สื่อฮ่องกงฟรีเพรสอธิบายเรื่องเกี่ยวกับระบบใบอนุญาตแท็กซีในฮ่องกง หลังจากที่ก่อนหน้านี้เคยมีกรณีที่กลุ่มคนขับแท็กซีฮ่องกงประท้วงเรียกร้องจัดระเบียบแอปพลิเคชันเรียกรถที่กระทบต่อรายได้ของพวกเขาจนเป็นหนี้ อีกทั้งยังได้ส่งผลให้ใบอนุญาตแท็กซี่ฮ่องกงมีมูลค่าต่ำลงอย่างมาก
ที่มาภาพ: Kwok Ho Eddie Wong (CC BY-NC 2.0)
ใบอนุญาตแท็กซี่ฮ่องกงมีราคาตกต่ำลงมากที่สุดเป็นประวัติการณ์ในช่วงหลายสัปดาห์ที่ผ่านมา ทำให้ตอนนี้มีราคาต่ำกว่า 2 ล้านเหรียญฮ่องกงแล้ว ซึ่งนับเป็นราคาที่ต่ำกว่า 1 ใน 4 ของราคาสูงสุดในอดีต
ในฮ่องกง ใบอนุญาติแท็กซี่ถูกมองว่าเป็นเครื่องมือลงทุน ผู้ค้าใบอนุญาตบอกว่าใบอนุญาตแท็กซีฮ่องกงมีจำนวนที่แน่นอน ทำให้นักลงทุนไม่จำเป็นต้องเป็นห่วงเรื่องใบอนุญาตมีเยอะเกินไปจนทำให้ตลาดอิ่มตัวและทำให้ราคาตกต่ำลงด้วยเหตุผลเรื่องนี้ แต่ทว่าในปัจจุบันการเข้ามาของแอพเรียกรถบริการได้ส่งอิทธิพลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงต่อราคาในอนุญาต
ขาใหญ่ของวงการแท็กซีฮ่องกงบางคนเสนอให้รัฐบาลทำการรับซื้อใบอนุญาตบางส่วนเพื่อชดเชยกับการสูญเสียที่ผู้ถือครองใบอนุญาตกำลังเผชิญ
แล้วใบอนุญาตแท็กซีในฮ่องกงมันคืออะไรกันแน่? ใครกันแน่ที่เป็นเจ้าของ? แล้วมันเกี่ยวข้องอะไรกับภาพใหญ่ๆ ของปัญหาความขัดแย้งระหว่างแท็กซีกับบริการแอพเรียกรถ?
ใบอนุญาติแท็กซีในฮ่องกง คืออะไร?
ใบอนุญาตแท็กซีในฮ่องกงนั้น เป็นเอกสารที่คนขับแท็กซีจะใช้อ้างสิทธิความเป็นเจ้าของรถแท็กซีของตนเองได้ ผู้เป็นเจ้าของรถแท็กซีทุกคนต้องมีใบอนุญาตนี้ ก่อนหน้านี้ในช่วงที่ฮ่องกงยังเป็นอาณานิคมของอังกฤษในปี 2507 นั้นรัฐบาลจะเป็นผู้ออกใบอนุญาตนี้ผ่านกระบวนการเสนอราคาจัดซื้อจัดจ้าง แต่ในปัจจุบันใบอนุญาตนี้มีการซื้อขายอย่างเสรีในตลาด
ปัจจุบันในฮ่องกงมีใบอนุญาตแท็กซี 18,163 ใบ มีอยู่ 15,250 ใบสำหรับแท็กซีในตัวเมือง มีอยู่ 2,838 ใบสำหรับแท็กซีในเขตดินแดนใหม่ และมีอยู่ 75 ใบสำหรับเกาะลันเตา จำนวนการออกใบอนุญาตแท็กซีในเขตตัวเมืองกับเขตดินแดนใหม่มีความซบเซามาตั้งแต่ปี 2537 ซึ่งเป็นปีสุดท้ายที่ใช้ระบบการเสนอราคา
ระบบในปัจจุบันนี้ ทำให้มีการซื้อขายใบอนุญาตแท็กซีกันในแบบเดียวกับการซื้อขายอสังหาริมทรัพย์ ผู้ซื้อจะต้องจ่ายเงินดาวน์ไปก่อนส่วนหนึ่ง แล้วจากนั้นก็จะกู้ยืมธนาคารเพื่อผ่อนค่าใบอนุญาตเป็นรายเดือน ซึ่งบางทีต้องผ่อนเป็นเวลาหลายปีไปจนถึงหลายสิบปี
เช่น กรณีของคนขับแท็กซีชื่อ ไนเจล ชาน เขาซื้อใบอนุญาตแท็กซีเมื่อเดือนสิงหาคมปีที่แล้ว เขาบอกสาเหตุที่ตัดสินใจซื้อว่า เพราะเขาชอบมากกว่าที่จะมีเวลาทำงานขับรถแบบยืดหยุ่น แบบที่เขาจะเอารถออกไปขับเวลาไหนก็ได้เพราะตัวเองเป็นเจ้าของจากการซื้อใบอนุญาต เทียบกับการไม่ได้เป็นเจ้าของรถ ซึ่งจะทำให้เขาต้องเช่ารถหรือต้องจำกัดเวลาทำงานเฉพาะช่วงเวลาที่กำหนดเท่านั้น
เพื่อให้ได้มาซึ่งใบอนุญาต ชานต้องจ่ายเงินดาวน์ 1 ล้านเหรียญฮ่องกง หลังจากนั้นก็ต้องจ่ายเงินผ่อนใบอนุญาตเป็นรายเดือน เดือนละ 10,000 เหรียญฮ่องกง ไปอีกเป็นเวลา 25 ปี ในขณะที่ใบอนุญาตนี้เป็นใบอนุญาตถาวร แต่เจ้าของใบอนุญาตจะต้องจ่ายค่าต่อทะเบียนรถตัวเองให้กับกระทรวงคมนาคม อีกปีละ 3,159 ดอลลาร์ฮ่องกง
เช่นเดียวกับธุรกิจหรืออสังหาริมทรัพย์ ใบอนุญาตนี้มีเจ้าของเป็นทั้งบุคคลทั่วไปและบริษัท จากการสำรวจเมื่อต้นปี 2567 ระบุว่า มีใบอนุญาตร้อยละ 59 ที่บุคคลทั่วไปเป็นเจ้าของ นอกเหนือจากนี้คือบริษัทแท็กซีต่างๆ ในฮ่องกงเป็นเจ้าของ
อนุญาตแท็กซี่ กลายเป็นรูปแบบการลงทุนอย่างหนึ่ง?
เนื่องจากใบอนุญาตแท็กซีในฮ่องกงมีการซื้อขายกันราวกับอสังหาริมทรัพย์ มันจึงมีเรื่องของราคาขึ้นลง ทำให้มีคนมองว่าใบอนุญาตแท็กซีในฮ่องกงนับเป็นเครื่องมือการลงทุนอย่างหนึ่ง
บริษัทแท็กซีที่ขายใบอนุญาตพยายามเชื้อชวนให้คนซื้อ โดยบอกว่ามีจำนวนใบอนุญาตที่คงที่ ทำให้นักลงทุนไม่จำเป็นต้องกังวลว่าถ้าหากจำนวนแท็กซีมีมากขึ้นจะทำให้มูลค่าการลงทุนลดลง
ส่วนบริษัทที่ถือครองใบอนุญาตแท็กซีก็จะหาเงินด้วยการปล่อยเช่ารถแท็กซีให้กับคนขับ บ้างก็หาคนขับด้วยตัวเอง บ้างก็จ่ายให้กับเอเย่นต์หรือบริษัทแท็กซีเพื่อช่วยปล่อยเช่ารถ
เอกสารของสภานิติบัญญัติฮ่องกง ระบุว่า ช่วงเวลาที่ใบอนุญาตแท็กซีสูงที่สุดคือในปี 2558 อยู่ที่ 6.7 ล้านเหรียญฮ่องกง แต่ในช่วง 10 ปี ที่ผ่านมามูลค่าชองใบอนุญาตก็ดิ่งลงอย่างมากจนไปอยู่ที่ 1.97 ล้านเหรียญฮ่องกงในเดือนมิถุนายนที่ผ่านมา
หนึ่งในปัจจัยใหญ่ที่ทำให้ราคาใบอนุญาตดิ่งลงอย่างหนัก มาจากความนิยมของแอพเรียกรถบริการอย่าง Uber ที่เข้ามาในฮ่องกงเมื่อปี 2557
เบนสัน ฮุง อาจารย์จากสภาอาชีวศึกษาที่วิจัยเรื่องอุตสาหกรรมแท็กซีเปิดเผยว่า การเข้ามาของ Uber และรถแอพอื่นๆ ทำให้เกิดการแข่งขันกับรถแท็กซี แต่แท็กซีนั้นมีจำนวนจำกัดเพราะใบอนุญาตที่มีจำกัด ก่อนหน้านี้ความต้องการจากจำนวนที่มีอยู่จำกัดทำให้เกิดมูลค่าเพิ่ม แต่พอมีรถแอพเข้ามาทำให้มีจำนวนอุปทานที่จะมาตอบสนองความต้องการได้มากขึ้น
ฮุง บอกว่าถึงแม้คนขับแท็กซีบางคนจะไม่ต่อต้านรถแอพและมองว่าแอพอย่าง Uber ช่วยให้พวกเขามีรายได้เสริมเพราะแอพนั้นอนุญาตให้ใช้เรียกแท็กซีได้ แต่คนที่เสียประโยชน์เต็มๆ คือเจ้าของแท็กซีที่จ่ายเงินเป็นล้านเพื่อซื้อหรือผ่อนใบอนุญาตไปแล้ว บริษัทผู้ถือใบอนุญาตก็อาจจะมีรายได้ต่อเดือนลดลงเพราะมีคนขับแท็กซีบางส่วนที่เลิกเช่าแท็กซีเนื่องจากมองว่าการเป็นแท็กซีไม่ได้รายได้ดีอีกต่อไป ทำให้คนรู้สึกอยากเป็นเจ้าของใบอนุญาตแท็กซีน้อยลงไปด้วย
กลุ่มตัวแทนของแท็กซีฮ่องกงเคยเรียกร้องให้รัฐบาลฮ่องกงจัดระเบียบแอพเรียกรถ เนื่องจากแอพเหล่านี้ส่งผลกระทบต่อรายได้ของพวกเขา Chow Kwok-keung ประธานสหพันธ์แท็กซี่และรถโดยสารสาธารณะขนาดเล็กฮ่องกง บอกว่าคนขับแท็กซี่มีรายได้ลดลงร้อยละ 20 เนื่องจากมีบริการรถรับส่งผ่านแอพพลิเคชั่นอย่าง Uber ที่เพิ่มมากขึ้น
ทางรัฐบาลฮ่องกงเคยบอกว่าจะเสนอให้มีระบบใบอนุญาตใหม่ แต่ก็ยังไม่มีรายงานความคืบหน้าใดๆ อีกทั้งภาครัฐของฮ่องกงดูเหมือนจะยังไม่ตอบรับต่อเรื่องข้อเสนอให้มีการซื้อคืนใบอนุญาตด้วย โดยที่ จอห์น ลี ผู้บริหารสูงสุดของฮ่องกงแถลงถึงเรื่องนี้เมื่อวันที่ 10 มิถุนายน ว่าการจะนำงบประมาณแผ่นดินมาใช้ต้องมีความระมัดระวัง และเสนอว่าจะมีการกำกับดูแลแอพเรียกรถ สนับสนุนการพัฒนาอาชีพแท็กซี รวมถึงเพิ่มมาตรฐานบริการของแท็กซี
เรื่องที่เกี่ยวข้อง
แท็กซี่ฮ่องกงเรียกร้อง จัดระเบียบแอพเรียกรถ หลังกระทบรายได้จนเป็นหนี้
