สส.ชาวเมารี พรรคฝ่ายค้านลุกเต้น ‘ฮากา’ เพื่อประท้วงร่างกฎหมายที่พรรคร่วมรัฐบาลเสนอให้ตีความสนธิสัญญาไวตังกิ 1840 ที่เผ่าเมารี 500 คนทำข้อตกลงกับเจ้าอาณานิคมอังกฤษใหม่ เพราะเห็นว่าจะทำลายสิทธิของชาวเมารี
รัฐสภานิวซีแลนด์ต้องหยุดพักการประชุมนาน 30 นาที หลังจากที่สส.ชาวเมารี พรรคฝ่ายค้านแสดงความไม่พอใจด้วยการแสดง ‘ฮากา’ ซึ่งเป็นการเต้นรำก่อนออกรบของชาวเมารี เพื่อประท้วงร่างกฎหมายที่เสนอให้ตีความใหม่สนธิสัญญาไวตังกิ 1840 (Waitangi) ที่หัวหน้าชนเผ่าเมารี 500 คนทำข้อตกลงกับกษัตริย์อังกฤษ เจ้าอาณานิคม
ฮานา-ราวิติ ไมปี-คลาร์ก สมาชิกพรรคฝ่ายค้านเริ่มเต้นฮากา และฉีกร่างกฎหมาย หลังจากถูกถามว่า พรรคของเธอสนับสนุนร่างกฎหมายนี้หรือไม่ ระหว่างการออกเสียงครั้งแรกเมื่อวันที่ 14 พฤศจิกายน 2024 ในช่วงเวลาเดียวกัน ด้านนอกของสภาก็มีการชุมนุมโดยกลุ่มสิทธิเมารีนับหมื่นคน ที่เริ่มชุมนุมมานานกว่า 10 วันแล้ว โดยเดินขบวนมาจากทางเหนือสุดของนิวซีแลนด์ มุ่งหน้ามาที่กรุงเวลลิงตัน เมืองหลวง
สนธิสัญญาไวตังกิกำหนดสิทธิของชาวเมารี การจัดสรรทรัพยากร และการยอมรับอำนาจทางการเมือง เป็นรากฐานของความสัมพันธ์ระหว่างเชื้อชาติในนิวซีแลนด์มาจนถึงปัจจุบัน การให้ความสำคัญกับกลุ่มชนพื้นเมืองทำให้นิวซีแลนด์ถูกมองว่าเป็นประเทศที่เป็นผู้นำในการปกป้องสิทธิชนพื้นเมืองอันดับต้นๆ ของโลก
ในร่างกฎหมายฉบับนี้จะมีการนิยามว่า รัฐบาลมีสิทธิที่จะปกครองและรัฐสภามีอำนาจเต็มในการออกกฎหมาย สิทธิของชาวเมารีได้รับการเคารพโดยราชวงศ์อังกฤษ และทุกคนเท่าเทียมกันต่อหน้ากฎหมาย และได้รับการปกป้องอย่างเท่าเทียมกันภายใต้กฎหมาย
พรรค ACT ซึ่งเป็นพรรคร่วมรัฐบาล และเป็นผู้ที่เสนอร่างกฎหมายนี้ผู้เสนอกฎหมายนี้เมื่อสัปดาห์ที่แล้ว
พรรควิจารณ์ว่า การแบ่งการปกครองระหว่างรัฐและชาวเมารีทำให้ประชาชนที่ไม่ใช่ชนพื้นเมืองเสียเปรียบ เพราะนโยบายถูกออกแบบมาเพื่อชาวเมารี เดวิด เซมัวร์ หัวหน้าพรรค Act กล่าวว่า การกำหนดโควตาสำหรับกลุ่มชาติพันธุ์ในสถาบันต่างๆ ขัดต่อหลักความเป็นธรรมต่อชาวนิวซีแลนด์ทุกคน กฎหมายใหม่นี้จะตีความให้ยุติธรรมขึ้นผ่านกลไกของรัฐสภามากกว่าศาล เพราะไม่เคยมีการนิยามหลักการที่กำหนดไว้ในสนธิสัญญาอย่างเหมาะสมทางกฎหมาย ศาลสามารถพัฒนาหลักการต่างๆ ในสนธิสัญญานี้ได้ว่า การดำเนินการใดๆ ที่ผิดต่อหลักความเสมอภาค
ขณะที่ชาวเมารีและผู้สนับสนุนเห็นว่า ร่างกฎหมายนี้ทำลายสิทธิของชนพื้นเมือง ซึ่งมีประชากร 20% ของประชากรนิวซีแลนด์ทั้งหมด 5.3 ล้านคน ไวตังกิ ทรีบูนัล ซึ่งก่อตั้งในปี 1975 เพื่อตรวจสอบการละเมิดสนธิสัญญาไวตังกิ ระบุว่า การเสนอกฎหมายนี้จงใจที่จะไม่ปรึกษาหารือกับชาวเมารี ทำลายหลักการร่วมมือกัน และการตีความอย่างผิดๆ จะก่อให้เกิดความไม่ยุติธรรมต่อชาวเมารี ทนายความอาวุโส 40 คนร่วมลงชื่อในจดหมายเปิดผนึกถึงนายกรัฐมนตรีและอัยการสูงสุดให้ระงับการแก้กฎหมาย
ความพยายามแก้สนธิสัญญานี้เกิดขึ้นหลังจากรัฐบาล ซึ่งได้รับเลือกตั้งเมื่อปลายปี 2023 ออกมาตรการต่างๆ ที่ส่งผลกระทบต่อชาวเมารี เช่น การสั่งปิดหน่วยงานกำกับดูแลด้านสาธารณสุขสำหรับชาวเมารีโดยเฉพาะ ซึ่งก่อตั้งในยุคสมัยที่จาซินดา อาร์เดิร์น เป็นนายกรัฐมนตรี
อย่างไรก็ตามพรรคร่วมรัฐบาลที่เหลือได้แก่ พรรค National Party และ New Zealand First กล่าวว่า จะไม่สนับสนุนให้มีการออกเป็นกฎหมาย ซึ่งหมายความว่าร่างกฎหมายนี้จะตกไป โดยคริสโตเฟอร์ ลักซอน นายกรัฐมนตรี ยืนย้ำซ้ำในวันที่ 14 พฤศจิกายนว่า พรรคของเขาจะไม่สนับสนุนร่างกฎหมายนี้มากไปไกลกว่าการพิจารณาในวาระที่ 1
