หน่วยงานควบคุมยาเสพติดของบังกลาเทศ สามารถจับกุมยาบ้าและสารกระตุ้นจำพวกแอมเฟตามีนมากขึ้น 90.58% ในปี 2025 เทียบกับปีก่อนหน้านี้ โดยมีส่วนที่จับได้มาจากพม่าเป็นจำนวนมาก ทำให้หน่วยงานของบังกลาเทศมองว่าเป็นการสะท้อนเรื่องที่กลุ่มติดอาวุธในพม่ากำลังใช้ยาเสพติดแทนเงินตราในการแลกเปลี่ยนหรือหล่อเลี้ยงอำนาจของกลุ่ม แต่ฝ่ายกลุ่มติดอาวุธชี้ว่าสภาพสูญญากาศทางความมั่นคงจากสงครามกลางเมือง ทำให้แก๊งค้ายาฉวยโอกาส

ภาพจาก: Border Guard Bangladesh (BGB)

จากข้อมูลของ กรมควบคุมยาเสพติดของบังกลาเทศ หรือ Department of Narcotics Control (DNC) พบว่า มีการค้ายาเสพติดเพิ่มสูงขึ้นในรัฐยะไข่และรัฐชินที่อยู่ติดชายแดนบังกลาเทศ โดยมีปัจจัยมาจากเรื่องการล่มสลายของความมั่นคงตามชายแดนพม่า-บังกลาเทศ ส่งผลให้มีการจับกุมและยึดของกลางยาเสพติดสารกระตุ้นจำพวกแอมเฟตามีนรวมถึงยาบ้าได้เพิ่มขึ้น 90.58% เมื่อเทียบกับปีก่อนหน้านี้

DNC เปิดเผยว่าพวกเขาสามารถยึดยาบ้าและสารเสพติดจำพวกแอมเฟตามีนได้เพิ่มขึ้น 90.58% คืออยู่ที่ 43.5 ล้านเม็ด เมื่อเทียบกับปี 2024 ซึ่งอยู่ที่ 22.8 ล้านเม็ด ส่วนในปี 2023 สามารถจับยึดของกลางได้รวม 42.9 ล้านเม็ด ในขณะที่ยาเสพติดจำพวกอื่นๆ เช่น เฮโรอีน เฟนเซดิล โคเคน และยากลุ่มโอปิออยด์ สามารถจับกุมได้น้อยลง

โมฮัมหมัด บัดรุดดิน กรรมการเสริมด้านข่าวกรองของ DNC กล่าวว่าการจับกุมยาบ้าได้เพิ่มขึ้นตามชายแดนบังกลาเทศนั้นมีส่วนเกี่ยวข้องกับความต้องการขายและความต้องการซื้อที่มีเพิ่มขึ้นในพื้นที่

ฮัสซัน มารุฟ อธิบดีกรม DNC กล่าวว่าความต้องการขายที่เพิ่มขึ้นนี้มาจากการที่กลุ่มกบฏในพม่าทเริ่มใช้ยาบ้าในฐานะของ "ยาเสพติดแทนเงินตรา" หรือ "narco-currency" แต่กลุ่มติดอาวุธในพม่าก็บอกว่าเป็นเพราะการสู้รบอย่างต่อเนื่องทำให้เกิดสูญญากาศทางอำนาจ จนกลุ่มค้ายาฉวยโอกาสเพิ่มการค้ายาได้

"ยาเสพติดแทนเงินตรา" หรือ สุญญากาศทางอำนาจ"

เมื่อช่วงต้นเดือน กรกฎาคม ที่ผ่านมาก็มีเหตุการณ์ที่เจ้าหน้าที่ชายแดนบังกลาเทศสามารถจับกุมชายคนหนึ่งที่พยายามลักลอบขนยาบ้า 120,000 เม็ด จากพม่าเข้าสู่บังกลาเทศผ่านทางข้ามแม่น้ำนาฟในเมืองค็อกซ์บาซาร์

ซึ่งทางการบังกลาเทศได้รับเบาะแสว่าจะมีคนขนยาบ้าข้ามแดนจึงเตรียมการจับกุมและพบว่าผู้ต้องสงสัยได้แสดงการเคลื่อนไหวที่มีพิรุธที่ฝั่งพม่าโดยเดินทางมาทางเรือที่น่าสงสัย ต่อมาในช่วงประมาณราวเที่ยงคืนครึ่งชายคนนี้ถึงเริ่มว่ายน้ำข้ามแดนพร้อมกับยาบ้าในกระสอบสองกระสอบ ทำให้เจ้าหน้าที่ลาดตระเวณทางน้ำของบังกลาเทศได้ทำการเข้าจับกุมชายคนดังกล่าว

อธิบดี DNC แถลงเน้นย้ำว่าทางการบังกลาเทศจะเพิ่มความพยายามปราบปรามยาเสพติดมากขึ้นถึงแม้ว่าแถบชายแดนจะมีความโกลาหลจนบังคับใช้กฎหมายได้ยากลำบากชึ้นก็ตาม โดยที่ทางการบังกลาเทศจะมีการประสานงานกับผู้ให้ข่าวเกี่ยวกับแก๊งค้ายา รวมถึงมีการขอกำลังอาวุธสมัยใหม่เพิ่ม และขอให้มีการฝึกซ้อมรบเพื่อเตรียมรับมือกับผู้ลักลอบค้ายาที่มีอาวุธ

อย่างไรก็ตาม โทฮิดุล ฮัค ผู้ช่วยศาสตราจารย์สถาบันสวัสดิการสังคมและการวิจัยของมหาวิทยาลัยธากา กล่าวว่า ถึงแม้ทางการจะประกาศเรื่องการเพิ่มความเข้มงวดมากขึ้น แต่ก็น่าสงสัยว่าทำไมทั้งๆ ที่ทางการรู้เรื่องเส้นทาง ผู้ส่งยา ดีลเลอร์ และผู้ใช้ยาแล้ว แต่ก็ยังปราบปรามไม่สำเร็จ อาจจะเป็นเพราะทางการขาดเจตจำนงทางการเมืองในเรื่องนี้ มีข้อสังเกตว่ากลุ่มที่ทำการค้ายานั้นมีตั้งแต่กลุ่มดีลเลอร์กลุ่มเล็กๆ ที่มีอิทธิพล ไปจนถึงกลุ่มที่เป็นเครือข่ายขนาดใหญ่

โดยที่เจ้าหน้าที่ระดับสูงของบังกลาเทศมองว่า กลุ่มติดอาวุธในพม่าอาจจะมีการใช้ยาบ้าแทนเงินตรา คือใช้ยาเสพติดเป็นเครื่องมือทางเศรษฐกิจแทนการใช้เงินสดตามปกติเพื่อทำการแลกเปลี่ยน ใช้จ่าย สนับสนุนเครือข่าย หรือหล่อเลี้ยงอำนาจของกลุ่มติดอาวุธ

แต่ก็มีข้อสังเกตอีกอย่างหนึ่งว่า สาเหตุที่ยาเสพติดหลั่งไหลเข้าสู่บังกลาเทศมากขึ้นผ่านทางชายแดนพม่า มีสาเหตุมาจากภาวะสูญญากาศทางความมั่นคงในพื้นที่ชายแดน ที่มีการสู้รบระหว่างรัฐบาลทหารพม่ากับกลุ่มติดอาวุธ

Salai Tin Mi โฆษกของกลุ่ม ภราดรภาพชาวชิน ซึ่งเป็นกลุ่มติดอาวุธฝ่ายต่อต้านในพื้นที่รัฐชิน กล่าวว่า ความขัดแย้งทำให้ระบบบังคับใช้กฎหมายแบบเดิมล้มเหลว ทั้งฝ่ายเผด็จการทหารและฝ่ายต่อต้านต่างก็ไม่มีฝ่ายใดที่สามารถยึดและควบคุมพื้นที่ได้โดยทั้งหมด ทำให้ไม่มีการใช้อำนาจบังคับกฎหมายได้อย่างเต็มที่ จนส่งผลให้เครือข่ายค้ายาในพื้นที่เติบโตได้ง่าย

Salai Tin Mi บอกอีกว่า ถึงแม้กลุ่มภราดรภาพชาวชินจะพยายามจับกุมและยึดของกลางกลุ่มค้ายาเพื่อที่จะบังคับใช้กฎหมายในพื้นที่ แต่ภาวะไร้เสถียรภาพในพื้นที่ก็ยังคงเป็นปัจจัยที่ทำให้กลุ่มเครือข่ายค้ายาเสพติดฉวยโอกาสเติบโตได้

เรียบเรียงจาก
Teknaf Border Raid: Man Held with Tk 3.6 Crore Worth Yaba, Voice 7, 03-07-2026
Myanmar armed factions turn to ‘narco-currency’ as Bangladesh drug seizures surge 90%, Mizzima, 01-07-2026
‘Yaba being used as narco-currency’, The Daily Star, 28-06-2026