3 อดีตลูกจ้างทำความสะอาดเหมาช่วงบริการที่กองสลากฯ ร้อง กสม.ถูกเลิกจ้างไม่เป็นธรรม หวังบริษัทฯ รับกลับเข้าทำงานตามเดิม ด้าน กสม.รับเรื่อง และจะพิจารณาวิธีการแก้ไขปัญหาต่อไป เอ็นจีโอแรงงานเรียกร้องหน่วยงานภาครัฐปรับ TOR ให้การประมูลบริษัทจ้างเหมาทำความสะอาด-รปภ. มีการคุ้มครองสิทธิแรงงานเพิ่มขึ้น

11 ธ.ค. 2567 ผู้สื่อข่าวรายงานเมื่อ 9 ธ.ค. 2567 ที่ศูนย์ราชการแจ้งวัฒนะ อาคารบี อดีตลูกจ้างเหมาบริการ (Sub-contractor) ทำความสะอาดที่สำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาล 3 ราย ประกอบด้วย วรรณา ไกรทัศน์ อายุงาน 7 ปี ศักดิ์, กลิ่นเทศ อายุงาน 12 ปี, สุรจิตต์ เอี่ยมรอด อายุงาน 3 ปี และสมาชิกสหภาพคนทำงานซึ่งเป็นกลุ่มช่วยเหลือด้านสิทธิคนทำงาน ได้เข้าร้องเรียนกับคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (กสม.) เนื่องจากถูกบริษัทจ้างเหมาบริการเลิกจ้างอย่างไม่เป็นธรรมเมื่อ 31 ต.ค.ที่ผ่านมา โดยไม่ได้รับค่าชดเชยใดๆ ทางบริษัทอ้างว่าประเมินงานไม่ผ่าน แม้ไม่เคยมีประวัติการทำผิดมาก่อน ทั้งนี้ มีสุภัทรา นาคะผิว กรรมการสิทธิฯ เข้าร่วมประชุมเพื่อรับฟังปัญหาจากอดีตลูกจ้างทั้ง 3 ราย

สมยศ พฤกษาเกษมสุข นักกิจกรรมด้านสิทธิแรงงาน กล่าวว่า ในแต่ละปีสำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาลจะใช้วิธีเปิดประมูลให้บริษัทเหมาช่วงบริการเสนอราคา โดยบริษัทที่เสนอราคาต่ำสุดจะได้รับการว่าจ้างโดยใช้ลูกจ้างเหมาช่วงชุดเดิม แต่ลูกจ้างจะถูกบังคับให้ลาออกตามระเบียบกองสลากฯ ย้ายจากบริษัทเก่าไปสมัครงานบริษัทเหมาช่วงรายใหม่ ถ้าลูกจ้างไม่ยอมลาออก ก็จะไม่ให้ทำงานต่อ  

สมยศ กล่าวต่อว่า ผลที่เกิดขึ้นทำให้ลูกจ้างได้รับค่าตอบแทนในราคาถูกและไม่สามารถยกระดับสภาพการจ้างงาน เนื่องจากบริษัทอ้างว่ามีงบประมาณจำกัด อายุงานไม่ต่อเนื่องเพราะต้องลาออกและสมัครใหม่ตลอด และไม่ได้รับสิทธิสวัสดิการหรือสิทธิประโยชน์ขั้นพื้นฐานอื่นๆ ตามกฎหมาย ลูกจ้างจะได้เพียงค่าจ้างขั้นต่ำ และสิทธิประกันสังคม ซึ่งการจ้างงานลักษณะนี้ทำให้แรงงานเปราะบางและถูกขูดรีดได้ง่าย

ทั้งนี้ สมยศ คาดว่า ปัจจุบันมีลูกจ้างเหมาบริการที่ทำงานในหน่วยงานรัฐประมาณ 4-5 แสนคน 

หนึ่งในอดีตลูกจ้างเหมาช่วงบริการ เปิดเผยสภาพการทำงานว่า ปกติพวกเขาจะทำงาน 6 วันต่อสัปดาห์ ตั้งแต่จันทร์-เสาร์ หากใช้สิทธิวันลาหยุดอื่นๆ นอกจากวันหยุดประจำสัปดาห์จะต้องจ่ายเงินให้บริษัทเหมาช่วงบริการ 340 บาทต่อวัน เธอยืนยันข้อเท็จจริงเรื่องนี้ และยกตัวอย่างว่าเธอมีเพื่อนต้องรักษาตัวใน ICU เป็นเวลา 5 วัน ก็ต้องจ่ายเงินให้บริษัทเช่นกัน

อดีตลูกจ้างรายเดิมกล่าวต่อว่า รายได้ต่อเดือนของพวกเขาอยู่ที่ 10,891 บาท โดยยังไม่หักประกันสังคม และไม่ได้รับการปรับฐานเงินเดือนเพิ่มในแต่ละปีแม้จะทำงานมานาน อีกทั้ง ยังต้องจ่ายเงิน 2,000 บาทเวลาสมัครงานใหม่ โดยทางบริษัทอ้างว่าเป็นเงินซื้ออุปกรณ์ทำความสะอาดอย่างไม้กวาด หรือไม้ถูพื้น

ข้อเรียกร้องของอดีตลูกจ้างทั้ง 3 รายไม่ได้ต้องการค่าชดเชย แต่ต้องการให้กองสลากฯ รับกลับเข้าทำงานอีกครั้ง เนื่องจากพวกเขามีภาระครองชีพที่สูง และมีความลำบากหากต้องย้ายไปทำงานที่ใหม่ที่ไกลออกไป  

สุภัทรา กล่าวว่า ทาง กสม.จะรับเรื่องไว้พิจารณากลั่นกรอง และจะดูว่าจะใช้วิธีการแก้ไขปัญหารูปแบบใด วิธีที่เร็วที่สุดคือการประสานการคุ้มครองสิทธิโดยจะเรียกผู้มีส่วนเกี่ยวข้องทุกฝ่ายเข้ามาพูดคุย และแก้ไขปัญหาร่วมกัน และอีกวิธีที่ใช้ระยะเวลานานคือการออกข้อเสนอแนะ ซึ่งจะต้องมีการตรวจสอบการละเมิดสิทธิ และเรียกทุกฝ่ายเข้ามาชี้แจงเพื่อจัดทำรายงานและข้อเสนอแนะถึงหน่วยงานรัฐ

สมยศ กล่าวว่า การจ้างงานของภาครัฐควรเป็นตัวอย่างของการปกป้องสิทธิของแรงงาน ไม่ว่าจะเป็นการจ้างแม่บ้าน พนักงานทำความสะอาด หรือ รปภ. ภาครัฐควรระบุในเงื่อนไขการประมูลงาน (TOR) จ้างพนักงานทำความสะอาดให้ชัดว่าถ้ามีการโอนพนักงานจากบริษัทหนึ่งสู่อีกบริษัทหนึ่ง ควรมีการนับอายุงานต่อเนื่อง  

ท้ายที่สุด ตัวแทนอดีตลูกจ้างทำความสะอาดได้มอบหนังสือร้องเรียนถึงสุภัทรา และทาง กสม.ได้สอบข้อมูลเพิ่มเติมจากอดีตลูกจ้างทำความสะอาดเหมาช่วงบริการทั้ง 3 รายเป็นรายบุคคล

อนึ่ง สมยศ ให้ข้อมูลเพิ่มเติมว่า ก่อนหน้านี้ได้เคยเข้าไปคุยกับสำนักงานกองสลากกินแบ่งรัฐบาลแล้ว เพื่อให้รับอดีตพนักงานทั้ง 3 รายกลับเข้าทำงานแล้ว แต่ทางกองสลากฯ โยนให้บริษัทเหมาช่วงบริการเป็นคนรับผิดชอบตัดสินใจ