'ดาโต๊ะ ไซฟุดดิน อับดุลเลาะห์ 'อดีต รมว.ต่างประเทศมาเลเซีย 'กษิต ภิรมย์' อดีต รมว.ต่างประเทศไทย และสมาชิกผู้ก่อตั้ง SAC-M ออกแถลงการณ์ระบุว่าตำแหน่งประธานอาเซียนของฟิลิปปินส์กำลังเสื่อมถอย หลัง 'เทเรซา ลาซาโร' รมว.ต่างประเทศฟิลิปปินส์ ทูตพิเศษของประธานอาเซียนด้านพม่า จัดประชุมกับ รมว.ต่างประเทศรัฐบาลทหารพม่า เมื่อ 12 ก.ค. ที่ไทย โดยไม่ได้ข้อผ่อนปรนใด ๆ แม้แต่การหยุดปฏิบัติการรุนแรงต่อพลเรือน ระบุว่าเป็นความเสียหายที่อาเซียนสร้างขึ้นเอง พร้อมเรียกร้องให้การประชุมที่มะนิลา 20-22 ก.ค. นี้ต้องรีเซตท่าทีและฟื้นการห้ามปฏิสัมพันธ์กับรัฐบาลทหาร
เทเรซา ลาซาโร รัฐมนตรีต่างประเทศฟิลิปปินส์ และทูตพิเศษของประธานอาเซียนด้านพม่า | ภาพจาก: x.com/SecLazaro
18 กรกฎาคม 2026 ดาโต๊ะ ไซฟุดดิน อับดุลเลาะห์ อดีตรัฐมนตรีต่างประเทศมาเลเซียและสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรมาเลเซียปัจจุบัน กษิต ภิรมย์ อดีตรัฐมนตรีต่างประเทศไทย และอดีตผู้เชี่ยวชาญสหประชาชาติด้านพม่าอีก 3 คน ซึ่งเป็นสมาชิกผู้ก่อตั้งสภาที่ปรึกษาพิเศษสำหรับพม่า (SAC-M) ได้ออกแถลงการณ์ระบุว่า ตำแหน่งประธานอาเซียนของฟิลิปปินส์กำลังเสื่อมถอย หลังรัฐมนตรีต่างประเทศ เทเรซา ลาซาโร แสดงความขี้ขลาดและการตัดสินใจที่ผิดพลาดอย่างร้ายแรงในบทบาททูตพิเศษของประธานอาเซียนด้านพม่า
แถลงการณ์ระบุว่าทูตพิเศษลาซาโรให้รางวัลแก่ความรุนแรงและความดื้อรั้นของรัฐบาลทหารพม่า ด้วยการยอมจัดประชุมรัฐมนตรีต่างประเทศอาเซียนอย่างไม่เป็นทางการกับ "รัฐมนตรีต่างประเทศ" ของรัฐบาลทหาร ซึ่งจัดขึ้นเมื่อวันที่ 12 กรกฎาคม ที่ประเทศไทยซึ่งเป็นมิตรกับรัฐบาลทหาร โดยลาซาโรตกลงจัดการประชุมโดยไม่ได้รับข้อผ่อนปรนใดๆ จากมินอ่องหล่าย ผู้นำรัฐบาลทหารที่ถูกกล่าวหาว่าก่ออาชญากรรมสงคราม แม้แต่การขอให้หยุดปฏิบัติการรุนแรงต่อพลเรือนในช่วงเวลาสั้นๆ ของการประชุมก็ไม่ได้เรียกร้อง โดยรายงานจากเครือข่ายสนับสนุนสันติภาพกะเหรี่ยงระบุว่า การโจมตีทางอากาศของรัฐบาลทหารพม่าในเขตมุตรอว์ รัฐกะเหรี่ยง เมื่อวันที่ 12 กรกฎาคม ทำให้มีผู้บาดเจ็บ 4 คน รวมถึงเด็กชายอายุ 8 ขวบ
แถลงการณ์ชี้ว่าการประชุมที่กรุงเทพฯ ครั้งนี้ยุติการห้ามปฏิสัมพันธ์ระดับสูงกับเจ้าหน้าที่รัฐบาลทหารที่มีผลบังคับใช้มาตั้งแต่ปี 2021 ขณะที่มาเลเซียซึ่งพยายามสร้างสะพานเชื่อมกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสียที่ชอบธรรมของพม่าในช่วงที่เป็นประธานอาเซียนปีที่แล้ว มีความตระหนักพอที่จะส่งเจ้าหน้าที่ระดับต่ำกว่าเข้าร่วมประชุม ส่วนรัฐมนตรีต่างประเทศสิงคโปร์ ดร.วิเวียน บาลากริชนัน ซึ่งตระหนักถึงหายนะที่ประเทศตนจะต้องรับช่วงต่อในฐานะประธานอาเซียนปีหน้า ได้เน้นย้ำ "ความสำคัญหลัก" ของฉันทามติ 5 ข้อและความจำเป็นที่รัฐบาลทหารต้องแสดง "ความคืบหน้าที่พิสูจน์ได้"
แถลงการณ์ยังอ้างถึงมติใหม่ของคณะมนตรีสิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติเมื่อสัปดาห์ก่อน ว่าด้วยสถานการณ์ชาวมุสลิมโรฮีนจาและชนกลุ่มน้อยอื่นในพม่า ซึ่งแสดงความกังวลอย่างลึกซึ้งต่อการที่รัฐบาลทหารไม่มีความคืบหน้าในการปฏิบัติตามฉันทามติ 5 ข้อ พร้อมเรียกร้องให้อาเซียนเปิดการเจรจาอย่างครอบคลุมกับรัฐบาลเอกภาพแห่งชาติ องค์กรชาติพันธุ์ และภาคประชาสังคมในวงกว้าง รวมถึงชาวโรฮีนจาและชนกลุ่มน้อยอื่น
ผู้ลงนามเรียกร้องให้รัฐมนตรีต่างประเทศอาเซียนใช้การประชุมที่กรุงมะนิลาระหว่างวันที่ 20-22 กรกฎาคมนี้ ยับยั้งความเสียหายที่เกิดจากฝีมือตนเอง และกอบกู้ชื่อเสียงของอาเซียนที่บอบช้ำ โดยต้องฟื้นคืนการห้ามปฏิสัมพันธ์กับเจ้าหน้าที่ระดับสูงของรัฐบาลทหารทันที และเรียกร้องให้ปฏิบัติตามฉันทามติ 5 ข้ออย่างเต็มที่และทันที รวมถึงการยุติความรุนแรงทั้งหมด การปล่อยตัวนักโทษการเมืองทั้งหมดโดยไม่มีเงื่อนไข และการส่งมอบความช่วยเหลือด้านมนุษยธรรมโดยไม่มีอุปสรรค
เนื่องจาก "รัฐสภา" หุ่นเชิดชุดใหม่ของรัฐบาลทหารได้ปฏิเสธฉันทามติ 5 ข้อไปแล้ว แถลงการณ์เสนอให้อาเซียนเร่งพัฒนากรอบปฏิบัติการใหม่ที่มีเป้าหมายชัดเจน ซึ่งต้องรวมถึงชุดผลที่ตามมาแบบขั้นบันไดหากรัฐบาลทหารยังคงไม่ปฏิบัติตามฉันทามติ พร้อมเสนอให้จัดการปรึกษาหารืออย่างเป็นทางการกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสียประชาธิปไตยที่ชอบธรรมของพม่า ครอบคลุมสภาบริหารเพื่อการก่อตั้งสหภาพประชาธิปไตยแบบสหพันธรัฐ รัฐบาลเอกภาพแห่งชาติ องค์กรชาติพันธุ์ ภาคประชาสังคม และตัวแทนชนกลุ่มน้อยรวมถึงผู้ที่ถูกบังคับให้ออกจากพม่า
แถลงการณ์สรุปว่าความล้มเหลวของอาเซียนต่อพม่าขณะที่ประเทศกำลังลุกเป็นไฟและรัฐบาลทหารยิ่งฝังรากลึก ตั้งคำถามสำคัญต่อความยั่งยืนของกลุ่มประเทศเอง การประชุมรัฐมนตรีต่างประเทศสัปดาห์หน้าจึงจำเป็นต้องเป็นจุดรีเซต เพราะชีวิตของชาวพม่าและอนาคตของอาเซียนเองขึ้นอยู่กับสิ่งนี้
