รายละเอียดจดหมายเปิดผนึก

เรื่อง ขอให้เร่งติดตามช่วยเหลือลูกเรือจำนวน 31 คน จากกรณีกองทัพเรือเมียนมาร์ ยึดเรือและจับกุมลูกเรือ เรือประมง ส.เจริญชัย 8 

เรียน พลเรือเอก จิรพล ว่องวิทย์

ตามที่ปรากฏเป็นข่าวเมื่อวันที่ 30 พฤศจิกายน พ.ศ. 2567 กรณีเรือประมง ส.เจริญชัย 8 ซึ่งชักธงสัญชาติไทยไทยได้ถูกกองทัพเรือเมียนมาร์จับกุมโดยกล่าวหาว่าเรือประมงลำดังกล่าวรุกล้ำน่านน้ำเมียนมาร์ ซึ่งส่งผลให้ลูกเรือจำนวน 31 คน แบ่งเป็นสัญชาติไทย 4 คน และสัญชาติเมียนมา 27 คน ต้องถูกควบคุมตัวและยังไม่มีความชัดเจนว่าลูกเรือทั้งหมดจะถูกดำเนินคดีใดในประเทศเมียนมา ทำให้ลูกเรือตกอยู่ในความเสี่ยงต่อการถูกตั้งข้อกล่าวหาและความปลอดภัย

เครือข่ายองค์กรด้านประชากรข้ามชาติ ซึ่งเป็นองค์กรเครือข่ายด้านการส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิแรงงานและงานป้องกันการค้ามนุษย์ด้านแรงงานข้ามชาติในประเทศไทย ได้ติดตามสถานการณ์การช่วยเหลือลูกเรืออย่างใกล้ชิด ทราบว่าหลังเกิดเหตุท่านนายกรัฐมนตรีแพทองธาร ชินวัตร ได้มอบหมายให้ดำเนินการแก้ไขสถานการณ์กรณีเรือ ส.เจริญชัย 8 นั้น ทางเครือข่ายฯ จึงขอให้ท่านในนามของกองทัพเรือไทยเร่งรัดให้มีการดำเนินการช่วยเหลือลูกเรือทั้งหมดตามหลักการดังต่อไปนี้ 

1. หลักสิทธิมนุษยชนเสมอหน้า: ขอให้ยึดมั่นในหลักสิทธิมนุษยชนขั้นพื้นฐานในการคุ้มครองลูกเรือทุกคน โดยเฉพาะในส่วนที่เกี่ยวข้องกับความปลอดภัยในชีวิตและเสรีภาพจากการถูกปฏิบัติอย่างไม่เป็นธรรม การช่วยเหลือของทางการไทยควรดำเนินไปภายใต้อนุสัญญาระหว่างประเทศว่าด้วยการขจัดการเลือกปฏิบัติทางเชื้อชาติในทุกรูปแบบ (Convention on the Elimination of all Forms of Racial Discrimination: CERD) ซึ่งประเทศไทยเป็นภาคี ดังนั้น ลูกเรือที่เป็นแรงงานข้ามชาติ ซึ่งอยู่ภายใต้อำนาจอธิปไตยไทยหลักรัฐเจ้าของธง จึงพึงได้รับการช่วยเหลือเสมอหน้าโดยไม่เลือกปฏิบัติ

2. กฎหมายระหว่างประเทศว่าด้วยอำนาจอธิปไตย:

   ตามอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยกฎหมายทะเล ค.ศ. 1982 (United Nations Convention on the Law of the Sea 1982: UNCLOS 1982) ซึ่งประเทศไทยเป็นภาคี ระบุว่าเรือที่ติดธงของรัฐใดให้ถือว่าอยู่ภายใต้อำนาจอธิปไตยและการกำกับดูแลของรัฐนั้น ทั้งในด้านกฎหมาย ความปลอดภัย และความรับผิดชอบต่อการปฏิบัติหน้าที่ ในกรณีนี้ เรือ ส.เจริญชัย 8 ซึ่งติดธงชาติไทย จึงถือว่าอยู่ภายใต้อำนาจอธิปไตยของประเทศไทยตามหลักการดังกล่าว โดยประเทศไทยมีหน้าที่ตามกฎหมายระหว่างประเทศในการดูแลและคุ้มครองบุคคลเหล่านี้ ทั้งนี้ UNCLOS 1982 ยังกำหนดให้รัฐเจ้าของธงต้องมีมาตรการในการคุ้มครองความปลอดภัยและสิทธิมนุษยชนของคนประจำเรือ รวมถึงการประสานงานเพื่อแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นกับเรือ และคนประจำเรือในกรณีที่เรือหรือบุคคลเหล่านั้นประสบเหตุร้ายในต่างประเทศ ดังนั้น การที่ลูกเรือทั้งหมดของเรือ ส.เจริญชัย 8 ถูกควบคุมตัวโดยกองทัพเรือเมียนมาร์ ในข้อหารุกล้ำน่านน้ำ จึงเป็นกรณีที่ประเทศไทยจำเป็นต้องดำเนินการในฐานะรัฐเจา้ของธง เพื่อให้ความช่วยเหลือแก่ลูกเรือ และปกป้องอำนาจอธิปไตยของไทยที่เกี่ยวข้องกับเรือลำนี้ ตามหลักการที่กำหนดไว้ใน UNCLOS 1982 อย่างเคร่งครัด 

3. พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงานในงานประมง พ.ศ. 2562: ตามมาตรา 9(4) ระบุว่า ในกรณีที่แรงงานประมงถูกนำไปอยู่ในต่างประเทศไม่ว่าด้วยเหตุใดอันมิใช่เป็นความผิดของแรงงานประมง เจ้าของเรือมีหน้าที่ส่งแรงงานประมงนั้นกลับมายังสถานที่ที่ได้ทำสัญญาจ้างโดยเร็ว นอกจากนี้ การกำหนดตำแหน่งเรือเป็นหน้าที่ของผู้ควบคุมเรือ ดังนั้น แรงงานประมงเหล่านี้ จึงไม่ควรถูกลงโทษหรือถูกละเลยความคุ้มครองทางกฎหมาย แม้หน้าที่หลักจะอยู่ที่เจ้าของเรือ แต่การดำเนินการให้แรงงานทั้งหมดกลับมาสู่ความปลอดภัยและสิทธิตามกฎหมาย จำเป็นต้องอาศัยความร่วมมือจากหน่วยงานของรัฐ เช่น กองทัพเรือ หรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อประสานงานกับทางการเมียนมาร์ และดำเนินการช่วยเหลือให้สอดคล้องกับกฎหมายระหว่างประเทศ

เครือข่ายประชากรข้ามชาติจึงใคร่ขอให้กองทัพเรือพิจารณาเร่งดำเนินการประสานงานกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ทั้งในประเทศไทย และประเทศเมียนมา เพื่อช่วยเหลือและนำลูกเรือกลับมายังประเทศไทยโดยเร็วที่สุด ทั้งนี้ ทางเครือข่ายฯ พร้อมให้การสนับสนุนข้อมูลและความร่วมมือในกรณีนี้