ตั้งแต่วันจันทร์สัปดาห์ก่อนกองทัพพม่าได้สั่งปิดสะพานมิตรภาพไทย–พม่า แห่งที่ 2 เชื่อมต่อระหว่าง อ.แม่สอด จ.ตาก และเมืองเมียวดี รัฐกะเหรี่ยง ซึ่งเป็นเส้นทางการค้าทางบก ที่ใช้สำหรับการนำเข้าและส่งออกขนาดใหญ่ระหว่างไทย–พม่าอย่างกะทันหัน โดยอ้างว่าเพื่อควบคุมกิจกรรมการค้าที่ผิดกฎหมายซึ่งเป็นแหล่งทุนสนับสนุนกลุ่มติดอาวุธตามแนวชายแดน โดยการสั่งปิดสะพานดำเนินมาต่อเนื่อง และสัปดาห์นี้ทหารพม่ากองพัน 275 ยังเข้ามาคุมสะพานมิตรภาพไทย-พม่าแห่งที่ 2 ด้วย โดยลือกันว่าเป็นการชิงลงมือ ก่อนทหารกะเหรี่ยง BGF และ DKBA จะเข้ามาคุมสะพานเอง นอกจากนี้สื่อกะเหรี่ยง KIC ยังประเมินว่าแม้สะพานหลักจะปิด แต่การค้าชายแดนไทย-พม่ายังทำได้ผ่านท่าข้ามริมแม่น้ำเมยหลายสิบแห่งที่กองกำลังกะเหรี่ยงหลายกลุ่มคุมท่าข้าม

ปิดสะพานเชื่อมแม่สอด-เมียวดี หวังตัดท่อน้ำเลี้ยงฝ่ายต่อต้าน

ด่านสะพานมิตรภาพไทย-พม่า แห่งที่ 2 ฝั่งเมืองเมียวดี ที่มา: แฟ้มภาพ/KIC

รัฐบาลทหารพม่าใช้มาตรการหลายอย่าง เพื่อปิดสะพานมิตรภาพไทย-พม่าแห่งที่ 2 ตั้งแต่ 16 ส.ค. ซึ่งเป็นเส้นทางส่งออกและนำเข้าสินค้าระหว่างประเทศกับไทย อ้างว่าเพื่อควบคุม “การค้าผิดกฎหมาย” ที่ถูกกล่าวหาว่าเป็นแหล่งเงินทุนของกลุ่มติดอาวุธบริเวณชายแดน

ส่วนความคืบหน้าล่าสุด ศูนย์ข้อมูลกะเหรี่ยง (KIC) ภาคภาษาพม่า รายงานด้วยว่า เวลาประมาณ 20.00 น. ของวันที่ 24 สิงหาคม ทหารจากกองพันทหารราบที่ 275 ซึ่งตั้งอยู่ในเมืองเมียวดีได้เคลื่อนกำลังราว 200 นาย โดยใช้รถบรรทุกทหาร และรถกระบะประมาณ 10 คัน เข้ามาประจำการในพื้นที่สะพาน โดยอยู่ตามแนวรั้วของอาคารคลังสินค้า

ผู้ประกอบการในเมียวดีระบุว่าการส่งกำลังครั้งนี้เกิดขึ้นท่ามกลางกระแสข่าวว่า กองกำลังกะเหรี่ยงพิทักษ์ชายแดน (BGF) ซึ่งควบคุมความมั่นคงในเมืองเมียวดีและกองทัพประชาธิปไตยกะเหรี่ยง (DKBA) กำลังหารือกันเพื่อเข้าควบคุมสะพานดังกล่าว

ในรายงานของ The Irrawaddy การปิดสะพานมิตรภาพไทย–พม่า แห่งที่ 2 ดังกล่าวเกิดขึ้นหลังจากพลเอกอาวุโส มิน อ่อง หล่าย ผู้นำรัฐบาลทหาร มีคำสั่งให้ดำเนินการปราบปรามการค้าชายแดนที่ผิดกฎหมาย เนื่องจากกังวลว่ากลุ่มติดอาวุธในพื้นที่ชายแดนจะจัดเก็บภาษีจากการค้าดังกล่าว และนำเงินไปใช้เสริมกำลังกองกำลังของตน

ในรายงานของ The Irrawaddy ซอ ขิ่น หม่อง มิ้น รัฐมนตรีพาณิชย์รัฐกะเหรี่ยงที่แต่งตั้งโดยรัฐบาลทหาร ระบุว่าสาเหตุที่ต้องปิดสะพานก็เพื่อจำกัดเส้นทางการค้าที่อยู่นอกการควบคุมของศุลกากรพม่า เนื่องจากพ่อค้าจำนวนมากเลือกใช้เส้นทางเหล่านี้เพื่อเลี่ยงการตรวจสอบ ขบวนรถบรรทุกที่ผ่านสะพานเข้าสู่ฝั่งพม่าจะต้องเผชิญด่านควบคุมของกองกำลังติดอาวุธต่าง ๆ ก่อนถึงพะอัน ซึ่งจากนั้นจึงเข้าสู่พื้นที่ควบคุมของกองทัพพม่า

ทั้งนี้เส้นทางการค้าไม่เป็นทางการจำนวนมากถูกควบคุมโดยกลุ่มติดอาวุธต่างๆ รวมถึงกองกำลังพิทักษ์ชายแดน (BGF) ที่อยู่ฝ่ายรัฐบาลทหาร, สภาสันติภาพกะเหรี่ยง (KNLA-PC) รวมถึงกองทัพของสหภาพกะเหรี่ยง (KNU) ที่เป็นฝ่ายต่อต้านรัฐบาล และกองกำลังพิทักษ์ประชาชน (PDFs) ที่ปฏิบัติการอยู่ในอำเภอเมียวดีและพะอัน

ก่อนหน้านี้ กองทัพได้จับกุม พ.อ.ซอ มิน อ่อง รองผู้บัญชาการกองบัญชาการภูมิภาคตะวันออกเฉียงใต้ รวมถึงเจ้าหน้าที่ศุลกากรและตำรวจหลายราย ฐานพัวพันคอร์รัปชันและปล่อยปละการค้าผิดกฎหมาย ต่อมา พล.อ.อาวุโส โซ วิน รองผู้นำรัฐบาล ระบุว่ามีรถบรรทุกกว่า 132 คันที่บรรทุกสินค้าผิดกฎหมายในรัฐกะเหรี่ยงและรัฐมอญ สะท้อนการละเลยของหน่วยงานรัฐ

การปิดสะพานส่งผลทางเศรษฐกิจอย่างฉับพลัน โดยปกติสะพานแห่งนี้รองรับการค้าระหว่างสองประเทศมูลค่ากว่า 120 ล้านดอลลาร์สหรัฐต่อเดือน หรือราว 130,000 ล้านบาทต่อปี ตามการประเมินของไทย แต่การสั่งปิดครั้งนี้เกิดขึ้นโดยไม่มีการแจ้งล่วงหน้าให้เจ้าหน้าที่ฝั่งไทยหรือด่านศุลกากรแม่สอดทราบ

ผลกระทบเริ่มปรากฏทันทีที่เมืองเมียวดี ราคาน้ำมันเบนซินออกเทน 95 พุ่งจาก 90,000 จ๊าตต่อ 20 ลิตร เป็น 150,000 จ๊าตในเวลาเพียงไม่กี่วัน ผู้ค้าท้องถิ่นเตือนว่าสินค้าจำเป็นต่าง ๆ จะมีราคาสูงขึ้น เนื่องจากไม่สามารถนำเข้าสินค้าจากไทยได้ บางรายฉวยโอกาสกักตุนและขายสินค้าในราคาแพงขึ้นสองเท่า ทำให้ประชาชนต้องรับภาระ

ฝั่งไทย รถบรรทุกจำนวนมากติดค้างอยู่ที่แม่สอด ส่งผลให้การค้าชายแดนสะดุด ขณะเดียวกันกองทัพพม่ายังคงเดินหน้าปฏิบัติการทางทหาร เพื่อยึดคืนเส้นทางการค้าสำคัญในรัฐกะเหรี่ยงที่ถูกควบคุมโดยกลุ่มติดอาวุธ

พม่าปิดด่านหลัก แต่การค้าสองฝั่งแม่น้ำเมยดำเนินต่อไปได้ผ่านท่าข้ามกะเหรี่ยง

ในรายงานของศูนย์ข้อมูลกะเหรี่ยง KIC เมื่อ 25 ส.ค. นักวิเคราะห์เชื่อว่าการที่กองทัพพม่าสั่งปิดสะพานดังกล่าว มีเป้าหมายเพื่อสกัดกั้นการค้าชายแดนและเพิ่มการควบคุมรายได้จากภาษีการค้าไทย–พม่า อย่างไรก็ตาม พ่อค้าชายแดนระบุว่ามาตรการนี้ไม่น่าจะบรรลุผลตามที่ตั้งใจไว้ เพราะแม้สะพานจะถูกปิด แต่ยังคงมีท่าข้ามราว 50 แห่งซึ่งอยู่ภายใต้การควบคุมของกองกำลังชาติพันธุ์กะเหรี่ยง (EAOs) ตลอดแนวแม่น้ำเมย ซึ่งเป็นพรมแดนธรรมชาติระหว่างสองประเทศ ทำให้การค้าขายยังดำเนินต่อไปได้

“การค้าชายแดนระหว่างไทยกับพม่ามีมานานแล้ว นานก่อนที่พวกเราจะเกิดเสียอีก ทุกวันนี้คงมีท่าข้ามประมาณ 50 แห่งที่สามารถรองรับการค้าขายนี้ได้ เพียงขนสินค้าลงเรือ ก็ยังคงค้าขายระหว่างสองประเทศได้ผ่านท่าเหล่านี้” พ่อค้าชายแดนรายหนึ่งกล่าว

ขณะเดียวกัน ผู้ประกอบการส่งออก–นำเข้าระบุเพิ่มเติมว่า กองทัพพม่ายังสั่งห้ามส่งออกสินค้าอาหารจากพม่าไปยังไทย เช่น ถั่ว พริก หอมหัวใหญ่ มันฝรั่ง และผักชนิดอื่น ๆ โดยมีการหยุดสินค้าไว้ที่สะพานแม่น้ำสะโตง บริเวณชายแดนระหว่างภูมิภาคพะโคและรัฐมอญ

หลังจากกองทัพพม่าสั่งปิดสะพานมิตรภาพแห่งที่ 2 มีรถบรรทุกสินค้าประมาณ 500 คันจอดค้างอยู่ฝั่งแม่สอด สินค้าบางส่วนเริ่มถูกลำเลียงออกมาเป็นชุดๆ และขนส่งเข้าพม่าผ่านท่าเรือตามแม่น้ำ ขณะที่คนขับรถต้องรอให้สะพานกลับมาเปิดเพื่อให้รถคอนเทนเนอร์สามารถสัญจรได้อีกครั้ง

แม้สะพานจะถูกปิด แต่สินค้าอุปโภคบริโภคจากไทยยังคงถูกส่งเข้าไปในพม่าทุกวัน ผ่านท่าเรือที่ควบคุมโดยกองกำลังกะเหรี่ยงพิทักษ์ชายแดน (BGF) รวมถึงท่า 15 ท่า 17 ท่าแยบู บอดเว ท่า 10 และท่า 13

คนขับรถบรรทุกหยุดวิ่งหลังถูกเก็บส่วยจากสารพัดกองกำลัง

ก่อนหน้านี้มีข่าวผู้ประกอบการรถบรรทุกฝั่งพม่าหยุดการเดินรถตั้งแต่เดือนสิงหาคม หลังด่านตรวจในรัฐกะเหรี่ยงสกัดรถบรรทุกสินค้าที่ออกจากเมืองเมียวดี ใกล้ชายแดนไทย–พม่า และเรียกเก็บค่าธรรมเนียมในลักษณะรีดไถ

โดยรถบรรทุกสินค้าที่ออกจากเมียวดีจะถูกด่านตรวจของทั้งกองทัพพม่าและกลุ่มติดอาวุธกลุ่มต่างๆ หยุดตรวจและรีดไถซ้ำหลายครั้งตลอดเส้นทาง ทำให้ผู้ประกอบการต้องหยุดกิจการเพราะไม่คุ้มต้นทุน

“เดี๋ยวนี้ ค่าขนส่งจากเมียวดีไปถึงเมืองพะอันตกประมาณ 10 ล้านจ๊าต ขณะที่เมื่อก่อนแค่ราว 5 ล้านจ๊าต” คนขับรถบรรทุกคนหนึ่งให้ข้อมูลกับศูนย์ข้อมูลกะเหรี่ยง KIC

ก่อนหน้านี้ รถบรรทุกจะถูกตรวจสอบเฉพาะในเมืองพะอัน เมืองหลวงรัฐกะเหรี่ยง แต่เมื่อไม่นานมานี้ กองทัพพม่าเริ่มตั้งด่านตรวจและจับกุมที่เมืองจงโด อำเภอกอกะเร็ก หากกองทัพยึดรถบรรทุกไปแล้ว จะไม่สามารถต่อรองเพื่อขอคืนได้อีก

เมื่อวันที่ 9 สิงหาคม กองทัพพม่าและเจ้าหน้าที่ภายใต้การควบคุมของรัฐบาลทหารได้ยึดรถบรรทุก 53 คันที่กำลังมุ่งหน้าไปยังเมืองผาอาน ระหว่างหมู่บ้านตูเรงและหมู่บ้านทามัญญา ในเขตอำเภอพะอัน รัฐกะเหรี่ยง ตามรายงานจากแหล่งข่าวของ KIC

รัฐบาลทหารพม่าตรวจค้น บุกยึดสินค้านำเข้าจากไทย

นอกจากการยึดรถบรรทุกและรีดไถเงินแล้ว รัฐบาลทหารยังคอยจับตา ตรวจค้น และบุกตรวจโกดังสินค้าและร้านค้าปลีกในเมืองพะอันที่มีโกดังสินค้าจากประเทศไทย โดยรัฐบาลทหารจัดประเภทการนำเข้าสินค้าจากไทยว่าเป็นการลักลอบ ทำให้เกิดการปราบปรามอย่างต่อเนื่อง

“พักหลัง ๆ กองทัพบุกค้นบ้านและหมู่บ้านในเมืองพะอันด้วยซ้ำ แถมยังประกาศให้รางวัลกับผู้ที่แจ้งเบาะแสการลักลอบขนสินค้าจากไทย ทำให้มีสายข่าวจำนวนมากให้ข้อมูลกับรัฐบาล ตอนนี้ไม่มีใครขนสินค้าจากไทยแล้ว แม้แต่น้ำอัดลมก็ถูกยึด รถโดยสารก็เลิกขนของเหล่านี้ด้วย” คนขับรถประจำทางรายหนึ่งกล่าว

ข้อมูลของ KIC ระบุว่า ระหว่างเดือนมิถุนายนถึงสิงหาคม กองทัพพม่ายึดรถบรรทุกไปแล้วมากกว่า 200 คันในเขตอำเภอพะอัน ซึ่งรถของกลางทั้งหมดยังอยู่กับกองทัพ

แปลและเรียบเรียงจาก

Thai goods routed through Karen EAOs-controlled piers after junta closes border bridge, Karen News, 25 August 2025, https://karennews.org/2025/08/thai-goods-routed-through-karen-eaos-controlled-piers-after-junta-closes-border-bridge/

Karen News (Burmese), 25 August 2025

Junta Abruptly Closes Thai-Myanmar Trade Bridge to Cut Off Rebel Funding, The Irrawaddy, 20 August 2025 https://www.irrawaddy.com/news/burma/junta-abruptly-closes-thai-myanmar-trade-bridge-to-cut-off-rebel-funding.html

Trucks halt Myawaddy runs amid extortion-style levies, Karen News, 13 August 2025, https://karennews.org/2025/08/trucks-halt-myawaddy-runs-amid-extortion-style-levies/