็นเป้าหมาย ผู้กระทำมีทั้งรัฐและกลุ่มที่ไม่ใช่รัฐ โดยมี 63 องค์กรถูกขึ้นบัญชีและบางส่วนถูกจับตามองเพื่อพิจารณาลงโทษต่อไป

ที่มาภาพ: UNICEF/Tess Ingram

19 สิงหาคม 2025 เว็บไซต์ UN News รายงานว่า ความรุนแรงทางเพศในเขตขัดแย้งเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วในปี 2024 โดยเพิ่มขึ้นถึง 1 ใน 4 เมื่อเทียบกับปี 2023 มีผู้รอดชีวิตกว่า 4,600 ราย ต้องทนทุกข์จากการถูกใช้ความรุนแรงในฐานะอาวุธสงคราม การทรมาน การก่อการร้าย และการกดขี่ทางการเมือง

ตาม รายงานประจำปีของเลขาธิการสหประชาชาติว่าด้วยความรุนแรงทางเพศที่เกี่ยวข้องกับความขัดแย้ง ระบุว่าทั้งภาครัฐและผู้กระทำที่ไม่ใช่รัฐมีส่วนรับผิดชอบต่อการละเมิดใน 21 ประเทศ โดยมีตัวเลขสูงสุดในสาธารณรัฐแอฟริกากลาง (CAR), สาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก (DRC), เฮติ, โซมาเลีย และซูดานใต้

ผู้หญิงและเด็กหญิงคิดเป็น 92% ของเหยื่อ แต่ผู้ชาย เด็กชาย ผู้ที่มีความหลากหลายทางเพศและอัตลักษณ์ทางเพศ ชนกลุ่มน้อยทางเชื้อชาติและชาติพันธุ์ รวมถึงผู้พิการบางส่วนก็ตกเป็นเป้าหมายเช่นกัน โดยมีช่วงอายุตั้งแต่ 1 ถึง 75 ปี

สำนักงานผู้แทนพิเศษด้านความรุนแรงทางเพศในความขัดแย้ง (Office of the Special Representative on Sexual Violence in Conflict) ระบุว่า "ตัวเลขที่น่าตกใจเหล่านี้ไม่ได้สะท้อนถึงขนาดและความชุกของอาชญากรรมเหล่านี้ในระดับโลก"

การโจมตีหลายครั้งมาพร้อมกับความรุนแรงทางกายภาพขั้นรุนแรง รวมถึงการประหารชีวิตโดยไม่ไต่สวน ขณะที่ตราบาปและปฏิกิริยาทางสังคมที่เป็นอันตรายมักทำให้ผู้รอดชีวิตและเด็กที่เกิดจากการข่มขืนในภาวะสงครามถูกขับออกจากสังคมและถูกแบ่งแยกทางเศรษฐกิจอย่างรุนแรง

ความรุนแรงในสถานที่ควบคุมตัว

รายงานชี้ให้เห็นถึงการเพิ่มขึ้นอย่างน่าเป็นห่วงของความรุนแรงทางเพศในสถานที่ควบคุมตัว ซึ่งมักถูกใช้เป็นเครื่องมือในการทรมาน การทำให้เสียศักดิ์ศรี และการรีดข้อมูล แม้ผู้ชายและเด็กชายจะได้รับผลกระทบมากที่สุด แต่ผู้หญิงและเด็กหญิงก็ตกเป็นเป้าหมายด้วยเช่นกัน

กลุ่มติดอาวุธที่ไม่ใช่รัฐได้ก่ออาชญากรรมดังกล่าวเพื่อควบคุมดินแดนและทรัพยากรให้แน่นหนาขึ้น และเพื่อบังคับใช้อุดมการณ์สุดโต่ง การมีอาวุธขนาดเล็กอย่างแพร่หลาย การพลัดถิ่นจำนวนมาก และความไม่มั่นคงทางอาหาร ถูกอ้างว่าเป็นปัจจัยที่เพิ่มความเสี่ยงให้มากขึ้น

รายงานยังตั้งข้อสังเกตว่าคู่ขัดแย้งมักปิดกั้นหรือจำกัดการเข้าถึงความช่วยเหลือด้านมนุษยธรรมสำหรับผู้รอดชีวิต "ความรุนแรงในระดับที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อนและการทำลายล้างสถานพยาบาล ตลอดจนการโจมตี การคุกคาม และการข่มขู่ต่อผู้ให้บริการแนวหน้า ได้ขัดขวางการเข้าถึงความช่วยเหลือที่ช่วยชีวิตสำหรับผู้รอดชีวิตอย่างรุนแรง" ปรามิลา แพตเทน ผู้แทนพิเศษด้านความรุนแรงทางเพศในความขัดแย้งกล่าว

การขาดการปฏิบัติตามกฎหมาย

รายงานได้ระบุชื่อผู้กระทำทั้งภาครัฐและที่ไม่ใช่รัฐจำนวน 63 รายที่น่าเชื่อถือหรือมีส่วนรับผิดชอบต่อรูปแบบความรุนแรงทางเพศในความขัดแย้งทางอาวุธที่อยู่ในวาระของคณะมนตรีความมั่นคง

ในขณะที่การปฏิบัติตามกฎหมายมนุษยธรรมระหว่างประเทศยังคงต่ำอยู่ แต่หลายฝ่ายได้ให้คำมั่นอย่างเป็นทางการที่จะแก้ไขอาชญากรรมเหล่านี้

รายงานแนะนำให้คณะกรรมการการคว่ำบาตรของคณะมนตรีความมั่นคงเข้ามาจัดการกับผู้กระทำผิดอย่างต่อเนื่อง โดยระบุว่าขณะนี้ความรุนแรงทางเพศและตามเพศสภาพสามารถถูกลงโทษได้อย่างชัดเจนภายใต้ระบอบการต่อต้านการก่อการร้ายของคณะมนตรีฯ ที่มุ่งเป้าไปที่กลุ่ม Da’esh และ Al-Qaida

กลุ่มที่ถูกเพิ่มรายชื่อใหม่

กลุ่มที่ถูกเพิ่มรายชื่อใหม่ ได้แก่ กลุ่ม Résistance pour un Etat de Droit (RED) Tabara ใน DRC จากเหตุข่มขืนหมู่ที่ร้ายแรงในปี 2024 และในลิเบีย มีผู้กระทำที่เป็นรัฐสองรายคือ Deterrence Agency for Combatting Organized Crime and Terrorism (DACOT) และ Department for Combating Illegal Migration (DCIM) รวมถึงกลุ่มที่ไม่ใช่รัฐอย่าง Internal Security Agency

กลุ่มฮามาสถูกเพิ่มรายชื่อตามข้อมูลที่ได้รับการยืนยันโดยสหประชาชาติในปี 2024 ซึ่งระบุว่ามีเหตุผลอันสมควรที่จะเชื่อว่าตัวประกันบางส่วนที่ถูกนำตัวไปยังฉนวนกาซาถูกกระทำความรุนแรงทางเพศหลายรูปแบบในระหว่างถูกคุมขัง และมีข้อมูลที่ชัดเจนและน่าเชื่อถือว่าความรุนแรงทางเพศยังเกิดขึ้นในระหว่างการโจมตีเมื่อวันที่ 7 ตุลาคม 2023 ในอย่างน้อยหกแห่ง

อิสราเอล รัสเซีย 'ถูกจับตามอง'

เป็นครั้งแรกที่รายงานยังระบุชื่อคู่ขัดแย้งที่ "ถูกจับตามอง" สำหรับการเพิ่มชื่อในรายงานประจำปีฉบับถัดไป

เนื่องจาก "ความกังวลอย่างมีนัยสำคัญ" เกี่ยวกับรูปแบบความรุนแรงทางเพศที่กระทำโดยกองทัพและกองกำลังความมั่นคงของอิสราเอล และกองกำลังของรัสเซียและกลุ่มในเครือ "คู่ขัดแย้งเหล่านี้จึงถูกจับตามองเพื่อพิจารณาเพิ่มรายชื่อในรอบการรายงานถัดไป" สำนักงานผู้เขียนรายงานกล่าว

เรียกร้องให้มีการรับผิดชอบ

รายงานเรียกร้องให้ทุกฝ่ายออกคำสั่งชัดเจนเพื่อห้ามการใช้ความรุนแรงทางเพศ พร้อมทั้งรับผิดชอบต่อสิ่งที่เกิดขึ้นและเปิดทางให้สหประชาชาติเข้าไปตรวจสอบและให้ความช่วยเหลือได้อย่างเต็มที่โดยไม่มีข้อจำกัดใดๆ

แพตเทนกล่าวว่า "การที่คณะมนตรีความมั่นคงแสดงเจตนาผ่านมติเฉพาะ 6 ฉบับเกี่ยวกับความรุนแรงทางเพศที่เกิดขึ้นระหว่างความขัดแย้งนั้นคือการป้องกัน เราติดหนี้ผู้รอดชีวิตมากกว่าแค่ความเห็นอกเห็นใจ การลงมือปฏิบัติอย่างมีประสิทธิภาพและเด็ดขาดเท่านั้นที่จะป้องกันและขจัดอาชญากรรมเหล่านี้ให้หมดสิ้นไป"