ศาลปกครองสูงสุดกลับคำสั่งศาลปกครองชั้นต้น “รับฟ้อง” คดีเพกาซัส ที่ "ยิ่งชีพ-อานนท์" ยื่นฟ้องหน่วยงานรัฐ 9 หน่วยงานที่ใช้เพกาซัสสปายแวร์สอดแนมข้อมูลในโทรศัพท์ของทั้งสองคน หลังยิ่งชีพและอานนท์ยื่นอุทธรณ์คดีไปยังศาลปกครองสูงสุดระบุ การสอดแนมของหน่วยงานรัฐทั้ง 9 เป็นการกระทำทางปกครอง เพื่อให้ได้มาซึ่งข้อมูลส่วนบุคคล ไม่ได้กระทำเพื่อแสวงหาพยานหลักฐานในการสืบสวนในคดีที่มีโทษอาญาอันอยู่ในขอบเขตอำนาจของศาลยุติธรรมตามที่ศาลปกครองชั้นต้นระบุแต่อย่างใด การสอดแนมของหน่วยงานรัฐทั้ง 9 เป็นการใช้อำนาจทางปกครอง

27 ก.พ. 2568 iLaw รายงาน ศาลปกครองสูงสุดมีคำสั่งกลับคำสั่งไม่รับฟ้องของศาลปกครองชั้นต้น รับฟ้องคดีเพกาซัส ที่มียิ่งชีพ อัชฌานนท์ และอานนท์ นำภา ร่วมกันยื่นฟ้องหน่วยงานรัฐ 9 หน่วยงานที่ใช้เพกาซัสสปายแวร์สอดแนมข้อมูลในโทรศัพท์ของผู้ฟ้องคดีทั้งสอง โดยมีสำนักนายกรัฐมนตรี ซึ่งกำกับดูแลกองอำนวยการรักษาความมั่นคงภายใน (กอ.รมน.) และสำนักข่าวกรองแห่งชาติ เป็นผู้ถูกฟ้องคดีที่ 1 สำหรับหน่วยงานรัฐอื่นๆ ที่ถูกยื่นฟ้องในคดีนี้ได้แก่ สำนักงานตำรวจแห่งชาติ กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม กองทัพบก กองทัพเรือ กองทัพอากาศ กรมสอบสวนคดีพิเศษ กระทรวงการคลัง และ คณะกรรมการกำกับดูแลด้านความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์

ก่อนหน้านี้เมื่อวันที่ 21 ส.ค. 2566 ศาลปกครองชั้นต้นมีคำสั่งไม่รับคำฟ้องดังกล่าวระบุ การเข้าถึงข้อมูลในระบบคอมพิวเตอร์โดยไม่ได้รับคำสั่งอนุญาตเป็นไปเพื่อประโยชน์ในการใช้เป็นหลักฐานในการกระทำความผิดที่มีโทษอาญา ถือเป็นการกระทำที่ไม่ชอบด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา อยู่ในขอบเขตอำนาจของศาลยุติธรรมไม่ใช่ศาลปกครอง

ยิ่งชีพและอานนท์ได้ทำการอุทธรณ์คดีไปยังศาลปกครองสูงสุดระบุ การสอดแนมของหน่วยงานรัฐทั้ง 9 เป็นการกระทำทางปกครอง ศาลปกครองมีอำนาจในการพิจารณาพิพากษาคดีนี้ เนื่องจากกระบวนการยุติธรรมทางอาญาจำกัดอยู่ที่การปฏิบัติหน้าที่ของเจ้าหน้าที่ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญาหรือกฎหมายพิเศษที่มุ่งหมายเพื่อนำบุคคลไปลงโทษทางอาญาเท่านั้น แต่การกระทำของหน่วยงานรัฐทั้ง 9 หน่วยงานเป็นไปเพื่อให้ได้มาซึ่งข้อมูลส่วนบุคคล ไม่ปรากฏว่าเป็นการกระทำเพื่อแสวงหาพยานหลักฐานในการสืบสวน

สปายแวร์เป็นเสมือนโปรแกรมคอมพิมเตอร์ที่จะเข้าไปล้วงข้อมูลในอุปกรณ์สื่อสารอิเล็กทรอนิกส์ อย่างคอมพิวเตอร์ หรือโทรศัพท์มือถือ เพื่อจะเอาข้อมูลไปใช้ประโยชน์ในด้านต่างๆ เมื่อเพกาซัสฝังตัวเข้าไปในมือถือจะสามารถดูข้อมูลในโทรศัพท์ได้ทุกอย่างไม่ว่าจะเป็นประวัติข้อมูลส่วนบุคคลต่างๆ ประวัติการแชต ข้อมูลธุรกรรมทางการเงินกรณีที่ใช้แอปฯ ธนาคาร และข้อมูลอื่นๆ ทั้งที่มือถือยังอยู่กับเจ้าของ โดยที่เจ้าของไม่รู้ตัวว่ากำลังถูกขโมยข้อมูล

ย้อนไปเมื่อวันที่ 20 ก.ค. 2565 พิจารณ์ เชาวพัฒนวงศ์ ส.ส. พรรคก้าวไกลเคยอภิปรายไม่ไว้วางใจ พลเอกประยุทธ์ จันทร์โอชา ในฐานะนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมในขณะนั้น ใช้สปายแวร์สอดแนม ละเมิดสิทธิมนุษยชนของประชาชน นักกิจกรรม นักวิชาการ และ NGO โดยใช้งบเงินภาษีประชาชนซื้อเพกาซัสสปายแวร์