จริยธรรม 3 หมวด มีอะไรบ้าง?

มาตรฐานทางจริยธรรมอันเป็นอุดมการณ์ (หากฝ่าฝืนถือว่าร้ายแรง)

• ต้องยึดมั่นและธํารงไว้ซึ่งการปกครองระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข
• ต้องพิทักษ์รักษาไว้ซึ่งสถาบันพระมหากษัตริย์ เอกราช อธิปไตย บูรณภาพ แห่งอาณาเขตและเขตที่ประเทศไทยมีสิทธิอธิปไตย
• ต้องถือผลประโยชน์ของประเทศชาติเหนือกว่าประโยชน์ส่วนตน
• ต้องปฏิบัติหน้าที่ด้วยความซื่อสัตย์สุจริต ไม่แสวงหาประโยชน์โดยมิชอบ เพื่อตนเอง หรือผู้อื่น
• ต้องไม่ขอ ไม่เรียก ไม่รับ หรือยอมจะรับทรัพย์สิน หรือประโยชน์อื่นใดในประการ ที่อาจทําให้กระทบกระเทือนต่อการปฏิบัติหน้าที่
• ต้องไม่รับของขวัญของกํานัล ทรัพย์สินอื่นใด เว้นแต่เป็นการให้โดยธรรมจรรยา และการรับที่มีบทบัญญัติแห่งกฎหมายให้รับได้

มาตรฐานทางจริยธรรมอันเป็นค่านิยมหลัก

• ไม่กระทําการอันเป็นการขัดกันระหว่างประโยชน์ส่วนตนกับประโยชน์ส่วนรวม ไม่ว่าโดยทางตรงหรือทางอ้อม
• ยึดมั่นหลักนิติธรรม และประพฤติตนอยู่ในกรอบศีลธรรมอันดีของประชาชน
• ปฏิบัติหน้าที่ด้วยความยุติธรรม เป็นอิสระ เป็นกลาง และปราศจากอคติ โดยไม่หวั่นไหวต่ออิทธิพล กระแสสังคม
• รักษาไว้ซึ่งความลับในการประชุม การพิจารณาวินิจฉัย รวมทั้งเคารพต่อมติของที่ประชุมฝ่ายข้างมาก
• ให้ข้อมูลข่าวสารตามข้อเท็จจริงแก่ประชาชนหรือสื่อมวลชนถูกต้องครบถ้วนและไม่บิดเบือน
• ไม่ให้คําปรึกษาแก่บุคคลภายนอกหรือแสดงความเห็นต่อสาธารณะในเรื่องระหว่างพิจารณา อันอาจก่อให้เกิดความเสียหายหรือเสียความเป็นธรรม
• ไม่กระทําการใดที่ก่อให้เกิดความเสื่อมเสียต่อเกียรติศักดิ์ของการดํารงตําแหน่ง
• ไม่ปล่อยปละละเลยหรือยินยอมให้บุคคลใกล้ชิดเรียกรับทรัพย์สินหรือประโยชน์
• ไม่คบหาสมาคมกับคู่กรณี ผู้ประพฤติผิดกฎหมาย ผู้มีอิทธิพล หรือผู้มีความประพฤติ ในทางเสื่อมเสีย
• ไม่กระทําการอันมีลักษณะเป็นการล่วงละเมิดหรือคุกคามทางเพศ

จริยธรรมทั่วไป

• ปฏิบัติหน้าที่ราชการอย่างเต็มกําลังความสามารถ และยึดมั่นในความถูกต้องชอบธรรม โปร่งใสและตรวจสอบได้
• ไม่เบียดบังเวลาราชการไปประกอบธุรกิจ เพื่อประโยชน์ส่วนตัวหรือผู้อื่น
• ปฏิบัติต่อประชาชนด้วยความเต็มใจ ให้บริการด้วยความรวดเร็ว เสมอภาค ถูกต้อง โปร่งใส ปราศจากอคติ
• ดูแลรักษาและใช้ทรัพย์สินของทางราชการอย่างประหยัด คุ้มค่า
• รักษาความลับของทางราชการตามกฎหมาย และระเบียบแบบแผนของราชการ
• บริหารงานบุคคล การงบประมาณ และการดําเนินการอื่น ให้เป็นไปตามกฎหมาย ระเบียบ และระบบคุณธรรม

ใช้กับใครบ้าง?

ศาลและองค์กรอิสระร่วมกันร่างมาตรฐานจริยธรรมเพื่อใช้กับ

• ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ
• ผู้ดำรงตำแหน่งในองค์กรอิสระ
• ผู้ว่าการตรวจเงินแผ่นดิน
• หัวหน้าหน่วยธุรการของศาลรัฐธรรมนูญและองค์กรอิสระ

โดยรัฐธรรมนูญกำหนดเพิ่มเติมให้รวมถึง

• สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (สส.)
• สมาชิกวุฒิสภา (สว.)
• คณะรัฐมนตรี

มาตรฐานจริยธรรมถือกำเนิดในปี 2561 เท่าที่ปรากฏข้อมูลผู้ที่ถูกตัดสินว่าฝ่าฝืนจริยธรรมและต้องหลุดจากตำแหน่ง รวมถึงหมดสิทธิเล่นการเมืองตลอดชีวิต มีเพียง สส.และรัฐมนตรีเท่านั้น ส่วนระดับนายกฯ นั้นมีอันต้องหลุดจากตำแหน่งทันที 2 คน คือ เศรษฐา และแพทองธาร เรื่องยังอยู่ในมือ ป.ป.ช. ว่าจะดำเนินการต่อเป็นคดีเพื่อให้ศาลฎีกาตัดสิทธิเล่นการเมืองตลอดชีวิตหรือไม่

ลงโทษหนักเป็นครั้งแรก

ขั้นตอน : ผู้ร้อง → ป.ป.ช. → ศาลฎีกา (พิพากษา)

โทษ :

• เพิกถอนสิทธิสมัครรับเลือกตั้งตลอดชีวิต*
• เพิกถอนสิทธิเลือกตั้งมีกําหนดเวลาไม่เกิน 10 ปีด้วยหรือไม่ก็ได้

(*หมายถึง ไม่มีสิทธิสมัครรับเลือกตั้ง หรือสมัครรับเลือกเป็น สส., สว., สมาชิกสภาท้องถิ่นหรือผู้บริหารท้องถิ่น และไม่มีสิทธิดํารงตําแหน่งทางการเมืองใดๆ ตลอดไป)

ใครคนคิดมาตรฐานจริยธรรม?

คณะกรรมการร่างรัฐธรรมนูญ (กรธ.) 2560 ได้รับการแต่งตั้งตามคำสั่งหัวหน้า คสช. เมื่อเดือนตุลาคม 2558 เพื่อยกร่างรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560
ประกอบด้วย:

1. นายมีชัย ฤชุพันธ์ ประธานกรรมการ
2. นางกีระณา สุมาวงศ์
3. รองศาสตราจารย์ ดร. จุรี วิจิตรวาทการ
4. ศาสตราจารย์ ดร. ชาติชาย ณ เชียงใหม่
5. นายธนาวัฒน์ สังข์ทอง
6. รองศาสตราจารย์ ธิติพันธุ์ เชื้อบุญชัย
7. นายเธียรชัย ณ นคร
8. นายนรชิต สิงหเสนี
9. พลเอก นิวัติ ศรีเพ็ญ
10. นายปกรณ์ นิลประพันธ์
11. นายประพันธ์ นัยโกวิท
12. นายภัทระ คำพิทักษ์
13. นายภุมรัตน ทักษาดิพงศ์
14. พลตรี วิระ โรจนวาศ
15. ศาสตราจารย์ ดร.ศุภชัย ยาวะประภาษ
16. นายสุพจน์ ไข่มุกด์
17. ดร.อมร วาณิชวิวัฒน์
18. นายอภิชาต สุขัคคานนท์
19. ศาสตราจารย์ ดร.อุดม รัฐอมฤต
20. นายอัชพร จารุจินดา
21. พลเอก อัฏฐพร เจริญพานิช

จะสังเกตเห็นว่า ปกรณ์ นิลประพันธ์ ก็เป็นหนึ่งใน กรธ.โดยขณะนั้นเป็นเลขาธิการคณะกรรมการกฤษฎีกา ปัจจุบันเป็นรองนายกฯ ฝ่ายกฎหมายในรัฐบาลอนุทิน

ใครโดนแล้วบ้าง ฝ่าฝืนจริยธรรม?

2 คนแรกเป็นนายกฯ หลุดจากตำแหน่งเนื่องจากศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยว่าผิดจริยธรรม จึงพ้นตำแหน่งพร้อม ครม.ทั้งคณะ แต่ป.ป.ช.ยังไม่ได้ส่งเรื่องให้ศาลฎีกาตัดสิน ส่วน 5 คนหลังเป็น สส.พรรคต่างๆ ป.ป.ช.ส่งเรื่องให้ศาลฎีกา และศาลฎีกาวินิจฉัยให้ผิดจริยธรรม จึงไม่สามารถเล่นการเมืองได้อีกตลอดชีวิต

รายละเอียดมีดังนี้

1) แพทองธาร ชินวัตร อดีตนายกรัฐมนตรี พรรคเพื่อไทย
กรณี : สนทนาส่วนตัวกับฮุนเซน
โทษ : ศาลรัฐธรรมนูญสั่งพ้นตำแหน่งนายกฯ ครม.พ้นตำแหน่งทั้งคณะ
*สิงหาคม 2568 มีสว.ร้องป.ป.ช.ให้ส่งศาลฎีกาวินิจฉัยแพทองธารฝ่าฝืนจริยธรรมร้ายแรง + สมชาย แสวงการ และพวกร้องกองบัญชาการสอบสวนกลาง แพทองธารผิด ม.157 และ ป.ป.ช.รับเรื่องแล้ว

2) เศรษฐา ทวีสิน อดีตนายกรัฐมนตรี พรรคเพื่อไทย
กรณี : แต่งตั้งผู้ขาดคุณสมบัติเป็นรัฐมนตรี
โทษ : ศาลรัฐธรรมนูญสั่งพ้นตำแหน่งนายกฯ ครม.พ้นตำแหน่งทั้งคณะ
*เรืองไกร ลีกิจวัฒนะ ร้อง ป.ป.ช. (ส.ค.2567) ให้สอบปมเศรษฐาผิดจริยธรรมเพื่อส่งศาลฏีกา

3) พรรณิการ์ วานิช อดีต ส.ส.พรรคก้าวไกล
กรณี : โพสต์ภาพและข้อความลงเฟซบุ๊กพาดพิงสถาบัน
โทษ : ศาลฎีกาสั่งตัดสิทธิสมัครรับเลือกตั้งตลอดชีวิต

4) อนุรักษ์ ตั้งปณิธานนท์ อดีต ส.ส.มุกดาหาร พรรคเพื่อไทย
กรณี : เรียกรับเงินในการผ่านงบประมาณ
โทษ​ : ศาลฎีกาสั่งตัดสิทธิสมัครรับเลือกตั้งตลอดชีวิต + ตัดสิทธิเลือกตั้ง 10 ปี และศาลฎีกาแผนกคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมืองพิพากษาจำคุก 6 ปี

5) ธณิกานต์ พรพงษาโรจน์ อดีต ส.ส.พรรคพลังประชารัฐ
กรณี : เสียบบัตรสส.แทนกันในการประชุมสภา
โทษ : ศาลฎีกาสั่งตัดสิทธิสมัครรับเลือกตั้งตลอดชีวิต + ตัดสิทธิเลือกตั้ง 10 ปี

6) กนกวรรณ วิลาวัลย์ อดีต รมช.กระทรวงศึกษาธิการ ส.ส.พรรคภูมิใจไทย
กรณี : รุกป่าเขาใหญ่
โทษ : ศาลฎีกาสั่งตัดสิทธิสมัครรับเลือกตั้งตลอดชีวิต+ตัดสิทธิเลือกตั้ง 10 ปี

7) ปารีณา ไกรคุปต์ อดีต ส.ส.พรรคพลังประชารัฐ
กรณี : รุกที่ดินรัฐ
โทษ : ศาลฎีกาสั่งตัดสิทธิสมัครรับเลือกตั้งตลอดชีวิต + ตัดสิทธิเลือกตั้ง 10 ปี