รัฐบาลทหารพม่าประกาศให้มีระบบการลงทะเบียนเลขเครื่องโทรศัพท์มือถือ โดยมีแผนการนำข้อมูลไปเข้า Central Equipment Identity Register (CEIR) ซึ่งเป็นระบบฐานข้อมูลใหม่ที่รัฐบาลทหารเอาไว้เก็บข้อมูลผู้ใช้งานรายบุคคล ส่งผลให้ทางการสามารถติดตามตัวและอาจจะถึงขั้นสามารถสั่งระงับการใช้งานโทรศัพท์มือถือได้จากทางไกล

ซึ่งผู้เชี่ยวชาญด้านเทคโนโลยีมองว่า รัฐบาลทหารพม่าอาจจะนำระบบนี้มาใช้ตรวจตราสอดแนมประชาชนและศัตรูทางการเมืองได้

รัฐบาลทหารพม่าได้แถลงในเรื่องนี้เมื่อวันที่ 5 มีนาคม ที่ผ่านมา โดยกล่าวอ้างว่าระบบใหม่นี้นำมาใช้เพื่อแก้ปัญหาการขโมยโทรศัพท์และเพื่อยับยั้งการลักลอบนำเข้าอุปกรณ์ไอที แต่ผู้เชี่ยวชาญก็บอกว่า มันอาจจะกลายเป็นเครื่องมือที่ทรงพลังในการสอดแนมดิจิทัลได้ในวงกว้าง โดยมีเป้าหมายเป็นกองกำลังฝ่ายต่อต้าน, นักกิจกรรมทางการเมือง, ผู้สื่อข่าว และประชาชนทั่วไป

ในโทรศัพท์มือถือแต่ละเครื่องนั้นจะมี "รหัสสากลประจำอุปกรณ์เคลื่อนที่" หรือ IMEI อยู่ ซึ่งเป็นสิ่งที่ใช้ระบุตัวตนของโทรศัพท์เครื่องนั้นๆ โดยเฉพาะ และจะเป็นหมายเลขที่คงอยู่โดยถาวรถึงแม้ว่าจะมีการเปลี่ยนหมายเลขซีเรียลของมือถือนั้นๆ แล้วก็ตาม เรื่องนี้ทำให้ผู้เชี่ยวชาญมองว่า รัฐบาลทหารพม่าอาจจะฉวยโอกาสใช้ประโยชน์จากตรงนี้มาติดตามและสอดส่องข้อมูลส่วนบุคคลของผู้ใช้งานได้

เดิมทีพม่ามีระบบต้องให้ลงทะเบียนซิมการ์ดมือถืออยู่แล้ว แต่ระบบใหม่ที่พวกเขาจะนำมาใช้คือ CEIR จะมีการเก็บข้อมูลตัวเลข IMEI ของโทรศัพท์เอาเข้าไปไว้ในฐานข้อมูลกลางด้วย แล้วก็นำข้อมูล IMEI นี้มาใช้เชื่อมโยงกับข้อมูลซิมการ์ด ข้อมูลเครื่องมือ และข้อมูลส่วนตัวของผู้ใช้งาน ทำให้รัฐบาลทหารสามารถใช้ติดตามได้ว่าผู้ใช้งานอยู่ที่ตำแหน่งไหน่ผ่านทางระบบเครือข่ายโทรคมนาคม

ระบบนี้ต่างจากการลงทะเบียนรูปแบบเดิมตรงที่ ก่อนหน้านี้กฎหมายกำหนดให้ร้านค้าโทรศัพทฺ์มือถือจะต้องเป็นผู้ลงทะเบียนเครื่อง ซึ่งจะให้ความเป็นส่วนตัวแก่ผู้ใช้งานได้บางส่วน แต่ในระบบใหม่ของพม่าจะทำให้มีการติดตามตัวผู้ใช้งานได้ผ่านทางหมายเลข IMEI

เมื่อระบบ CEIR เปิดใช้งานได้อย่างเต็มที่แล้ว รัฐบาลทหารพม่าจะสามารถระบุได้ว่าโทรศัพท์เครื่องไหนเชื่อมโยงกับผู้ให้บริการโทรคมนาคมรายไหน นอกจากนี้ทางการยังสามารถ "ขึ้นบัญชีดำ"หมายเลข IMEI เป็นรายๆ ไปได้ ซึ่งการขึ้นบัญชีดำจะกลายเป็นการปิดกั้นไม่ให้โทรศัพท์เครื่องนั้นใช้งานอินเทอร์เน็ตได้ เสมือนเป็นการสั่งระงับการใช้งานได้จากทางไกล

มีผู้เชี่ยวชาญไอทีบอกอีกว่ามันยังเป็นเรื่องของการที่รัฐบาลทหารพม่าต้องการเก็บภาษีจากการซื้อโทรศัพท์จากต่างประเทศด้วย แต่สาเหตุที่แท้จรืงที่ต้องลงทะเบียนตัวเครื่องเลยแทนที่จะเป็นซิมการ์ดอย่างเดียว คือเพื่อป้องกันไม่ให้ผู้คนใช้วิธีการเปลี่ยนซิมการ์ดเพื่อหลีกเลี่ยงการถูกสอดแนมและถูกติดตามได้ นอกจากนี้ทางการจะยังสามารถติดตามตำแหน่งผู้คนด้วยมือถือได้แม้ว่าจะมีการปิดระบบระบุตำแหน่งไว้แล้วก็ตาม

Thit Nyan นักวิเคราะห์ด้านสิทธิดิจิทัลจากโครงการเมียนมาร์อินเทอร์เน็ต (Myanmar Internet Project) ระบุว่า กลุ่มชุมชนด้านไอทีของพม่ามีความกังวลต่อเรื่องระบบลงทะเบียนใหม่ เพราะมันจะทำให้รับรู้ได้หมดว่าใครไปที่ไหน อยู่ที่นั่นนานเท่าไหร่ และไปที่ไหนต่อ อีกทั้งการที่ตัวเลขเครื่องเชื่อมต่อกับซิมมันยังสามารถทำให้ผู้ให้บริการระบุตัวได้ว่าใครเป็นผู้โทรหาใคร โทรหาเมื่อไหร่ และทางการยังสามารถขอดักฟังได้ด้วย

"ภายใต้ระบอบเผด็จการที่ต้องการครอบงำอย่างเบ็ดเสร็จนั้น เรื่องนี้น่ากังวลมาก ... พวกเราน่าจะได้เห็นมันเป็นภัยต่อประชาชนมากกว่าจะเป็นประโยชน์แบบพวกเขาอ้าง" Thit Nyan กล่าว

รัฐบาลทหารพม่าประกาศว่า ข้อกำหนดใหม่ของพวกเขาจะทำให้โทรศัพท์มือถือที่ใช้ซิมการ์ดปัจจุบันมีการลงทะเบียน CEIR โดยอัตโนมัติก่อนวันที่ 31 มีนาคม และหลังจาก 1 เมษายน เป็นต้นไป ใครที่ซื้อโทรศัพท์มือถือเครื่องใหม่และยังไม่ได้ชำระภาษีหรือลงทะเบียนจะได้รับอนุญาตให้ใช้งานได้ชั่วคราวเป็นเวลาแค่ 30 วันก่อนจะถูกปิดกั้นการเข้าถึงอินเทอร์เน็ต ซึ่งรวมถึงคนที่ซื้อโทรศัพท์ก่อนหน้านี้แต่ยังไม่ได้ลงทะเบียนซิมด้วย

ถึงแม้ว่าในหลายประเทศก็มีการใช้ระบบฐานข้อมูลกลางแบบเดียวกับ CEIR เช่นในสหราชอาณาจักร, อินเดีย, ปากีสถาน แต่โดยหลักๆ แล้วจะนำมาใช้เพื่อป้องกันการลักขโมยโทรศัพท์เท่านั้น สำหรับในพม่านั้น สมัยรัฐบาลพลเรือนเคยมีการเลื่อนการใช้ระบบฐานข้อมูลนี้ออกไปเพราะมีข้อกังวลด้านการคุ้มครองทางกฎหมายเกี่ยวกับความเป็นส่วนตัวและการคุ้มครองข้อมูล

เรียบเรียงจาก

Junta Introduces Mobile Tracking System as Experts Warn of Expanded Digital Surveillance, SHAN, 06-03-2026
https://english.shannews.org/archives/29411

New Phone Registration System Gives Junta More Powers to Track Users, The Irrawaddy, 06-03-2026
https://www.irrawaddy.com/news/burma/new-phone-registration-system-gives-junta-more-powers-to-track-users.html

Myanmar: Newly imposed mandatory phone and SIM-card registration enables the military junta to track and identify users incl. locations, rights groups warn, Business and Human Rights Centre
https://www.business-humanrights.org/en/latest-news/myanmar-newly-imposed-mandatory-phone-and-sim-card-registration-enables-the-military-junta-to-track-and-identify-users-incl-locations-rights-groups-warn/