'จางจ้าน' นักข่าวพลเมืองที่รายงานข่าวเรื่องการระบาดของ COVID-19 ในช่วงแรกที่เมืองอู่ฮั่นของจีน ถูกจับกุมในช่วงกลางปีที่เกิดเหตุการณ์ แล้วก็ถูกตัดสินลงโทษจำคุก 4 ปี - ในเดือน ก.ย. 68 นี้เธอก็เพิ่งจะถูกศาลของจีนตัดสินลงโทษซ้ำสอง ในข้อหา "ก่อความวุ่นวายและหาเรื่องทะเลาะวิวาท" ซึ่งเป็นข้อหาที่ทางการจีนมักจะอ้างใช้ปราบปรามคนที่เห็นต่างจากรัฐบาล
จางจ้าน เป็นนักข่าวพลเมืองชาวจีนที่รายงานข่าวเรื่องการระบาดของ COVID-19 ในช่วงแรกที่เมืองอู่ฮั่น | ภาพจาก : RSF
กลุ่มสิทธิมนุษยชนจีน Weiquanwang และกลุ่มด้านเสรีภาพสื่อ เปิดเผยว่า ศาลเซี่ยงไฮ้ได้ตัดสินลงโทษจำคุกซ้ำสองต่อนักข่าวพลเมืองทีเคยรายงานเรื่อง COVID-19 ชื่อ จางจ้าน เมื่อวันที่ 19 กันยายน ที่ผ่านมา หลังจากที่ก่อนหน้านี้เธอเคยรับโทษจำคุกไปแล้ว 4 ปี ในข้อหาอื่น แต่ในคราวนี้ศาลตัดสินลงโทษเธอในข้อหาใหม่คือ "ก่อความวุ่นวายและหาเรื่องทะเลาะวิวาท" ซึ่งมักจะเป็นข้อหาที่ทางการจีนอ้างใช้ปราบปรามผู้เห็นต่างจากภาครัฐ
องค์กรด้านเสรีภาพสื่อ ผู้สื่อข่าวไร้พรมแดน RSF รายงานว่าจางจ้านถูกจับกุมตัวอีกครั้งเมื่อเดือน สิงหาคมปี 2567 หลังจากที่เธอ "รายงานเรื่องการละเมิดสิทธิมนุษยชนโดยทางการจีน" และในครั้งนี้ศาลเซี่ยงไฮ้ได้ตัดสินลงโทษจำคุกเธออีก 4 ปีสำหรับคดีนี้
เจน หวัง นักกิจกรรมที่สหราชอาณาจักรกล่าวว่าสาเหตุที่จางถูกจับกุมเป็นครั้งที่สองเนื่องจากทางการมองว่าเธอเผยแพร่ "ข้อมูลเท็จที่ทำลายภาพลักษณ์ของประเทศ" ทางโซเชียลมีเดีย
ก่อนหน้านี้จางเคยถูกจับกุมเมื่อเดือนพฤษภาคม 2563 หลังจากที่เดินทางไปที่เมืองอู่ฮั่น เมืองที่ถูกมองว่าเป็นศูนย์กลางการระบาดของ COVID-19 ที่อู่ฮั่นจางได้ใช้สมาร์ทโฟนถ่ายวิดีโอภาพเหตุการณ์ความวุ่นวายที่เกิดขึ้นในอู่ฮั่นแล้วก็สัมภาษณ์เจ้าหน้าที่รัฐในเรื่องการควบคุมสถานการณ์ แต่ต่อมาเธอก็ถูกลงโทษจำคุก 4 ปีในเรื่องนี้
แต่หลังจากที่เธอได้รับการปล่อยตัวเมื่อรับโทษในคดีแรกจนครบเมื่อเดือน พฤษภาคม 2567 ก็มีคนสงสัยว่าเธออาจจะอาศัยอยู่ในเซี่ยงไฮ้โดยอยู่ภายใต้การจับตามองอย่างเข้มงวดจากรัฐบาลจีน
นักสิทธิและกลุ่มด้านเสรีภาพสื่อเป็นผู้รายงานเรื่องการตัดสินดำเนินคดีต่อจางจ้านในครั้งใหม่ แต่เจ้าหน้าที่ภายนอกศาลเซี่ยงไฮ้ที่ถูกระบุว่ามีการตัดสินคดีนั้นไม่ได้กล่าวยืนยันหรือปฏิเสธว่ามีการดำเนินคดีนี้เกิดขึ้นหรือไม่ นอกจากนี้ยังมีการไม่ยอมให้ทูตจากยุโรปและอเมริกาเหนือผู้สังเกตการณ์คดีจางจ้านเข้าร่วมสังเกตการณ์ด้วยโดยอ้างว่าเอกสารของพวกเขาไม่เป็นไปตามระเบียบ
องค์กรผู้สื่อข่าวไร้พรมแดน RSF พยายามเรียกร้องให้นานาชาติสนับสนุนจางจ้านในตอนที่เธอกำลังเผชิญกับการดำเนินคดีในรอบหลัง โดยได้พูดถึงความไม่โปร่งใสทั้งในด้านการดำเนินคดีและในด้านรายละเอียดการคุมขังจางจ้าน ทำให้กลุ่มนานาขาติไม่สามารถเข้าถึงกรณีของจางจ้านได้ นอกจากนี้ยังประกาศว่าสิ่งที่ทางการจีนกระทำต่อนักข่าวพลเมืองรายนี้นับเป็นการละเมิดสิทธิมนุษยชน
แถลงการณ์ของ RSF ระบุว่า "ในช่วงปีที่ผ่านมา (จาง)ถูกตัดขาดจากโลกภายนอก แล้วก็มีการปกปิดข้อมูลสถานที่ๆ คุมขังเธอเอาไว้เป็นความลับ เพื่อไม่ให้ประชาคมโลกมีการดำเนินการใดๆ ต่อสภาพเลวร้ายที่เธอถูกคุมขังอยู่"
อังตวน แบร์นาร์ด ผู้อำนวยการฝ่ายรณรงค์และช่วยเหลือของ RSF กล่าวถึงการที่จางจ้านควรได้รับการยกย่องที่ทำข่าวพลเมืองเกี่ยวกับ COVID-19 มาตั้งแต่ตอนต้นของการระบาด และเรียกร้องให้ประชาคมโลกจับตามองคดีของเธอในจีน "จางจ้านควรจะได้รับการยกย่องให้เป็น 'วีรชนด้านข้อมูล' แต่เธอกลับถูกลงโทษโดยรัฐบาลจีนอีกครั้ง ทำให้ต้องไปสู้เพื่อให้มีชีวิตรอดในเรือนจำ" แบร์นาร์ดกล่าว
อเล็กซานดรา เบียลาโกวสกา ผู้จัดการฝ่ายรณรงค์ภาคพื้นเอเชีย-แปซิฟิกของ RSF กล่าวว่า "จางจ้านยอมแลกทุกอย่างเพื่อที่จะเปิดโปงการข่มเหงและละเมิดสิทธิมนุษยชนโดยรัฐบาลจีน"
กลุ่มสิทธิมนุษยชนเปิดเผยว่า ในเดือน มกราคม ที่ผ่านมา จางได้ทำการอดอาหารประท้วงแต่ก็ถุูกบังคับให้อาหารผ่านทางท่อต่อไปยังกระเพาะอาหาร
เรียบเรียงจาก
Chinese citizen journalist Zhang Zhan reportedly sentenced to jail in new case, 21-09-2025
Chinese citizen journalist Zhang Zhan reportedly on trial again, HKFP, 19-09-2025
COVID-19 journalist Zhang Zhan will be tried this week in China, RSF calls on international community to act, RSF
