สืบเนื่องจากวานนี้ (14 ธ.ค.) ยุน ซอกยอล ประธานาธิบดีจากเกาหลีใต้ ถูกสั่งหยุดปฏิบัติงานชั่วคราวแล้ว หลัง สส.สภาสมัชชาแห่งชาติของเกาหลีใต้ ลงคะแนนเสียงส่วนใหญ่ถอดถอน 'ยุน' ออกจากตำแหน่งประธานาธิบดี ด้วยคะแนน 204 เสียง ต่อ 85 เสียง โดยงดออกเสียง 3 เสียง และโหวตเสีย 8 เสียง (จากทั้งหมด 300 เสียง) ส่งผลให้เขากลายเป็นประธานาธิบดีคนที่ 3 ของเกาหลีใต้ ที่ต้องเผชิญกระบวนการถอดถอนตำแหน่ง

อย่างไรก็ดี แม้ว่าสภาฯ จะมีมติถอดถอนแล้ว แต่นั่นเป็นเพียงก้าวแรกเท่านั้น เพราะว่าต้องรอคำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญ ถึงจะสามารถถอดถอนได้อย่างเป็นทางการ

ขั้นตอนหลังจากนี้ ยุน ซอก-ยอล จะถูกสั่งหยุดปฏิบัติงานชั่วคราวจนกว่าตุลาการศาลรัฐธรรมนูญเกาหลีใต้ที่ปัจจุบันเหลือแค่ 6 คน มีเวลา 180 วันเพื่อที่จะวินิจฉัยรับรองการถอดถอนประธานาธิบดี หรือจะให้กลับมาดำรงตำแหน่งตามเดิม และระหว่างนี้ ฮัน ดักซู นายกรัฐมนตรีเกาหลีใต้ จะทำหน้าที่รักษาการประธานาธิบดีชั่วคราว

หากศาลรัฐธรรมนูญตัดสินใจรับรองการถอดถอนตำแหน่งประธานาธิบดี จะต้องมีการจัดเลือกตั้งประธานาธิบดีคนใหม่ภายใน 60 วัน

ศาล รธน.เกาหลีใต้ มีแนวโน้มตัดสินอย่างไร

ย้อนไปเมื่อปี 2547 โน มูฮยอน อดีตประธานาธิบดีผู้ล่วงลับ (ระหว่างปี 2547-2551) เคยถูกถอดถอนจากข้อกล่าวหาไม่ดำรงความเป็นกลางทางการเมือง ซึ่งเป็นเงื่อนไขของการเป็นเจ้าหน้าที่ระดับสูง แต่ศาลรัฐธรรมนูญใช้เวลากว่า 2 เดือน ลงมติไม่ถอดถอนตำแหน่งของโนห์ และสุดท้ายเขาก็ได้ดำรงตำแหน่งจนครบวาระ 5 ปี

ส่วนประธานาธิบดีคนล่าสุดที่ถูกถอดถอนจากตำแหน่ง คือ พัก กึนเฮ จากข้อหาคอร์รัปชัน และลุแก่อำนาจ (abuse of power)

ส่วนกรณีของยุน ซอกยอลนั้น ศาลรัฐธรรมนูญจะวินิจฉัยว่าการประกาศกฎอัยการศึกของเขาเมื่อคืนวันที่ 3 ธ.ค.ที่ผ่านมา โดยอ้างว่าเพื่อต่อต้านกลุ่มกองกำลังที่ต่อต้านรัฐ ถือเป็นการละเมิดรัฐธรรมนูญเกาหลีใต้หรือไม่ ส่วนปัจจุบัน ยุนต้องเผชิญการดำเนินคดีทางอาญา ในข้อหากบฏ (potential insurrection charge) ซึ่งมีโทษสูงสุดคือการประหารชีวิต

ทั้งนี้ มีมุมมองวิเคราะห์จากนักวิชาการว่า ศาลรัฐธรรมนูญของเกาหลีใต้ไม่ได้ลงมติตามแนวโน้มทางการเมือง แต่ตัดสินโดยพิจารณาเป็นรายกรณี โดยขึ้นอยู่กับการตีความบทบัญญัติทางรัฐธรรมนูญของตุลาการ และมองว่าการจัดชุมนุมเรียกร้องให้ยุน อยู่ในอำนาจต่อ ก็ไม่น่าจะมีผลต่อการตัดสินใจของศาลรัฐธรรมนูญ

ก่อนหน้านี้ที่มีกระบวนการถอดถอนตำแหน่งประธานาธิบดีของพัก กึนเฮ ศาลรัฐธรรมนูญเคยมีมติเอกฉันท์ให้ถอดเธอออกจากตำแหน่ง ซึ่งรวมถึงผู้พิพากษาบางคนที่มีมุมมองอนุรักษ์นิยม และตุลาการ 2 คนที่แต่งตั้งโดยพัก กึนเฮ ก็โหวตให้เธอออก ซึ่งสะท้อนความเป็นอิสระของตุลาการศาลรัฐธรรมนูญเกาหลีใต้

ขณะที่นักวิเคราะห์บางรายมองว่า แม้ว่ากระบวนการยุติธรรมของศาลรัฐธรรมนูญ และศาลอาญา จะดำเนินการแยกออกจากกัน แต่ถ้ายุน ถูกจับกุมระหว่างกระบวนการถอดถอนประธานาธิบดี ก็อาจมีผลต่อการตัดสินใจของศาลรัฐธรรมนูญได้

นักวิเคราะห์เชื่อ ศาล รธน.จะรอรัฐสภาตั้งตุลาการให้ครบก่อน

ข้อมูลจากเว็บไซต์ศาลรัฐธรรมนูญเกาหลีใต้ ระบุว่า ปกติตุลาการศาลรัฐธรรมนูญจะมีทั้งหมด 9 คน แต่ตอนนี้เหลือแค่ 6 คนเท่านั้น ก่อนหน้านี้ตุลาการ 3 คนออกจากตำแหน่ง เนื่องจากครบวาระดำรงตำแหน่ง 6 ปีเมื่อ ก.ย.ที่ผ่านมา (โดยเริ่มวาระตั้งแต่ปี 2561) และรัฐสภายังไม่มีการแต่งตั้งขึ้นมาใหม่ ทั้งนี้ เพื่อรับรองการถอดถอนประธานาธิบดี ต้องได้เสียงจากตุลาการศาลรัฐธรรมนูญอย่างน้อย 6 คนจากทั้งหมด 9 คน

(ซ้าย) ผู้พิพากษา ลี จงซุก ประธานศาลฯ, (กลาง) ลี ยงจิน และ (ขวา) คิม คียอง เพิ่งครบวาระดำรงตำแหน่งตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ (ที่มา: เว็บไซต์ ศาลรัฐธรรมนูญเกาหลีใต้)

กรณีของยุน ซอกยอล ถ้าต้องการถอดถอน ผู้พิพากษาทั้ง 6 คนต้องลงมติรับรองการถอดถอนประธานาธิบดีในรัฐสภาเมื่อวันที่ 13 ธ.ค.ที่ผ่านมา หรือในอีกความหมายหนึ่งก็คือ หากมีผู้พิพากษาเพียงคนเดียวไม่เห็นด้วยกับมติดังกล่าว ยุนจะได้กลับมารับตำแหน่งประธานาธิบดีตามเดิม แม้ว่าตำแหน่งและความชอบธรรมของเขาจะอ่อนแอลงอย่างมากก็ตาม 

ก่อนหน้านี้ศาลรัฐธรรมนูญต้องการผู้พิพากษาอย่างน้อย 7 คน เพื่อเปิดการวินิจฉัยคำร้อง แต่อย่างไรก็ดี ไม่นานมานี้สามารถเปิดให้ผู้พิพากษาเพียง 6 คนพิจารณาคำร้องถอดถอนประธานาธิบดีแยกต่างหากได้ แต่ผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมาย มองว่า ศาล รธน.ลังเลที่จะตัดสินใจคดีที่มีความสำคัญทางการเมืองเช่นนี้ หากองค์คณะตุลาการไม่ครบ ดังนั้น การเมืองเกาหลีใต้จะอยู่ภาวะสุญญากาศระหว่างกระบวนการถอดถอนประธานาธิบดียุน

นอกจากนี้ มีความเป็นไปได้สูงว่า ศาลรัฐธรรมนูญจะให้รัฐสภาเกาหลีใต้ แต่งตั้งตุลาการคนใหม่อีก 3 คนเข้ามาดำรงตำแหน่ง ก่อนจะมีการพิจารณาคำวินิจฉัยถอดถอนตำแหน่งของยุน ซอกยอล

ตำแหน่งผู้พิพากษาที่ว่างลง พรรคฝ่ายค้านและฝ่ายรัฐบาลยังไม่สามารถตกลงกันได้ว่าจะแต่งตั้งใครขึ้นมาเป็นตุลาการศาลรัฐธรรมนูญในอีก 3 คนที่ว่าง แต่โจ ซองแล โฆษกพรรคเดโมแครต ซึ่งเป็นพรรคฝ่ายค้านที่ครองเสียงข้างมากในสภาฯ ขณะนี้ กล่าวเมื่อวันที่ 11 ธ.ค.ที่ผ่านมาว่า คาดการณ์ว่ารัฐสภาจะเสนอชื่อผู้พิพากษาศาลรัฐธรรมนูญภายในสิ้นปีนี้ (2567)

แปลและเรียบเรียง

What happens next after vote to impeach South Korea’s president?

[Breaking] South Korea's parliament votes to impeach Yoon Suk Yeol

Explainer: South Korea's Constitutional Court to decide impeached president's fate