เมื่อช่วงกลางเดือน ธ.ค.ที่ผ่านมา ทางการยูเครนได้ประกาศว่าจะเลิกล้มความพยายามในการเข้าเป็นสมาชิก ‘นาโต’ เพื่อแลกกับการได้รับหลักประกันด้านความมั่นคง ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของข้อตกลงสันติภาพ หลังจากที่รัสเซียเริ่มรุกรานยูเครนจนเกิดเป็นสงครามยื้ดเยื้อมาเป็นเวลาเกือบ 4 ปี เรื่องนี้จะช่วยให้เกิดความก้าวหน้าต่อข้อตกลงหยุดยิงหรือไม่ ฝ่ายยุโรปและรัสเซียมองอย่างไร

ประธานาธิบดี โวโลดิเมียร์ เซเลนสกี ของยูเครนได้ยื่นข้อเสนอในความตกลงเกี่ยวกับสันติภาพระหว่างยูเครนกับรัสเซีย โดยบอกว่าเพื่อแลกกับการคุ้มครองความมั่นคง ยูเครนจะยกเลิกการขอเข้าร่วมเป็นส่วนหนึ่งขององค์การสนธิสัญญาแอตแลนติกเหนือ (นาโต) ข้อเสนอดังกล่าวนี้ออกมาหลังจากที่เซเลนสกี ได้เข้าร่วมประชุมกับเจ้าหน้าที่ของสหรัฐฯ คือ สตีฟ วิตคอฟฟ์ และจาเรด คุชเนอร์ เมื่อช่วงกลางเดือน ธ.ค. 2568

ทางฝ่ายวิตคอฟฟ์ มองว่า การพูดคุยในครั้งนี้ได้ "สร้างความก้าวหน้าอย่างมาก" ในการปูทางไปสู่สันติภาพระหว่างยูเครนกับรัสเซีย หลังจากที่มีสงครามกันมาเป็นเวลานานเกือบ 4 ปีแล้ว จากการที่รัสเซียเริ่มทำการรุกรานยูเครนเมื่อเดือน ก.พ. 2565

โดยเมื่อเดือนก่อนหน้านี้ (พ.ย. 2568) รัฐบาล โดนัลด์ ทรัมป์ ได้เสนอแผนสันติภาพ 28 ข้อ ซึ่งสร้างข้อถกเถียงอย่างมากในหมู่ประเทศพันธมิตรยุโรป หนึ่งในแผนการ 28 ข้อนี้ คือการเสนอให้ 'ยูเครน' ไม่เข้าร่วมเป็นสมาชิกนาโต

การที่เซเลนสกี สัญญาว่าจะไม่ให้ยูเครนเข้าร่วมนาโต นับเป็นการเปลี่ยนแปลงนโยบายครั้งใหญ่ หลังจากที่ยูเครนมีความหวังว่าจะได้เข้าร่วมเป็นส่วนหนึ่งของพันธมิตรทางการทหารชาติตะวันตกอย่างนาโตมาโดยตลอด หนึ่งในสาเหตุที่นาโตมีความสำคัญต่อยูเครนนั้น เป็นเพราะสนธิสัญญามาตรา 5 ของนาโตที่ระบุว่าการโจมตีใส่สมาชิกรายหนึ่งจะนับเป็นการโจมตีต่อสมาชิกทั้งหมด ซึ่งจะช่วยให้ยูเครนได้รับการคุ้มครองจากประเทศสมาชิกอื่นๆ ไปด้วย กรณีที่พวกเขาถูกรุกราน

แต่เซเลนสกีก็ประกาศยอมเลิกล้มในการยื่นขอให้ยูเครนเข้าเป็นสมาชิกนาโต โดยแลกกับหลักประกันด้านความมั่นคง ที่มีระบุไว้ในข้อเสนอสันติภาพ 28 ข้อที่ร่างโดยสหรัฐฯ

เซเลนสกี กล่าวให้สัมภาษณ์ต่อสื่อในทำนองว่า ถึงแม้ยูเครน หวังว่าจะได้เป็นสมาชิกนาโตเสมอมา แต่ดูเหมือนว่าพันธมิตรบางส่วนในสหรัฐฯ และยุโรปไม่ได้สนับสนุนยูเครนตรงจุดนี้ ทำให้พวกเขาหวังจะได้รับการยืนยันหลักประกันด้านความมั่นคงจากข้อเสนอของสหรัฐฯ ซึ่งพวกเขามองว่ามีส่วนคล้ายกับมาตรา 5 ของสนธิสัญญานาโต และน่าจะป้องกันไม่ให้รัสเซียรุกรานยูเครนในครั้งต่อๆ ไปได้ อีกทั้งเซเลนสกี ยังมองว่า การทำเช่นนี้ถือเป็นที่ยูเครนได้ประนีประนอมมากพอแล้ว

รัสเซีย ต่อต้านการที่ยูเครน จะเข้าร่วมเป็นสมาชิกนาโต โดยอ้างว่าจะกลายเป็นการที่นาโตขยายอิทธิพลเข้ามาที่ยุโรปตะวันออก และเป็นสาเหตุหนึ่งที่พวกเขาเริ่มต้น "ปฏิบัติการพิเศษทางทหาร" ในการรุกรานยูเครน เมื่อปี 2565

ทั้งนี้ มีบางประเทศในยุโรปที่ไม่เห็นด้วยกับการที่ยูเครน จะเข้าเป็นสมาชิกนาโต รวมถึงกลุ่มประเทศที่เป็นมิตรกับรัสเซีย อย่างสโลวาเกีย และฮังการี นอกจากนี้ ยังมีพันธมิตรของยูเครน ที่เป็นสมาชิกนาโต กังวลว่าการให้ยูเครน เข้าเป็นสมาชิกนาโต จะกลายเป็นการกระตุกหนวดเสือทำให้รัสเซีย ขยายการรุกรานมากกว่าแค่พรมแดนของยูเครน

ทางฝ่ายรัสเซีย พูดถึงเรื่องที่ยูเครน จะล้มเลิกการเข้าเป็นสมาชิกนาโต ว่าเป็น "ประเด็นระดับรากฐาน" อันหนึ่ง ซึ่งจะต้องมีการหารือเป็นพิเศษร่วมกับเรื่องอื่นๆ ที่แวดล้อมอยู่ และทางรัสเซีย ได้เน้นย้ำว่า ยูเครนต้องทำอย่างที่พูดไม่ใช่แค่เป็นการป่าวประกาศเพื่อแสวงผลทางการทูตเท่านั้น

นายกฯ เยอรมนี มองเห็นความหวัง เป็นครั้งแรกที่อาจจะนำไปสู่การหยุดยิง

ความเคลื่อนไหวล่าสุดนี้ถือเป็นการเปลี่ยนแปลงนโยบายครั้งใหญ่จากยูเครน และทางฝ่ายยุโรปก็แถลงประกาศให้คำมั่นว่าจะคุ้มครองยูเครนจากการรุกรานของรัสเซียในอนาคต รวมถึงด้วยวิธีการทางทหารด้วย ทำให้การหารือด้านสันติภาพถูกมองว่าเริ่มมีความคืบหน้า

หนึ่งในผู้นำจากยุโรป นายกรัฐมนตรีฟรีดริช เมิร์ซ ของเยอรมนี มองว่านี่ "อาจจะเป็นครั้งแรก" นับตั้งแต่ที่รัสเซียทำการรุกรานเต็มรูปแบบต่อยูเครน ที่การหยุดยิงดูมีความเป็นไปได้ โดยมองว่าช่วงที่ยูเครนหารือกับสหรัฐฯ ที่กรุงเบอร์ลินเป็นเวลา 2 วันนั้น มี "ความคืบหน้าในหลายประเด็น"

อย่างไรก็ตาม นอกเหนือจากประเด็นนาโตแล้ว ยังมีประเด็นอื่นๆ ที่ยังคงเป็นคำถาม เช่นอนาคตของพื้นที่ประเทศยูเครนที่ถูกยึดครองโดยรัสเซีย และเรื่องรายละเอียดที่ว่าจะมีการการันตีด้านความมั่นคงให้กับยูเครนได้อย่างไร โดยเฉพาะอย่างยิ่งในส่วนที่สหรัฐฯ ให้สัญญาเอาไว้

เจ้าหน้าที่ทางการสหรัฐฯ เปิดเผยว่าประเด็นต่างๆ ระหว่างรัสเซียกับยูเครนนั้นมีการแก้ไขไปได้ "ประมาณร้อยละ 90" แล้ว แต่ก็ยังคงมีประเด็นเรื่องความยินยอมด้านเขตแดนที่ยังคงเป็นประเด็นอ่อนไหวจุดติดง่ายอยู่

เรียบเรียงจาก

Ukraine gives up joining NATO in bid to shift the dial in Russia peace talks, CNBC, 15-12-2025

https://www.cnbc.com/2025/12/15/ukraine-gives-up-joining-nato-in-bid-to-shift-the-dial-in-peace-talks.html

Europeans vow to assist Ukraine against future Russian attack after Berlin talks, Euro News, 15-12-2025

https://www.euronews.com/my-europe/2025/12/15/european-leaders-commit-to-aid-ukraine-militarily-against-future-russian-attack

Progress made on many issues, Zelenskyy says after two days of Ukraine talks in Berlin, Euro News, 15-12-2025

https://www.euronews.com/2025/12/15/progress-made-on-many-issues-zelenskyy-says-after-two-days-of-ukraine-talks-in-berlin

เปิดข้อเสนอสันติภาพ 28 ข้อจาก 'ทรัมป์' ทำไมยูเครนลังเล-ยุโรปคัดค้าน

https://prachatai.com/journal/2025/11/115723