พรรคฝ่ายค้านของไต้หวันได้ยื่นเรื่องถอดถอนประธานาธิบดี ไล่ชิงเต๋อ และนายกรัฐมนตรี จัวจึงไท ให้ออกจากตำแหน่ง เป็นสัญญาณล่าสุดที่สะท้อนการแบ่งชั้วอย่างฝังรากของการเมืองในไต้หวัน โดยที่พรรคก๊กมินตั๋ง พรรคประชาชนไต้หวัน สส.อิสระแนวร่วมฝ่ายค้านต่างก็มี สส.มากพอที่จะเริ่มกระบวนการถอดถอน แต่ทว่าเสียงสนับสนุนยังไม่ถึงเกณฑ์ ขณะที่ไล่ชิงเต๋อประกาศว่าเป็นความพยายามที่ "เสียเวลาเปล่า" และขอให้ไปเน้นเรื่องการพิจารณางบประมาณแทน

พรรคแนวร่วมฝ่ายค้านของไต้หวันกล่าวหาว่า ประธานาธิบดี ไล่ชิงเต๋อ และนายกรัฐมนตรี จัวจึงไท ฝ่าฝืนกฎหมายรัฐธรรมนูญไต้หวันและกระบวนการนิติบัญญัติ จึงมีการเดินหน้ากระบวนการยื่นเรื่องขอถอดถอนทั้งสองคนนี้ เป็นสัญญาณล่าสุดที่แสดงให้เห็นถึงการแบ่งขั้วทางการเมืองในไต้หวันที่ฝังรากลึก

พรรคก๊กมินตั๋ง KMT และพรรคประชาชนไต้หวัน TPP ได้เริ่มต้นกระบวนการถอดถอน ไล่และจัว มาตั้งแต่ปลายปี 2025 ที่ผ่านมาแล้ว โดยที่พรรค KMT พรรค TPP และ สส.อิสระอีกสองรายต่างก็มีคะแนนเสียงมากพอที่จะเริ่มต้นกระบวนการ แต่ก็ยังคงขาดคะแนนเสียงสนับสนุนมากพอที่จะสามารถผ่านมติถอดถอนได้สำเร็จ ซึ่งคะแนนเสียงที่ต้องการคือเสียงข้างมาก 2 ใน 3 ของ สส.ทั้งหมด โดยมีกำหนดการจะโหวตลงมติดังกล่าวนี้ในวันที่ 19 พฤษภาคม 2026 ที่จะถึงนี้

สาเหตุที่ฝ่ายค้านไต้หวันกล่าวหาว่าพรรครัฐบาลคือพรรคประชาธิปไตยก้าวหน้า DPP ฝ่าฝืนกฎหมายรัฐธรรมนูญและกระบวนการทางนิติบัญญัตินั้นเป็นเพราะว่า ประธานาธิบดีไล่ไม่สามารถประกาศใช้บทแก้ไขเพิ่มเติมของกฎหมายที่ได้รับการผ่านร่างจากสภาได้ ซึ่งเป็นบทบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมเกี่ยวกับการนำรายได้แผ่นดินกระจายไปให้กับรัฐบาลส่วนท้องถิ่นมากขึ้น ทำให้ไล่นับเป็นประธานาธิบดีรายแรกในประวัติศาสตร์ยุคใหม่ของไต้หวันที่ล้มเหลวในการประกาศบังคับใช้กฎหมาย

นอกจากนี้ในรัฐสภาไต้หวันในช่วงที่่ผ่านมายังมีการโต้เถียงกันเรื่องกฎหมายและมติต่างๆ หลายเรื่องตั้งแต่เรื่องงบประมาณ ความสัมพันธ์ระหว่างไต้หวันกับจีน ไปจนถึงเรื่องการแก้ไขพระราชบัญญัติวิธีพิจารณาคดีรัฐธรรมนูญ

สำหรับกรณีแก้ไขพรบ.วิธีพิจารณาคดีรัฐธรรมนูญ ได้มีการโต้แย้งจากศาลรัฐธรรมนูญไต้หวันเมื่อไม่นานนี้ โดยมีคำวินิจฉัยว่า การแก้ไขกฎหมายดังกล่าวนี้ ขัดต่อรัฐธรรมนูญในแง่กระบวนการนิติบัญญัติที่ชอบด้วยกฎหมายและหลักการแบ่งแยกอำนาจ เนื่องจากมีข้อโต้แย้งจึงทำให้การพยายามแก้ไขพรบ.นี้หยุดชะงัก

รัฐบาลไล่ยังคงติดขัดในการพยายามผ่างร่างงบประมาณแผ่นดินปี 2026 อีกด้วย ในขณะที่พรรค KMT ได้ทำการสกัดกั้นภาคผนวกของร่างงบประมาณที่ระบุจะเพิ่มงบ 40 พันล้านดอลลาร์สหรัฐฯ ไปกับการป้องกันไต้หวัน

เมื่อวันที่ 1 มกราคม ที่ผ่านมา ประธานาธิบดีไล่ก็ได้แถลงโต้ตอบการยื่นเรื่องถอดถอนจากฝ่ายค้านว่า "เป็นไปไม่ได้ที่จะผ่านขั้นตอนในสภานิติบัญญัติ" เนื่องจากพรรคฝ่ายค้านยื่นขอถอดถอนโดยไม่มีเสียงข้างมาก 2 ใน 3 ของสภา จึงนับเป็นการ "เสียเวลาเปล่า" และขอร้องให้ฝ่ายค้านหันมาใส่ใจเรื่องการพิจารณาร่างงบประมาณแผ่นดินแทน ถึงจะนับเป็นการ "ขับเคลื่อนการเติบโตทางเศรษฐกิจของประเทศได้"

ในการเลือกตั้งครั้งล่าสุดของไต้หวันนั้นพรรครัฐบาลคือ DPP มีที่นั่งในสภาทั้งหมด 51 ทื่นั่งจาก 113 ที่นั่ง ส่วนพรรค KMT กับ TPP ที่เป็นแนวร่วมฝ่ายค้านมีที่นั่งรวมแล้ว 60 ที่นั่ง และสส.อิสระที่เอียงข้างฝ่าย KMT อีก 2 ที่นั่งซึ่งก็ยังไม่มากพอจะทำให้คะแนนเสียงถึง 2 ใน 3 ของทั้งหมดในสภา

สภานิติบัญญัติของไต้หวันอยู่ในภาวะชะงักงันมาตั้งแต่ไล่ชิงเต๋อเข้าสู่ตำแหน่งเมื่อปี 2024 เนื่องจากมีรัฐบาลที่แบ่งขั้วกันอย่างมาก และมีนักวิเคราะห์ที่มองว่าการยื่นถอดถอนประธานาธิบดีกับนายกรัฐมนตรีในครั้งนี้อาจจะไม่ได้ส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงผู้นำรัฐบาลได้ แต่ที่ฝ่ายค้านยังคงทำเช่นนี้ก็เพราะต้องการแสดงออกประท้วงรัฐบาลในเชิงสัญลักษณ์เท่านั้น

การยื่นถอดถอนในเชิงสัญลักษณ์

เหยียนตู๋ซู ผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายรัฐธรรมนูญและทฤษฎีประชาธิปไตยจากสถาบันวิจัยชั้นนำของไต้หวัน อเคเดเมียซินิกา กล่าวว่า การจะถอดถอนไล่และจัวให้สำเร็จนั้นเป็นไปไม่ได้เลย แต่ก็เข้าใจว่าพรรคฝ่ายค้านยื่นเรื่องขอถอดถอนเพราะต้องการให้มีบันทึกเอาไว้ในหน้าประวัติศาสตร์ประชาธิปไตยไต้หวันว่าไล่ชิงเต๋อเป็นประธานาธิชดีไต้หวันรายแรกที่ถูกยื่นขอถอดถอน รวมถึงมีจุดประสงค์ทำให้ผู้นำไต้หวันรู้สึกอับอาย นอกจากนี้ยังนับเป็นการแสดงออกเชิงประท้วงฝ่ายบริหารที่ไม่ยอมประกาศใช้กฎหมายด้วย

ไบรอัน หุย นักวิจารณ์การเมืองไต้หวันและผู้ช่วยนักวิจัยที่ศูนย์วิจัยไต้หวันของมหาวิทยาลัยน็อตติงแฮม กล่าวว่า การยื่นถอดถอนในครั้งนี้เป็นเรื่องเชิงสัญลักษณ์มากกว่าการที่จะส่งผลลัพธ์ได้จริง มันเป็นการที่ฝ่ายค้านต้องการแสดงออกเรียกร้องความสนใจมากกว่า นอกจากนี้ยังทำไปเพื่อสร้างภาพลักษณ์ให้ไล่ดูเป็นผู้ละเมิดสถาบันประชาธิปไตยในระดับที่เกินกว่าจะยอมรับได้ แต่ทว่าวิธีการแบบนี้น่าจะเป็นการเอาใจฝ่ายที่สนับสนุนพรรคฝ่ายค้านอยู่แล้วเท่านั้น อาจจะเรียกคะแนนเสียงจากกลุ่มสวิงโหวตที่ไม่ปักใจกับพรรคใดได้ยาก

เหยียนตู๋ซู มองว่าการยื่นถอดถอนในครั้งนี้ยังสะท้อนให้เห็นสภาพการเมืองไต้หวันในปัจจุบันด้วย ในแง่ที่ว่าเป็นการเมืองที่มีรัฐบาลแบ่งขั้วซึ่งกำลังเข้าสู่ในระยะที่สองของสถานการณ์ แต่อย่างไรก็ตามเหยียนมองว่ารัฐบาลไต้หวันในครั้งนี้ก็ไม่ได้แบ่งขั้วมากเท่าในยุคสมัย 2000-2008 ที่มีการแตกขั้วกันหนักหน่วงกว่านี้มาก

เรียบเรียงจาก
Taiwan’s opposition launches ‘symbolic’ campaign to impeach president, Aljazeera, 26-12-2025
Lai calls on opposition to focus on budget reviews, not impeachment attempts, Focus Taiwan, 01-01-2026
Taiwan's Constitutional Court strikes down amended court procedure act, 19-12-2025