ที่พักชั่วคราวสำหรับผู้อพยพใต้รางรถไฟ ระหว่างเขต 18 และเขต 10 ของกรุงปารีส | ภาพจาก: Mekhak Movsissian/ICI Paris Île de France

เมื่อช่วงเดือนพฤษภาคม 2026 นายกเทศมนตรีคนใหม่ของกรุงปารีส เอ็มมานูเอล เกรกัวร์ (Emmanuel Grégoire) ได้ลงพื้นที่เยี่ยมชมค่ายผู้อพยพแห่งหนึ่งที่ตั้งอยู่ใต้รางรถไฟใต้ดินสายที่ 2 ในขณะนี้ ค่ายดังกล่าวคาดว่ามีผู้อพยพอาศัยอยู่ราว 800 คน และตัวเลขยังคงเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ นายกเทศมนตรีได้ให้สัญญากับชาวปารีสว่าจะสร้างศูนย์พักพิงแห่งใหม่เพื่อรองรับผู้ที่ยังต้องนอนอยู่บนท้องถนน

รายงานจากสื่อฝรั่งเศสและอังกฤษหลายสำนัก รวมถึงสื่อ The Times และ France Infos ระบุว่า ปัจจุบันค่ายแห่งนี้มีผู้อพยพอาศัยอยู่มากกว่า 800 คน ส่วนใหญ่มาจากประเทศต่าง ๆ ในทวีปแอฟริกา

ผู้อพยพที่ให้สัมภาษณ์กับช่องขวาจัดอย่าง Frontières ในรายงานที่เผยแพร่ทาง YouTube เปิดเผยว่า พวกเขามาจากหลายประเทศ ได้แก่ เอริเทรีย เซเนกัล มาลี แกมเบีย ซูดาน โมร็อกโก และตูนิเซีย บางคนบอกว่าต้องพึ่งอาหารบริจาคจากองค์กรต่าง ๆ ที่เดินทางมายังค่ายเป็นหลัก ขณะที่อีกรายเล่าว่า ผู้พักอาศัยมักก่อไฟในยามค่ำคืนเพื่อ "ให้ความอบอุ่น" แต่บางครั้งก็ก่อให้เกิดปัญหาควันพิษและส่งผลกระทบต่อผู้ที่พักในเต็นท์ที่อยู่ใกล้กองไฟ

ทางออก?

เอ็มมานูเอล เกรกัวร์ (Emmanuel Grégoire) นายกเทศมนตรีคนใหม่ของกรุงปารีส จากพรรคสังคมนิยม | ภาพจาก: FB - Emmanuel Grégoire

ค่ายผู้อพยพเหล่านี้ไม่ใช่เรื่องใหม่ และมักผุดขึ้นซ้ำแล้วซ้ำเล่าในบริเวณต่าง ๆ ของกรุงปารีส แม้ว่าตำรวจและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องจะสั่งเคลียร์พื้นที่อยู่เป็นประจำ องค์กร Utopia 56 ประเมินว่าขณะนี้มีผู้คนนอนหลับข้างถนนในปารีสมากถึง 5,000 คน กระจายอยู่ตามจุดต่าง ๆ ทั่วเมือง

เกรกัวร์ได้รับเลือกตั้งเมื่อปลายเดือนมีนาคม 2026 นักการเมืองจากพรรคสังคมนิยมรายนี้รับช่วงต่อจากอาน อีดัลโก (Anne Hidalgo) เพื่อนร่วมพรรคเดียวกัน ซึ่งดำรงตำแหน่งนายกเทศมนตรีมาตั้งแต่ปี 2014 จนถึงปี 2026

โดย เกรกัวร์ให้คำมั่นว่าจะหาทางออกให้กับผู้อพยพที่ต้องนอนบนท้องถนน เมื่อครั้งที่เขาลงพื้นที่เยี่ยมค่าย เขาสัญญากับชาวบ้านในละแวกนั้นว่า ทางกรุงปารีสจะจัดตั้งศูนย์พักพิงแห่งใหม่เพื่อย้ายผู้อพยพออกจากท้องถนน โดยระบุว่า "พร้อมที่จะจัดตั้งที่พักพิงขนาดใหญ่" ตามรายงานของ France 3 พร้อมเสริมว่าจะดำเนินการด้วยแนวทาง "เชิงปฏิบัติ"

ฟาตูมาตา โกเน (Fatoumata Koné) รองนายกเทศมนตรีที่รับผิดชอบด้านการต่อสู้กับความเหลื่อมล้ำและการกีดกันทางสังคม ให้สัมภาษณ์กับ France 3 ว่า ส่วนหนึ่งของปัญหาอยู่ที่แนวทางที่ใช้มาในอดีต เดิมทีเมื่อมีการสั่งเคลียร์ค่ายผู้อพยพเหล่านี้ ทางการฝรั่งเศสมักใช้วิธีส่งผู้คนออกนอกปารีสไปยังภูมิภาคอื่นที่มีผู้อพยพน้อยกว่าและมีศักยภาพในการช่วยเหลือมากกว่า แต่ผู้อพยพต้องการอยู่ในปารีส และกลับมาอีกในไม่ช้า

'กลิ่นปัสสาวะโชยอยู่ทั่วไป'

แว็งซ็อง โบกรอง (Vincent Beaugrand) จากองค์กร France Terre d'Asile ซึ่งทำงานด้านการช่วยเหลือผู้อพยพ เปิดเผยกับสื่อ The Times ว่า ผู้อพยพจำนวนมากในปารีสต้องการเดินทางต่อไปยังเมืองกาแลส์ (Calais) เพื่อหวังจะข้ามช่องแคบไปยังสหราชอาณาจักร

ผู้พักอาศัยและองค์กรที่ทำงานในค่ายต่างระบุตรงกันว่า ปัญหาในค่ายมีอยู่มากมาย ทั้งการขาดแคลนน้ำประปา สภาพสุขอนามัยที่ย่ำแย่ และ "กลิ่นปัสสาวะที่โชยอยู่ทั่วไป" ตามรายงานของสถานีโทรทัศน์แห่งรัฐ France 3 นอกจากนี้ บริเวณค่ายยังล้อมรอบด้วยขยะ และมีผู้ที่ประสบปัญหาติดสุราและยาเสพติดขั้นรุนแรง รวมถึงผู้ติดยาเสพติดประเภทแคร็กโคเคนที่บางครั้งก่อเหตุรุนแรง

แม้นายกเทศมนตรีจะให้คำมั่นว่าจะสร้างศูนย์พักพิงแห่งใหม่ แต่องค์กรอย่าง Utopia 56 เกรงว่านั่นจะยังไม่เพียงพอต่อการแก้ปัญหา นาทาน เลอเกอ (Nathan Lequeux) ผู้ประสานงานของ Utopia 56 ในพื้นที่นี้ บอกกับ France 3 ว่า "มีคนถูกผลักออกสู่ท้องถนนมากขึ้นเรื่อย ๆ บริการของรัฐกำลังปิดตัวลง สายด่วนฉุกเฉิน 115 ที่ให้บริการที่พักพิงฉุกเฉินมีที่ว่างน้อยลงทุกที ที่พักพิงที่มีอยู่ก็แออัดเกินขีด และที่พักสำหรับคนไร้บ้านกำลังทยอยปิดตัวลงทีละแห่ง" ซึ่งผู้พักอาศัยส่วนใหญ่ในค่ายนี้จัดอยู่ในกลุ่มคนไร้บ้านดังกล่าว

เลอเกอยังเสริมว่า ที่พักพิงขนาดใหญ่ที่สุดของปารีสซึ่งรองรับผู้คนได้ราว 400 คนกำลังจะปิดตัว เขาจึงเป็นห่วงว่า "อีก 400 คนจะต้องมาลงเอยบนท้องถนน"

'ความรุนแรงเป็นปัญหา'

ผู้ลี้ภัยชายจำนวนหลายสิบคน ซึ่งส่วนใหญ่เป็นคนหนุ่ม กำลังรวมตัวและพักผ่อนอยู่บริเวณริมทางเท้าและเกาะกลางถนนในกรุงปารีส ท่ามกลางสภาพความเป็นอยู่ที่ยากลำบากและไร้ที่อยู่อาศัยอย่างเป็นทางการ | ภาพจาก: ladepeche.fr

ผู้สัญจรและชาวปารีสที่อาศัยอยู่แถวค่ายผู้อพยพซึ่งทอดยาวหลายร้อยเมตรใต้รางรถไฟ ต่างเล่าให้นักข่าวฟังถึงปัญหาสังคมที่กำลังก่อตัวขึ้น

"ความรุนแรงเป็นปัญหาจริง ๆ" นาโอมิ ทริก (Naomi Trick) นักศึกษาฝึกงานชาวแคนาดาที่ UNESCO กล่าวกับสื่อ The Times โดยทริกพักอาศัยในอพาร์ตเมนต์กับผู้หญิงอีก 2 คน ตรงข้ามกับค่ายพอดี "ตลอด 9 เดือนที่อยู่มา เราเจอเหตุการณ์แบบนี้ 3-4 ครั้ง ทั้งถูกไล่ตีด้วยไม้และถูกสาดน้ำใส่"

แม้ทางสภาเมืองจะติดตั้งห้องน้ำสาธารณะในบริเวณดังกล่าวเมื่อไม่นานมานี้ แต่สื่อ The Times รายงานว่ากลิ่นปัสสาวะยังคงโชยอยู่ ทริกเสริมว่า ไม่ใช่ทุกคนในค่ายจะเป็นผู้อพยพ และปัญหาส่วนใหญ่มาจากผู้ติดยาเสพติดและผู้ที่มาซื้อยาในค่าย

เพื่อนร่วมห้องของทริกคนหนึ่ง ซึ่ง The Times ระบุชื่อว่า กาเบรียล เลวา (Gabriel Leiva) เล่าว่า ผู้อพยพบางส่วนในค่ายได้จัดตั้งหน่วยลาดตระเวนดูแลความปลอดภัยในเวลากลางคืนด้วยตนเอง และหากพบใครเสพยา จะขอให้ออกไปจากพื้นที่

บางส่วนเรียกร้องให้เนรเทศผู้ขอลี้ภัยที่ถูกปฏิเสธ

เจ้าของร้านค้าชาวฝรั่งเศสรายหนึ่งที่ขอเปิดเผยเพียงชื่อต้นว่า คริสแตล (Christelle) บ่นว่าค่ายผู้อพยพทำให้มูลค่าอสังหาริมทรัพย์ในย่านนี้ลดลง เธอเล่าว่าพบผู้ติดยาเปิดเผยสูบแคร็กโคเคนกลางแจ้ง และบางครั้งพบคนมานอนในล็อบบี้ของอาคารที่เธอเป็นเจ้าของห้องชุด

"ไม่รู้ว่าทางออกคืออะไร แต่คิดว่าทางการควรเร่งเนรเทศคนที่ถูกปฏิเสธคำร้องขอลี้ภัยให้มากกว่านี้" คริสแตลกล่าว สื่อ The Times รายงานเพิ่มเติมว่า จากจำนวนผู้อพยพราว 140,000 คน ที่ถูกสั่งให้ออกจากฝรั่งเศสเมื่อปี 2025 มีเพียงประมาณ 1 ใน 5 เท่านั้นที่ถูกเนรเทศออกไปจริง ๆ

ชาวบ้านอีกรายชื่อ มีลา เคมาช (Mila Kemache) บอกกับสื่อ The Times ว่า หวังให้ทางการหาที่พักพิงที่ดีกว่านี้ให้ผู้อพยพ "อย่างน้อยก็เพื่อหยุดยั้งการแพร่ระบาดของโรคอย่างหิด ซึ่งพบเห็นได้มากในพื้นที่นี้"

พ่อแม่ของเคมาชอพยพมาจากแอลจีเรีย เธอเสริมว่าชาวบ้านหลายคนในย่านนี้เองก็มีพื้นเพเป็นผู้อพยพ และบางส่วนก็ช่วยเหลือผู้อพยพในค่ายด้วยการนำอาหารและเสื้อผ้ามาให้ โดยเฉพาะในวันศุกร์

โครงการใหม่เพื่อตอบสนองความต้องการ

กลางเดือนเมษายน 2026 ทางการปารีสเปิดตัวโครงการใหม่เพื่อแก้ปัญหาคนไร้บ้าน พร้อมให้คำมั่นว่าจะไม่มีเด็กคนใดต้องนอนบนท้องถนนในเมืองหลวงอีก ตามข้อมูลในแถลงการณ์ รัฐบาลฝรั่งเศสจัดหาที่พักพิงราว 46,000 แห่งต่อคืนสำหรับผู้ไร้บ้าน ขณะที่กรุงปารีสเองยังเพิ่มเติมด้วยที่พักพิง 92 แห่งที่มีบริการสนับสนุนทางสังคม

อย่างไรก็ตาม แม้จะมีระบบสนับสนุนที่เชื่อมโยงกันแล้ว แถลงการณ์ยังยอมรับว่ายังไม่มีศักยภาพเพียงพอที่จะตอบสนองความต้องการของทุกคน ในเดือนมกราคม 2026 ระหว่างการสำรวจประจำปีในช่วง "คืนแห่งความสามัคคี" ทางการปารีสพบคนนอนบนท้องถนนถึง 3,857 คน เพิ่มขึ้น 10% จากช่วงเดียวกันของเดือนมกราคม 2025 และนับเป็นตัวเลขสูงสุดนับตั้งแต่เริ่มโครงการสำรวจนี้ในปี 2018 ทางการยังยอมรับด้วยว่าตัวเลขจริงอาจสูงกว่านี้ เนื่องจากหากเต็นท์ปิดอยู่แต่เห็นชัดว่ามีคนพักอาศัย จะนับเป็น "1 คน" เท่านั้น แม้ภายในอาจมีหลายคนก็ตาม

นับตั้งแต่ปี 2023 สำนักงานนายกเทศมนตรีปารีสระบุว่าได้สร้างที่พักพิงเพิ่มขึ้นอีก 1,000 แห่ง และในเดือนมกราคมที่ผ่านมา ได้ให้ที่พักแก่ผู้คน 1,800 คนในสถานที่ของตนเอง ซึ่งยังไม่รวมสถานที่ที่รัฐบาลกลางจัดหาให้
นอกจากนี้ยังมีสถานที่รองรับสำหรับครอบครัวอีก 6 แห่ง โดยในเดือนมกราคมปีนี้ สำนักงานนายกเทศมนตรีดูแลครอบครัวอยู่ 1,400 ครอบครัว ในจำนวนนั้นมีเด็ก 700 คน และยังดูแลคนหนุ่มสาวอีก 400 คนในที่พักพิง 5 แห่ง ประกอบด้วยโรงแรม 2 แห่ง พื้นที่ยิมเดิม 2 แห่ง และที่พักพิงพิเศษที่ดัดแปลงจากอาคารการศึกษาเดิมอีก 1 แห่ง

เตรียมเปิดที่พักพิงใหม่เพิ่มเติม

โรงแรมแห่งหนึ่งในย่านมงมาตร์ (เขต 9 ของกรุงปารีส) ได้จัดสรรห้องพักจำนวน 42 ห้องเพื่อรองรับคนไร้บ้าน โดยจะมีผู้เข้ารับความช่วยเหลือในโรงแรมแห่งนี้ทั้งหมด 85 คน | ภาพจาก: Le Parisien

ในเดือนกุมภาพันธ์ 2026 ได้มีการเปิดศูนย์ใหม่ 2 แห่งในเขตที่ 5 และเขตที่ 15 เพื่อรองรับครอบครัวที่มีเด็กและคนหนุ่มสาว

ปัจจุบัน ทางการปารีสตั้งเป้าสร้างพื้นที่รองรับเพิ่มอีก 4,000 แห่ง เพื่อให้จำนวนรวมทั้งสิ้นอยู่ที่ราว 7,000 แห่งในที่สุด ตามแถลงการณ์ที่ออกในกลางเดือนเมษายน 2026

ทางการเมืองย้ำว่าเป้าหมายไม่ใช่แค่การซ่อนหรือย้ายผู้ไร้บ้าน หรือปิดบังความยากจนของพวกเขา แต่เป็นการบริหารจัดการอย่างเป็นระบบ ด้วยการจัดหาที่พักพิงและข้อมูลที่จำเป็น เพื่อให้ผู้ที่มีสิทธิ์เข้าถึงสวัสดิการและความช่วยเหลือได้ โดยมีเป้าหมายให้ทุกคนมีที่พักที่ได้รับการปฏิบัติอย่างสมศักดิ์ศรี

ทางการปารีส ร่วมกับองค์กรพัฒนาเอกชน ได้ยื่นเรื่องขอให้รัฐเปิดที่พักพิงใหม่ที่รองรับได้ 500 คน อีกครั้ง คล้ายกับที่เคยมีในช่วงปี 2016–2020 นอกจากนี้ยังต้องการสร้างที่พักพิงขนาดเล็กหลายแห่งเพิ่มเติม โดยกำลังมองหาอาคารที่ไม่ได้ใช้งานแล้ว เช่น โรงเรียนเก่า สถานรับเลี้ยงเด็ก และสถาบันการศึกษาที่สามารถนำมาปรับใช้ใหม่ได้

สำนักงานนายกเทศมนตรียังระบุด้วยว่า การจัดหาที่พักพิงควรมาพร้อมกับความช่วยเหลือด้านสวัสดิการสังคมและยุทธศาสตร์ที่บูรณาการกันอย่างครบวงจร

ที่มา:
France: New Paris mayor promises solutions to migrant camps on streets (Emma Wallis, Info Migrants, 6 May 2026)