สหภาพยุโรป ได้ออกกฎใหม่ให้สมาร์ทโฟนกับแท็บเล็ตที่วางขายในยุโรปต้องให้ผู้ใช้งานสามารถเปลี่ยนแบตเตอรีเองได้ ซึ่งมีข้อดีในด้านสิ่งแวดล้อมและผู้บริโภค คือทำให้ลดขยะอิเล็กทรอนิกส์และยึดอายุการใช้งานอุปกรณ์ ลดรายจ่ายให้ผู้บริโภคได้ แต่ก็มีคนบางส่วนเตือนว่าการปรับแบตเตอรีใหม่แบบนี้อาจจะทำให้มีปัญหาเรื่องการกันน้ำของแบตเตอรี่

ภาพจาก: Fotografia Lui Vlad/Pexels

สหภาพยุโรปหรือ อียู ออกกฎหมายกำหนดให้เครื่องมืออิเล็กทรอนิกส์อย่างโทรศัพท์สมาร์ทโฟนกับแท็บเล็ตจะต้องมีแบตเตอรี่ในแบบที่ให้ผู้ใช้งานสามารถถอดเปลี่ยนเองได้ โดยไม่ต้องอาศัยเครื่องมือเฉพาะทางหรือความช่วยเหลือจากช่าง

กฎหมายดังกล่าวนี้มีชื่อว่า Regulation (EU) 2023/1542 จะเริ่มกำหนดบังคับใช้ในปี 2027 เป็นต้นไป ซึ่งจะทำให้สมาร์ทโฟนและแท็บเล็ตที่วางขายในประเทศสมาชิกอียู 27 ประเทศ จะต้องทำให้สามารถเปลี่ยนแบตเตอรี่ได้ง่ายขึ้น โดยที่ผู้ใช้งานสามารถเปลี่ยนแบตเตอรีเองได้ ไม่ต้องอาศัยผู้เชี่ยวชาญหรือเครื่องมือเฉพาะทาง

นอกจากนี้ยังกำหนดให้ต้องมีอะไหล่แบตเตอรีสำหรับอุปกรณ์รุ่นนั้นๆ วางจำหน่ายให้ผู้ใช้งานหาซื้อเองได้อย่างน้อยเป็นเวลา 5 ปีนับตั้งแต่ที่มีการวางจำหน่ายผลิตภัณฑ์ชิ้นสุดท้ายของรุ่นนั้นในท้องตลาด

ที่อียูออกกฎหมายใหม่นี้มีเป้าหมายส่วนหนึ่งคือการพยายามลดขยะอิเล็กทรอนิกส์อันเป็นส่วนหนึ่งของการลดการปล่อยก๊าซคาร์บอน โดยมีข้อมูลระบุว่าสหภาพยุโรปผลิตขยะอิเล็กทรอนิกส์ 12 ล้านตันต่อปี

นอกจากนี้ยังเป็นการช่วยลดภาระรายจ่ายให้กับผู้บริโภคได้ด้วย โดยที่เจ้าหน้าที่อียูระบุอีกว่าแผนการนี้จะช่วยให้ผู้บริโภคไอทีในยุโรป ลดค่าใช้จ่ายลงได้รวมกันแล้ว 20,000 ล้านยูโร ภายในปี 2030

เพราะจากเดิมที่แบตเตอรี่ในมือถือและแท็บเล็ตจะต้องอาศัยผู้เชี่ยวขาญในการช่วยถอดและเปลี่ยนเมื่อหมดอายุการใช้งานแล้ว ทำให้ผู้ใช้งานต้องเสียค่าเปลี่ยน และบางคนก็ใช้วิธีการซื้อเครื่องใหม่ไปเลย แต่กฎใหม่จะทำให้ผู้ใช้งานสามารถเปลี่ยนแบตเตอรีใหม่เองได้ เพิ่มอายุการใช้งานเครื่องมือ กลายเป็นทั้งการลดภาระค่าใช้จ่ายและลดขยะอิเล็กทรอนิกส์จากการเปลี่ยนเครื่องบ่อยไปในตัว

เวอร์กินิอุส ซินเกอวิจุส กรรมาธิการยุโรปว่าด้วยสิ่งแวดล้อม มหาสมุทร และการประมง กล่าวชื่นชมกฎหมายใหม่ว่าเป็นความก้าวหน้าครั้งใหญ่สำหรับความยั่งยืนทางอิเล็กทรอนิกส์ เนื่องจากเป็นการลดขยะไอที โดยเป็นไปตามเป้าหมาย "กรีนดีลยุโรป"

นอกจากนี้ในมาตรา 11 ของกฎหมายยังระบุถึงเครื่องมือการเปลี่ยนแบตเตอรี่ ว่าจะต้องสามารถถอดได้ด้วยเครื่องมือที่ไม่ซับซ้อนและมีขายทั่วไป เช่น สกรู โดยไม่จำเป็นต้องใช้เครื่องมือเฉพาะทางอื่นๆ ส่วนมาตรา 77 ระบุว่า ประเทศสมาชิกต้องกำหนดให้ฝ่ายตรวจตราตลาดทำการติดตามบังคับใช้กฎหมายนี้

กฎหมายนี้ทำให้แอปเปิลทำการออกแบบไอโฟนของพวกเขาใหม่หลังจากที่พวกเขาได้คะแนนต่ำในดัชนีเรื่องความสามารถในการซ่อมแซมจากรัฐบาลฝรั่งเศส ทางบริษัทซัมซุงก็ทำการปรับปรุงเครื่องรุ่นกาแลกซีรีส์ให้เป็นไปตามกฎหมายนี้ ส่วนแฟร์โฟน ได้ทำตามกฎหมายนี้ไปเรียบร้อยแล้วและประเมินว่าพวกเขาจะขยายตลาดได้ 20% ในเอสโตเนียกับเนเธอร์แลนด์

อย่างไรก็ตามมีข้อกังวลส่วนหนึ่งเกี่ยวกับเรื่องที่ว่า ถ้าหากมีการเปลี่ยนแปลงการออกแบบแบตเตอรีให้เป็นแบบถอดง่ายแล้ว จะกลายเป็นการลดประสิทธิภาพในการกันน้ำด้วยหรือไม่ หนึ่งในผู้ที่แสดงความกังวลในเรื่องนี้คือ เฟรด วีเคนส์ ผู้จัดการฝ่ายพัฒนาผลิตภัณฑ์และวิศวกรรมของบริษัทวิศวกรรมแม่พิมพ์ Rompa Group

วีเคนส์ บอกว่าบริษัทของเขาใช้เทคโนโลยีการเชื่อมด้วยอัลตราโซนิกหรือเลเซอร์เพื่อปิดซีลป้องกันน้ำและฝุ่น แต่มันก็สร้างปัญหาทำให้ถอดออกไม่ได้เว้นแต่จะทำลายมัน ขณะเดียวกันการทำให้ถอดได้ง่ายก็จะต้องแลกกับการทำให้ความสามารถการกันน้ำลดลง แต่วีเคนส์ก็มองว่าพวกเขาต้องหาวิธีการออกแบบผลิตภัณฑ์ให้สามารถปิดซีลซ้ำๆ ได้ เพื่อให้เอื้อต่อกฎหมายใหม่นี้

ซึ่งในกฎหมายใหม่ของอียูก็มีการคำนึงถึงเรื่องนี้เอาไว้แล้ว โดยมีการกำหนดข้อยกเว้นบางกรณี คือกรณีที่อาจจะทำให้เกิดความเสี่ยงต่อความปลอดภัยและความเสี่ยงในเรื่องการกันน้ำ ก็จะอนุญาตให้การเปลี่ยนแบตเตอรีจะต้องอาศัยความช่วยเหลือจากผู้เชี่ยวชาญได้ อีกทั้งยังมีผู้เชี่ยวชาญบางส่วนที่บอกว่า กฎใหม่นี้ไม่น่าจะทำให้การออกแบบเปลี่ยนไปมากนัก เพราะเคยมีการออกแบบแบตเตอรี่แบบถอดเองได้ในยุคสมัยก่อน

ข้อมูลของอียูระบุว่า ภายใน 1 ปี มีการจำหน่ายสมาร์ทโฟนราว 150 ล้านเครื่อง และแท็บเล็ตราว 24 ล้านเครื่อง ซึ่งคิดเป็นขยะอิเล็กทรอนิกส์ 5 ล้านตัน แต่มีน้อยกว่า 40% ที่ได้รับการรีไซเคิลอย่างเหมาะสม

เรียบเรียงจาก
Brussels will require all phones sold in the EU to have replaceable batteries from 2027 – and use USB-C chargers, The Olive Press, 20-04-2026
EU Battery Regulation Targets 12M Tonnes E-Waste With Replaceable Phone Batteries, Europe World News, 20-04-2026
EU Battery Regulation 2027: How to adapt product design for new removable battery rules, Rompa Group, 02-03-2026