'บวรศักดิ์' เผยทำประชามติร่าง รธน.ใหม่เป็นเรื่องของสภาฯ เปลี่ยนรัฐบาลไม่กระทบ ไทม์ไลน์เลื่อนได้ขึ้นกับ MOA ขออย่าเดาโปรดเกล้า พ.ร.บ.ประชามติใหม่ เกิน 90 วัน ตามสถิติส่วนใหญ่โปรดเกล้าฯ

16 ต.ค. 2568 เพจเฟซบุ๊ก ไทยคู่ฟ้า ถ่ายทอดสดออนไลน์วันนี้ (16 ต.ค.) ที่ศูนย์แถลงข่าวรัฐบาล ตึกนารีสโมสร ทำเนียบรัฐบาล บวรศักดิ์ อุวรรณโณ รองนายกรัฐมนตรี ฝ่ายกฎหมาย แถลงข่าวตอบคำถามสื่อมวลในหลากหลายประเด็น หนึ่งในนั้นคือ เรื่องกำหนดเวลาการทำประชามติวันเดียวกับวันเลือกตั้ง

บวรศักดิ์ กล่าวถึงไทม์ไลน์วันเลือกตั้งและวันทำประชามติเพื่อจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ ซึ่งหากรัฐบาลอยู่ไม่ครบจะส่งผลต่อการแก้ไขรัฐธรรมนูญไม่ ตัวเขามองว่าจะไปเกี่ยวเพราะเมื่อรัฐธรรมนูญเป็นเรื่องของสภาฯ ถ้าอยู่ในการพิจารณาของ กมธ. และเกิดเหตุเปลี่ยนรัฐบาล สภาฯ ยังดำเนินเรื่องนี้ต่อไปได้ เว้นแต่ ‘ยุบสภาฯ’ ก็ถือว่าจบ แต่รัฐบาลใหม่หลังจากการเลือกตั้งทั่วไป สามารถขอให้สภาฯ หยิบขึ้นมาพิจารณาได้ภายใน 60 วัน

ต่อกรณีที่ผู้สื่อข่าวถามว่ากฎหมายประชามติที่ยังไม่ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ลงมา จะส่งผลให้มีปัญหาหรือไม่ บวรศักดิ์ กล่าวว่า อย่าไปคาดเดา เราไปเดาไม่ได้ เพราะเป็นพระราชอำนาจ ทั้งนี้ หากใช้พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการออกเสียงประชามติ พ.ศ. 2564 ไทม์ไลน์จะเร็วขึ้น แต่ถ้าใช้พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญ (ฉบับที่ 2 ) ที่จะครบกำหนดเวลา 90 วัน ในการทูลเกล้าฯ ในวันที่ 3 พ.ย. 2568 ไทม์ไลน์จะเปลี่ยน และจะทำประชามติได้เร็วขึ้นหนึ่งเดือน ซึ่งการแก้ไขรัฐธรรมนูญไม่ใช่เรื่องของรัฐบาล แต่รัฐบาลจะสนับสนุน

ส่วนถ้าสื่อต้องการสอบถามเนื้อหาทางการเมืองให้ไปคุยกับพรรคเพื่อไทย พรรคภูมิใจไทย และพรรคประชาชน หรือ สว. รัฐบาลมีหน้าที่เดียวคือร่างรัฐธรรมนูญแก้ไขเพิ่มเติม และ ร่าง พ.ร.ป.ที่จะต้องนำไปขอประชามติ ซึ่งศาลรัฐธรรมนูญมีคำวินิจฉัย ต้องถาม 2-3 ครั้งโดยครั้งที่ 1 และครั้งที่ 2 สามารถรวมกันได้เพื่อประหยัดงบประมาณ ซึ่งคำถามแรกจะถามว่า เห็นด้วยกับการทำประชามติร่างรัฐธรรมนูญใหม่หรือไม่ และคำถามที่ 2 คือเรื่องวิธีการขั้นตอนและเนื้อหาสาระของรัฐธรรมนูญ ที่เสนอมาพร้อมด้วย แต่ถ้าร่างรัฐธรรมนูญไม่เสร็จ หรือมีผู้ไปร้องศาลรัฐธรรมนูญเรื่อง สสร. จะมีคำถามเดียวว่าเห็นชอบกับการแก้ไขรัฐธรรมนูญหรือไม่

ต่อกรณีที่ผู้สื่อข่าวถามว่ากรณีครบ 90 วันแล้ว ยังไม่มีการโปรดเกล้าฯ พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการออกเสียงประชามติฉบับใหม่ลงมา จะเป็นอย่างไร บวรศักดิ์ กล่าวว่า ถ้า 90 วันไม่มีการพระราชทานลงมา เป็นเรื่องที่สภาฯ ต้องประชุมกันตามมาตรา 146 ของรัฐธรรมนูญ อย่างไรก็ตาม อย่าไปตั้งสมมติอย่างนั้น รอความจริงก่อน และจากสถิติที่ผ่านมาส่วนใหญ่โปรดเกล้าฯ ลงมาทั้งหมด เว้นแต่มีข้อขัดข้องทางเทคนิค เช่น ผิดพลาดทางถ้อยคำ

บวรศักดิ์ กล่าวว่า เรื่องวีโตมีทั้งในรัชกาลที่ 9 และรัชกาลที่ 10 แต่ว่าไม่ใช่เรื่องของเรา แต่มันมีน้อยมาก และส่วนใหญ่เป็นเรื่องทางเทคนิค อย่างกฎหมายอาวุธปืนมีการทูลเกล้าฯ ขึ้นไป คนครอบครองอาวุธปืนเทียมมีโทษสูงกว่าคนที่ครอบครองอาวุธปืนจริง มันหลุดจากรัฐสภาไปยังไงก็ไม่ทราบ กรณีนี้เคยมีการยับยั้ง

บวรศักดิ์ กล่าวต่อว่า ตามสถิติมีพระมหากรุณาเกือบทั้งหมดสำหรับกฎหมายที่ผ่านมารัฐสภาไปแล้ว ยกเว้นมีข้อติดขัดทางเทคนิค เช่น กฎหมายบุคลากรทางการศึกษา และกฎหมายเหรียญเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระนางเจ้าฯ และทรงมีพระราชเลขาฯ ส่งหนังสือมาถึงรัฐบาลชัดเจนว่า ไม่ได้ทรงยับยั้งเพราะเนื้อหา แต่ทรงยับยั้งเพราะมีข้อผิดพลาดในถ้อยคำ และสภาฯ ก็มายืนยัน

เมื่อสื่อถามว่าจะใช้กฎหมายประชามติฉบับใดมาเป็นไทม์ไลน์ สามารถใช้ พ.ร.บ.ประชามติ พ.ศ. 2564 ได้หรือไม่ บวรศักดิ์ กล่าวว่าไม่ได้ห้าม โดยในข้อกฎหมายระบุว่าให้คำนึงถึงงบประมาณที่นำมาใช้ด้วย รัฐบาลจึงต้องคำนึงถึง ซึ่งทั้งหมดเป็นไปตามกรอบที่นายกฯ ระบุตั้งแต่เริ่มนับการทำงาน 1 ต.ค. 2568 กำหนดยุบสภา 31 ม.ค. 2569 และระยะเวลาจัดเลือกตั้งจะอยู่ภายในเวลา 60 วัน ที่จะไปตกวันที่ 29 มี.ค. 2569 หากไม่มีอะไรเปลี่ยนแปลง แต่ถ้า MOA เปลี่ยนก็สามารถขยับได้ โดยวันเลือกตั้งทางคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) จะพิจารณาด้วย รวมถึงต้องดูสถานการณ์การเมืองที่สามารถเปลี่ยนได้ตลอด

อย่างไรก็ตาม บวรศักดิ์ ระบุว่า วันเลือกตั้งขึ้นอยู่กับ กกต. รัฐบาลกำหนดไม่ได้ เพราะคนจัดเลือกตั้ง คือ กกต. เพียงแต่ กกต.ต้องหารือกับรัฐบาล แต่ยืนยันว่า พ.ร.บ.ประชามติเก่าหรือไม่ ก็สามารถจัดการเลือกตั้งพร้อมกับทำประชามติได้ แต่ว่ารัฐบาลต้องไปคุยกับ กกต.ว่าจะจัดวันเดียวกัน โดยคำนึงถึงงบประมาณ และความสะดวกของประชาชน 

"ถามว่ามันขยับได้ไหม หนึ่ง มันขึ้นอยู่กับรัฐธรรมนูญ กฎหมายประกอบรัฐธรรมนูญ และ MOA ที่ทำมาเพราะว่า นับ 1 ต.ค. อย่างที่ท่านนายกฯ แถลงนโยบาย มันก็ต้องไปครบนู่นแหละ ม.ค. และท่านบอกว่าจะยุบสภาฯ ช้าสุด วันที่ 31 ม.ค. แต่ถ้า MOA เปลี่ยนไป มันก็ขยับได้" บวรศักดิ์ กล่าว และระบุว่า แต่ไม่แน่ เพราะเหตุการณ์ทางการเมืองทั้งหมดเราไม่รู้ คุณอยู่ในทำเนียบฯ มา การเมืองเปลี่ยนทุกวัน ไม่ได้เปลี่ยนทุกเดือน แต่ตอนนี้ไม่ได้มีเหตุให้เปลี่ยน

ต่อประเด็นที่สื่อถามว่ามีข้อกังวลหรือไม่ กรณีที่ร่างแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญ ม.256 ของพรรคประชาชน เป็นร่างพิจารณาหลัก และไม่มีการล็อกหมวด 1 และหมวด 2 บวรศักดิ์ กล่าวว่า เรื่องนี้ต้องไปดูร่างฯ ที่รัฐสภาผ่านในวาระ 3 ก่อน

แต่อย่างไรก็ตามถ้าเกิดร่างแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญผ่านรัฐสภาแล้ว และมีการร้องศาลรัฐธรรมนูญ และศาลรัฐธรรมนูญมีคำวินิจฉัยไม่ทันวันที่ 19 มี.ค. 2569 ซึ่งเป็นวันเลือกตั้งและเป็นวันทำประชามติด้วย จะกระทบต่อการร่างรัฐธรรมนูญหรือไม่ บวรศักดิ์ ระบุว่า การทำประชามติจัดทำร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่จะถามได้เพียงคำถามเดียว คือคำถามที่ 1 ‘เห็นชอบหรือไม่เห็นชอบให้มีการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่หรือไม่’ เพราะว่าจากที่มีการตั้งสมมติฐานว่ามีการยื่นให้ศาลรัฐธรรมนูญมีคำวินิจฉัยเรื่อง สสร. ดังนั้น หากยังไม่มีคำวินิจฉัย เราก็ยังไม่สามารถถามคำถามที่ 2 ได้

บวรศักดิ์ กล่าวว่า หากศาลฯ ไม่ให้เลือกตั้งโดยตรงก็ให้เลือกโดยอ้อม ยกตัวอย่างที่ภราดร ปริศนานันทกุล อภิปรายในรัฐสภาเมื่อวานนี้ (15 ต.ค.) นั่นคือโมเดลสมาชิกวุฒิสภา ฝรั่งเศส ที่เป็นการเลือกตั้งโดยอ้อมเช่นเดียวกัน ในจังหวัดหนึ่งเขาให้ สส.ของจังหวัดนั้น สจ.จังหวัดนั้น สค.จังหวัดนั้น ส.อบต.จังหวัดนั้น รวมทั้งผู้บริหารท้องถิ่น เป็นคณะผู้เลือกตั้ง ใครอยากสมัครเป็นผู้แทนจังหวัดก็ไปสมัคร ถ้าไม่มีลักษณะต้องห้าม คณะผู้เลือกตั้งก็เลือก นั่นคือสมาชิกวุฒิสภาฝรั่งเศส มีที่มาแบบนี้ 

"นี่คือเลือกตั้งโดยอ้อม 100% ถามว่ายึดโยงกับประชาชนหรือไม่ ก็ยึดโยง เพียงแต่ศาลฯ ผมก็ถามตุลาการบางท่านที่เป็นเพื่อนกันมาก่อน ตุลาการท่านก็บอกว่าศาลฯ กลัวว่าถ้าปล่อยให้ประชาชนเลือกโดยตรง รัฐธรรมนูญจะกลายเป็นกฎหมายป่าไม้ กฎหมายชลประทาน กฎหมายที่ดิน ซึ่งมันจะก็คงจะไม่ดีเท่าไร ว่ารัฐธรรมนูญของไทยจะไม่เหมือนของบ้านเมืองอื่น นั่นคือเหตุผลของศาลรัฐธรรมนูญ ฝากสื่อมวลชนไปถามศาลฯ ว่าทำไมถึงวินิจฉัยแบบนั้น แต่เมื่อวินิจฉัยแล้วมันก็ไปผูกพันถึงรัฐสภา รัฐมนตรี และองค์กรอื่นๆ ก็ต้องเลี่ยงไม่ให้ผิดคำวินิจฉัย" รองนายกฯ ฝ่ายกฎหมาย กล่าว 

อภัยโทษ 'ทักษิณ' อยู่ในขั้นตอนขอพระราชวินิจฉัย

บวรศักดิ์ แถลงถึงเรื่องการขอรับพระราชทานอภัยโทษของผู้ต้องขัง ว่าเรื่องการขอพระราชทานอภัยโทษของผู้ต้องขังเป็นสิทธิตามกฎหมายของผู้ต้องโทษตามมาตรา 259 ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา โดยสิทธิดังกล่าวจะถูกจำกัดในกรณีที่มีการยื่นขอพระราชทานอภัยโทษแล้วถูกยกหนหนึ่ง ถ้าถูกยกแล้วตามมาตรา 264 ระบุว่าจะยื่นอีกไม่ได้จนกว่าจะพ้น 2 ปี

ผู้สื่อข่าวถามว่า กรณีของทักษิณ ชินวัตร อดีตนายกรัฐมนตรี ถือว่าถูกยกฎีกาทิ้งหรือไม่ บวรศักดิ์ กล่าวว่า กรณีของนายทักษิณมีพระบรมราชโองการเมื่อวันที่ 31 ส.ค. 2566 พระราชทานพระมหากรุณาอภัยลดโทษ ให้เหลือจำคุกต่อไปอีก 1 ปี และศาลฎีกามีคำสั่งบังคับโทษ โดยทักษิณ ได้เข้าไปรับโทษตามคำสั่งบังคับโทษของศาลฎีกาแล้ว จึงไม่มีกรณีการยกฎีกาเกิดขึ้นมาก่อน

"พระราชทานอภัยลดโทษเมื่อปี 2566 จึงยังไม่มีการยกฎีกาอะไรทั้งสิ้น เพราะนายทักษิณยังไม่ได้ถวายฎีกา ดังนั้น นายทักษิณมีสิทธิสามารถยื่นฎีกาพระราชทานอภัยโทษได้ ส่วน รมว.ยุติธรรมมีหน้าที่ถวายเรื่องราวและส่งมาที่สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี (สลค.) ตามระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน โดย สลค.ต้องนำเรื่องขึ้นกราบบังคมทูล เสนอไปที่กรมราชเลขาธิการในพระองค์ สำนักพระราชวัง โดยองคมนตรีมีหน้าที่ถวายความเห็น ทั้งนี้ อำนาจในการพระราชทานอภัยโทษ ตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 179 พระมหากษัตริย์ทรงไว้ในการพระราชทานอภัยโทษ จึงเป็นพระราชอำนาจ ซึ่งเป็นการอภัยโทษเฉพาะราย" บวรศักดิ์ กล่าว

บวรศักดิ์ กล่าวต่อว่า การอภัยโทษตามกฎหมายมี 2 แบบคือ 1. อภัยโทษเฉพาะราย และ 2. อภัยโทษเป็นการเป็นการทั่วไปในโอกาสสำคัญ โดยคนถวายคำแนะนำต้องเป็นคณะรัฐมนตรี และถวายเป็นร่างพระราชกฤษฎีกาขึ้นไป โดยทั้งหมดเป็นพระราชวินิจฉัย และเป็นพระราชอำนาจ ซึ่งใครไปก้าวล่วงไม่ได้

เมื่อสื่อถามย้ำว่าในกรณีของทักษิณ ที่ไม่มีการถูกยกฎีกา แสดงว่าไม่มีการตัดตอนในขั้นตอนดำเนินการหรือไม่ บวรศักดิ์ กล่าวย้ำว่า เป็นสิทธิของนักโทษทุกรายตามมาตรา 259 โดยสิทธินี้ถูกตัดบางเรื่อง เช่น การขอพระราชทานอภัยโทษกับผู้ที่ต้องคำพิพากษาประหารชีวิต ให้ทำได้เพียงแค่ครั้งเดียว

ส่วนการขอพระราชทานอภัยโทษที่ไม่ใช่โทษประหารชีวิต ถ้าทรงยกตามคำกราบบังคมทูลของ รมว.ยุติธรรมแล้วจะยื่นใหม่ ต้องรอเป็นเวลา 2 ปี แต่ในกรณีทักษิณ ยังไม่เคยถูกยก และได้รับพระราชทานอภัยลดโทษเมื่อวันที่ 31 ส.ค. 2566 แปลว่าสามารถถวายขอพระราชทานอภัยโทษได้

เมื่อถามว่า รมว.ยุติธรรมถวายยกฎีกาเป็นความจริงหรือไม่ บวรศักดิ์ กล่าวว่าจริง แต่เป็นธรรมเนียมที่ รมว.ยุติธรรม และรัฐบาลจะต้องถวายคำแนะนำให้ยกฎีกา แต่ท้ายที่สุดเป็นพระบรมราชวินิจฉัย ถ้าพระราชทานอภัยโทษถือว่าเป็นพระบรมราชวินิจฉัย โดยเรื่องนี้ยังอยู่ในขั้นตอนกราบบังคมทูล จึงอธิบายได้เพียงข้อกฎหมาย ไม่สามารถเปิดเผยรายละเอียดได้ 

3 เงื่อนไข ร่วมรัฐบาลอนุทิน 

บวรศักดิ์ กล่าวถึงเหตุผลร่วมรัฐบาลอนุทิน ชาญวีรกูล ข้อที่ 1 นายกฯ ให้เวลาคิด 1 วัน เขาก็ปรึกษาลูก คนใกล้ชิด ปรึกษาผู้ใหญ่ 3 คน มีคนนอกที่ไม่ใช่สมาชิกพรรคฯ อยู่ ประกอบด้วย เอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ หรือสีหศักดิ์ พวงเกตุแก้ว ที่ทำงานร่วมกันมาตั้งแต่สมัยชาติชาย ชุณหะวัณ ขณะนั้นเป็นผู้ประสานงานกระทรวงการต่างประเทศ 

ข้อที่ 2 ผมกราบเรียนท่านนายกฯ ว่าผมขอพร 3 ข้อ เหมือนกับที่พระอานนท์ ขอพรพระพุทธเจ้า เมื่อจะเป็นพระพุทธอุปัฏฐาก คือ 1. ไม่ร่วมพรรคภูมิใจไทย 2. ไม่ขอเข้าไปยุ่งเรื่ององค์กรอิสระ เช่น คดีฮั้ว สว. หรือคดีเขากระโดง และ 3. คิดยังไงก็พูด เขาจะเห็นเรื่องอะไรใน ครม. หรือต่อส่วนตัวนายกฯ เขาจะขอพูด แต่นายกฯ จะตัดสินใจยังไงเป็นเรื่องของนายกฯ และมองว่า 4 เดือนเป็นรักษาการไม่เยอะอะไร ก็เข้ามาช่วย และเขาอยากเข้ามาทำงานเกี่ยวกับการปกป้องพระพุทธศาสนา 

นอกจากนี้ บวรศักดิ์ยังประกาศภารกิจที่ต้องการเข้ามาขับเคลื่อน อาทิ อยากทำอะไรบางอย่างเรื่องการคุ้มครองพระพุทธศาสนา, การยกเลิกกฎหมายกฎระเบียบที่เป็นอุปสรรคต่อประชาชนและเอกชน หรือที่เรียกว่า 'กิโยติน'

รองนายกฯ ฝ่ายกฎหมาย ระบุว่า ก่อนมาเป็นรองนายกฯ ได้โทรศัพท์ไปถามวิษณุ เครืองาม ท่านก็บอกว่า "รับไปเถอะ" เพราะว่าท่านเป็นรองนายกรัฐมนตรีตลอดกาล 'The Man for All Season' แทนหรือไม่แทนไม่รู้ แต่ฝีมือผมอาจจะไม่เท่าท่าน อย่างน้อยที่สุดคือเรื่องการแถลงข่าว เช้า กลางวัน เย็น 3 เวลาหลังอาหาร เพราะข้อจำกัดด้านสุขภาพ เวลาเดินขึ้นไม่เป็นไร แต่เวลาเดินลงต้องเกาะราวตลอด เพราะถ้าล้มคือเรื่องใหญ่ ไอ้ที่พวกคุณชอบเอาไมโครโฟนวิ่งตาม ถ้าผมล้มต้องช่วยจ่ายค่าผ่าตัด 

บวรศักดิ์ กล่าวว่า ก็ดีนะเพราะว่าคณะรัฐมนตรีแอ็กทีฟตามท่านนายกฯ ท่านนายกฯ ขยันจังนะ เดี๋ยวไปนู่นไปนี่ไปนั่น ท่านก็บอกว่าท่านสนุกท่านมีความสุข ก็ดีไป แต่ถ้าผมให้ไปแบบนั้นไม่ไหว และท่านมีเพื่อนข้าราชการดีๆ สำนักเลขาธิการนายกฯ สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี มันก็คุ้นเคยมาก่อน มันก็เหมือนกับบ้านเดิม กพ. กพร. เป็นมิตรกัน เขารู้ว่าผมเป็นอดีตข้าราชการ ผมจะไม่เที่ยวไปบุ่มบ่าม