เปิดภาพถ่ายดาวเทียมชี้มีการทำเหมืองแร่แรร์เอิร์ธ ทางตอนใต้ของเมืองสาด รัฐฉาน พม่า ตรงข้ามกับอ.แม่อาย เชียงใหม่ ห่างจากชายแดนไทยเพียง 25 กิโลเมตร คาดเหมืองแร่แรร์เอิร์ธดังกล่าวอาจดำเนินการขุดเจาะโดยบริษัทจีน เนื่องจากมีบ่อน้ำเพื่อการทำแร่ตั้งอยู่เรียงกันเป็นวงกลมหลายชั้นลักษณะเดียวกันกับโครงการขุดแร่เอิร์ธในรัฐคะฉิ่นซึ่งขุดโดยบริษัทจีน มูลนิธิสิทธิมนุษยชนไทใหญ่หวั่นสารพิษตกค้างจากเหมืองแร่แรร์เอิร์ธ เมืองสาด อาจเป็นอีกหนึ่งสาเหตุของต้นกำเนิดสารพิษที่ปนเปื้อนในแม่น้ำกก ทำให้สถานการณ์ของน้ำกกเลวร้ายยิ่งกว่าเดิม

17 พ.ค. 2568 มูลนิธิสิทธิมนุษยชนไทใหญ่เปิดภาพถ่ายดาวเทียมชี้มีการทำเหมืองแร่แรร์เอิร์ธ ทางตอนใต้เมืองสาด ห่างจากชายแดนไทยเพียง 25 กิโลเมตร ภาพถ่ายดาวเทียมชี้ว่ากำลังมีการทำเหมืองแร่แร่แรร์เอิร์ธ (แร่หายาก) เกิดขึ้นในสองพื้นที่ในเมืองยอน ทางตอนใต้ของเมืองสาด รัฐฉาน พม่า ตรงข้ามกับอำเภอแม่อาย จังหวัดเชียงใหม่ ซึ่งห่างจากชายแดนของไทยประมาณ 25 กิโลเมตร เกรงว่าสารพิษตกค้างจากเหมืองแร่แรร์เอิร์ธ (แร่หายาก) จะปนเปื้อนแหล่งน้ำที่ไหลลงสู่แม่น้ำกก อาจส่งผลเสียต่อสุภาพของประชาชนกว่าล้านคนที่อาศัยอยู่บริเวณท้ายน้ำทั้งสองฝั่งชายแดน

ภาพถ่ายดาวเทียมแสดงตำแหน่งของแหล่งขุดเจาะ โดยมีบ่อน้ำเพื่อการทำแร่ตั้งอยู่เรียงกันเป็นวงกลมหลายชั้น มีลักษณะเดียวกันกับโครงการขุดแร่เอิร์ธ (แร่หายาก)ในรัฐคะฉิ่นซึ่งพบว่าเป็นแร่เทอร์เบียม (Tb) และดิสโพรเซียม (Dy) อย่างกว้างขวางและขุดโดยบริษัทจีน

การทำเหมืองแร่แรร์เอิร์ธในรัฐคะฉิ่นนั้นเป็นวิธีการทำเหมืองและละลายแร่ ที่ทำลายสิ่งแวดล้อมอย่างมาก โดยต้องเทสารเคมีผ่านทอไปในเนินเขาเพื่อละลายแร่แรร์เอิร์ธ จากนั้นจะมีการสูบสารเคมีดังกล่าวเพื่อส่งผ่านท่อไปยังบ่อน้ำ และมีการเติมสารเคมีเพิ่มเติมเพื่อสกัดแร่แรร์เอิร์ธ

ภาพเหมืองแร่แรร์เอิร์ธในรัฐคะฉิ่น

ภาพเหมืองแร่แร่แรร์เอิร์ธเมืองยอน ทางตอนใต้ของเมืองสาด รัฐฉาน 

ภาพถ่ายดาวเทียมแสดงให้เห็นว่าการขุดแร่แรร์เอิร์ธทางตะวันออกแม่น้ำกกห่าง 3.6 กิโลเมตร เริ่มตั้งแต่กลางปี พ.ศ. 2566 และการขุดแร่แรร์เอิร์ธทางตะวันตกแม่น้ำกกห่าง 2.6 กิโลเมตร เริ่มตั้งแต่กลางปี พ.ศ. 2567

จากความสนใจของประชาชนและสื่อต่อการทำเหมืองทองคำที่เกิดขึ้นริมแม่น้ำกกกในเมืองยอน เขตเมืองสาด รัฐฉานนั้น เมื่อดูจากภาพถ่ายดาวเทียมของแหล่งทำเหมืองทองคำใกล้แม่น้ำกก และภาพถ่ายดาวเทียมของแหล่งทำเหมืองทองคำใช้บ่อละลายแร่ตามริมฝั่งแม่น้ำสาย ในเมืองกาน เขตเมืองสาด รัฐฉานนั้น มีลักษณะเค้าโครงของเหมืองแตกต่างจากแหล่งที่คาดว่าเป็นการทำเหมืองแร่แรร์เอิร์ธอย่างชัดเจน

มีการบันทึกข้อมูลความเสียหายต่อสิ่งแวดล้อมและสุขภาพของชุมชนที่อาศัยอยู่ใกล้เหมืองแร่แรร์เอิร์ธในรัฐคะฉิ่นไว้เป็นอย่างดีแล้ว ว่าการละลายแร่ได้ดินทำให้เกิดดินถล่มและสร้างมลพิษต่อน้ำไต้ดินและผิวดิน ทำให้ปลาและสัตว์ป่าตาย อีกทั้งพืชผลปนเปื้อน

เหมืองแร่แรร์เอิร์ธ ในเมืองยอน เขตเมืองสาด อาจเป็นอีกหนึ่งสาเหตุของต้นกำเนิดของสารพิษที่ถูก ปล่อยลงในแม่น้ำกก ทำให้การปนเปื้อนจากเหมืองทองคำที่มีอยู่เดิมเลวร้ายลง และคุกคามสุขภาพของชุมชนที่อาศัยอยู่ริม แม่น้ำกกในรัฐฉานและภาคเหนือของประเทศไทย โดยแม่น้ำกกไหลเข้าสู่ตำบลท่าตอน อำเภอแภอแม่อาย จังหวัดเชียงใหม่ ผ่านจังหวัดเชียงราย ลงสู่แม่น้ำโขงที่อำเภอเชียงแสน การทำเหมืองแร่แรร์เอิร์ธ อาจเกิดผลกระทบข้ามพรมแดน และเป็นเรื่องที่น่ากังวลอย่างยิ่ง จึงเรียกร้องให้มีการติดตามข้อมูลอย่างเร่งด่วนจากเจ้าหน้าที่ทั้งสองฝั่งชายแดนและต้องมีการเปิดเผยขัอมูลที่เกี่ยวข้องกับการทำเหมืองทั้งหมดต่อสาธารณะทันที

ที่ตั้งของเหมืองแรร์เอิร์ธในเมืองยอนนั้น อยู่ภายใต้การควบคุมของกองทัพพม่าและกองทัพว้า (United Wa State Army)