รายงานพิเศษจากสื่อ InfoMigrants เผย หญิงชาวโซมาเลียคนหนึ่งได้รับสถานะผู้ลี้ภัยในเยอรมนี ซึ่งหมายความว่ารัฐเยอรมันรับรองว่าเธอตกอยู่ในอันตรายหากอยู่ในประเทศต้นทาง แต่ทางการพบว่าเธอเดินทางกลับไปโซมาเลียเป็นประจำและร่วมกิจกรรมสาธารณะที่นั่น โดยหลักฐานส่วนหนึ่งมาจากวิดีโอ TikTok ของเธอเอง ซึ่งมีผู้ติดตามราว 250,000 คน ทางการจึงเพิกถอนสถานะผู้ลี้ภัยและแจ้งให้ออกนอกประเทศ - กรณีนี้เกิดขึ้นท่ามกลางการรายงานของสื่อ ARD และสื่อ Deutsche Welle เมื่อปี 2025 ซึ่งระบุว่ามีชาวโซมาเลียหลายคนที่ขอลี้ภัยในเยอรมนีโพสต์วิดีโอยุยงสงครามและความรุนแรงจากเยอรมนี บางคนมีผู้ติดตามหลายล้านคน และบางคนระดมเงินบริจาคได้หลายหมื่นยูโรภายใน 1 ชั่วโมง โดยเงินส่วนหนึ่งถูกนำไปซื้ออาวุธ
ภาพจาก: Solen Feyissa (CC BY-SA 2.0)
เมื่อช่วงเดือนมิถุนายน 2026 ศาลในเมืองไมนซ์ ประเทศเยอรมนี ตัดสินว่าอินฟลูเอนเซอร์หญิงชาวโซมาเลียคนหนึ่ง ซึ่งถูกกล่าวหาว่าเผยแพร่ประทุษวาจาบนโซเชียลมีเดีย และเดินทางกลับไปโซมาเลียซึ่งเป็นประเทศที่เธออ้างขอความคุ้มครองในเยอรมนี ยังไม่สามารถถูกเนรเทศได้ในขณะนี้ แม้สถานะผู้ลี้ภัยของเธอถูกเพิกถอนไปแล้ว
ศาลปกครองเมืองไมนซ์ (Verwaltungsgericht Mainz) ออกแถลงการณ์ยืนยันว่า ศาลยืนตามคำคัดค้านของอินฟลูเอนเซอร์ชาวโซมาเลียรายนี้ ซึ่งถูกขู่ว่าจะถูกเนรเทศหลังถูกเพิกถอนสถานะผู้ลี้ภัย
ศาลยืนยันว่าสถานะผู้ลี้ภัยของเธอถูกเพิกถอนจากข้อสงสัยว่าเธอเดินทางกลับประเทศต้นทางเป็นประจำ ทั้งที่อ้างสถานะความคุ้มครองจากประเทศดังกล่าวในเยอรมนี และศาลพบว่าระหว่างอยู่ในโซมาเลีย เธอเข้าร่วมกิจกรรมสาธารณะด้วย
ศาลตัดสินว่าหญิงคนนี้ ซึ่งในอดีตยังถูกกล่าวหาว่าเผยแพร่ความเกลียดชังทางอินเทอร์เน็ต ได้รับอนุญาตให้อยู่ในเยอรมนีต่อไประหว่างกระบวนการอุทธรณ์คำสั่งเพิกถอนสถานะความคุ้มครองของเธอ
ตามเอกสารข่าวของศาล หนังสือแจ้งเนรเทศระบุไม่ชัดเจนว่ารัฐเยอรมันกำหนดให้เธอต้องออกจากประเทศภายในวันใด จากความบกพร่องทางธุรการนี้ ศาลจึงตัดสินว่าทางการเยอรมันออกกำหนดเวลาการออกนอกประเทศที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย และคำสั่งขู่เนรเทศ "บังคับใช้ไม่ได้" หมายความว่าอินฟลูเอนเซอร์รายนี้ยังไม่สามารถถูกเนรเทศได้ในขณะนี้
อย่างไรก็ตาม หญิงคนนี้ถูกถอนสถานะการพำนักแล้ว และหากเธอออกนอกประเทศ เธอจะไม่ได้รับอนุญาตให้กลับเข้าเยอรมนีอีก
สื่อ EPD ซึ่งเป็นสำนักข่าวของคริสตจักรโปรเตสแตนต์เยอรมนี รายงานว่าที่อยู่ล่าสุดที่มีการบันทึกของหญิงคนนี้คือเมืองไมนซ์ และตามรายงานข่าวดังกล่าว ทางการเมืองไมนซ์ระบุวันที่ในหนังสือแจ้งให้ออกจากประเทศไว้ 2 วันที่แตกต่างกัน ซึ่งทำให้เกิดความสับสนทางธุรการ
สำนักงานกลางเพื่อการโยกย้ายถิ่นฐานและผู้ลี้ภัยของเยอรมนี (Federal Office for Migration and Refugees: BAMF) เพิกถอนสถานะผู้ลี้ภัยของเธอเมื่อเดือนพฤษภาคม สื่อ EPD รายงานว่าเธอโพสต์บน TikTok ภายใต้นามแฝง Xidgta Jarmalka ซึ่งแปลว่าดาวแห่งเยอรมนี และมีผู้ติดตามราว 250,000 คน
ในอดีตมีรายงานว่าหญิงคนนี้โพสต์วิดีโอยุยงความรุนแรงต่อสมาชิกของกลุ่มการเมืองอื่น อย่างไรก็ตาม เธอไม่ได้เสียสถานะผู้ลี้ภัยจากข้อกล่าวหาเหล่านี้ แต่เสียจากการที่พบว่าเธอเดินทางไปโซมาเลีย โดยจากวิดีโอ TikTok ของเธอ มีผู้พบเห็นเธอในโซมาลิแลนด์
อินฟลูเอนเซอร์ชาวโซมาเลียยุยงสงครามและความรุนแรง
หญิงคนนี้ไม่ใช่ชาวโซมาเลียในเยอรมนีเพียงคนเดียวที่โพสต์วิดีโอยุยงความรุนแรงและสงครามบนช่องทางโซเชียลมีเดีย เมื่อปี 2025 ช่องข่าวของสื่อ ARD ซึ่งเป็นสถานีโทรทัศน์สาธารณะของเยอรมนี ร่วมกับสื่อ Deutsche Welle ซึ่งเป็นสถานีกระจายเสียงระหว่างประเทศของเยอรมนี เผยแพร่สารคดีที่กล่าวหาว่ามีชาวโซมาเลียหลายคนที่เคยขอลี้ภัยในเยอรมนีโพสต์วิดีโอยุยงสงครามจากเยอรมนี สารคดีระบุว่าชายบางคนในกลุ่มนี้มีผู้ติดตาม "หลายล้านคน"
รายงานชิ้นหนึ่งเป็นกรณีของชายที่ถูกระบุชื่อว่าอายุบ เอ. (Ayub A.) ตามสารคดี เขาขอลี้ภัยในเยอรมนีเมื่อ 2017 แต่คำขอถูกปฏิเสธ อย่างไรก็ตาม เนื่องจากความขัดแย้งและสถานการณ์ในโซมาเลียในปัจจุบัน เขาไม่สามารถถูกส่งกลับประเทศได้ จึงได้รับสถานะ "ผ่อนผัน" (Duldung) ซึ่งมีสิทธิน้อยกว่าความคุ้มครองผู้ลี้ภัยเต็มรูปแบบ แต่ผู้ถือบัตรสถานะนี้ยังคงอยู่ในเยอรมนีได้
ในวิดีโอหนึ่งที่โพสต์บน YouTube เมื่อเดือนธันวาคม 2023 อายุบเรียกร้องให้ผู้ติดตามของเขา "จับปืนแล้วสู้"
ตามสารคดี ชายคนนี้เดินทางกลับโซมาเลีย "หลายครั้ง" ผู้จัดทำสารคดีกล่าวหาว่าวิดีโอหลายชิ้นแสดงภาพเขาในเครื่องแบบทหารและยิงอาวุธหนัก จากการตรวจสอบของผู้สื่อข่าว วิดีโอลักษณะดังกล่าวชิ้นหนึ่งเมื่อ 2023 ถูกถ่ายในโซมาเลียตอนเหนือ ซึ่งเป็นพื้นที่ที่กองกำลังติดอาวุธกลุ่มหนึ่งสู้รบเพื่อแยกตัวปกครองตนเอง
มุสตาฟา อาห์เหม็ด (Moustafa Ahmed) ผู้เชี่ยวชาญด้านความมั่นคง กล่าวกับผู้จัดทำสารคดีว่ากิจกรรมที่อินฟลูเอนเซอร์ชาวโซมาเลียเหล่านี้เผยแพร่นั้น "อันตรายมาก" โดยอาห์เหม็ดระบุว่าอินฟลูเอนเซอร์บนโซเชียลมีเดียกำลังทำให้ความขัดแย้งรุนแรงขึ้น เผยแพร่โฆษณาชวนเชื่อ และสนับสนุนความรุนแรง
การตรวจสอบเพิ่มเติมของผู้จัดทำสารคดีพบว่า อายุบ เอ. อาจเคยมีส่วนร่วมในกิจกรรมโจรสลัดนอกชายฝั่งจะงอยแอฟริกา ซึ่งโจมตีเรือที่เดินทางระหว่างทวีปแอฟริกากับคาบสมุทรอาหรับ ในช่วงทศวรรษ 2010 ซึ่งเป็นช่วงที่เขาถูกกล่าวหาว่าเคลื่อนไหวอยู่นั้น มีเรือมากกว่า 90 ลำถูกกลุ่มโจรสลัดที่ปฏิบัติการในช่องแคบเหล่านี้จับเป็นตัวประกัน และโจรสลัดส่วนใหญ่มาจากโซมาเลีย
ชายคนหนึ่งซึ่งเคยอยู่บนเรือที่ถูกกลุ่มที่อายุบ เอ. ถูกกล่าวหาว่าร่วมงานด้วยจับเป็นตัวประกัน จำเขาได้เมื่อเห็นรูปถ่าย ชายคนนี้ซึ่งปัจจุบันอยู่ในประเทศกานา บอกกับผู้สื่อข่าวว่าอายุบเป็น 1 ใน 8 ผู้ก่อเหตุจับเรือเป็นตัวประกัน เป็นคนอายุน้อยที่สุดแต่มีอำนาจมากอยู่แล้วในกลุ่ม แหล่งข่าวที่ทำงานให้รัฐบาลโซมาเลียคนหนึ่งยังบอกกับผู้จัดทำสารคดีด้วยว่าอายุบ เอ. เคยมีส่วนร่วมในกิจกรรมโจรสลัด
เมื่อเดือนกรกฎาคม 2025 ซึ่งเป็นช่วงที่สารคดีเผยแพร่ ผู้สื่อข่าวของสื่อ ARD ระบุว่าหน่วยงานความมั่นคงของเยอรมนีกำลังสอบสวนอายุบ เอ. อยู่เช่นกัน แม้อัยการรัฐในเมืองฮัมบูร์กไม่สามารถเปิดเผยข้อมูลเกี่ยวกับการสอบสวนดังกล่าวได้
ประทุษวาจาและการต่อต้าน LGBTQ+
สื่อ ARD รายงานว่าอินฟลูเอนเซอร์ชาวโซมาเลียอีกคนหนึ่งระดมเงินบริจาคเพื่อสนับสนุนสงครามในภูมิภาคของเขา และยังชี้นำให้ผู้ติดตามสังหารผู้ที่เป็นสมาชิกชุมชน LGBTQ+ และ "กำจัดคนเหล่านี้ออกจากสังคม"
ชายคนนี้เคยยื่นขอสถานะผู้ลี้ภัยในเยอรมนีเช่นกัน และถูกกล่าวหาว่าเดินทางกลับไปโซมาเลียและพุนต์แลนด์ ซึ่งเป็นพื้นที่ที่เขาโพสต์วิดีโอ เมื่อปี 2025 สื่อ ARD รายงานว่าทางการกำลัง "ตรวจสอบสถานะการพำนัก" ของเขา รายงานของสื่อในโซมาเลียระบุว่าเขาถูกพิพากษาลับหลังในประเทศดังกล่าวจากข้อกล่าวหาเผยแพร่โฆษณาชวนเชื่ออิสลามิสต์ทางออนไลน์ เขาจึงกลับประเทศไม่ได้ โดยสื่อ Deutsche Welle รายงานว่าเหตุการณ์ที่นำไปสู่คำพิพากษานี้ "ยังไม่ชัดเจน"
จามาล ออสมาน (Jamal Osman) นักข่าวชาวโซมาเลียที่ทำงานให้สื่อระหว่างประเทศ บอกกับสื่อ Deutsche Welle ว่าอินฟลูเอนเซอร์เหล่านี้มักมีเสน่ห์ดึงดูดผู้คน โดยเขาอธิบายถึงอายุบ เอ. ว่าเป็นคนที่รู้ว่าต้องพูดอย่างไรจึงจะกระตุ้นให้ผู้คนลงมือทำ
อินฟลูเอนเซอร์บางคนถูกกล่าวหาว่าระดมเงินได้หลายหมื่นยูโรภายใน 1 ชั่วโมง โดยเงินบางส่วนถูกนำไปใช้ซื้ออาวุธ
อิทธิพลของอินฟลูเอนเซอร์
ชาวโซมาเลียคนหนึ่งในเยอรมนีกล่าวว่า อินฟลูเอนเซอร์เหล่านี้เป็นที่รู้จักดีในชุมชนชาวโซมาเลียในยุโรป เขากล่าวว่าเหตุผลที่คนเหล่านี้ดูเหมือนจะโพสต์อะไรก็ได้ตามต้องการ คือพวกเขาโพสต์เป็นภาษาโซมาลี ซึ่งแทบไม่มีใครเข้าใจ และเสริมว่าผู้ที่ต้องการแจ้งความอาจต้องคิดหนัก เพราะกลัวเกินกว่าจะทำ
เมื่อปี 2025 รายงานของสื่อ Deutsche Welle เผยแพร่ภาพถ่ายที่อายุบ เอ. โพสต์บนหน้า Facebook ของเขา ภาพดังกล่าวแสดงให้เห็นว่าเขานั่งอยู่ด้านหลังเดนี (Deni) ประธานาธิบดีพุนต์แลนด์ ในโซมาเลียเมื่อเดือนเมษายน 2025 ซึ่งสื่อ Deutsche Welle ระบุว่าบ่งชี้ว่าเขามีอิทธิพลบางส่วนในภูมิภาคนี้
จากสายสัมพันธ์ใกล้ชิดในภูมิภาคดังกล่าว ออสมานบอกกับสื่อ Deutsche Welle ว่าเขาเชื่อว่าอายุบ เอ. คิดว่าตนสามารถ "ก่อคดีโดยไม่ต้องรับโทษ" การเป็นสมาชิกกลุ่มการเมืองมีความสำคัญมากในโซมาเลียและเป็นส่วนหนึ่งของอัตลักษณ์ของคนส่วนใหญ่ ตามคำอธิบายของออสมาน ผู้ที่อยู่ในกลุ่มการเมืองที่มีอำนาจหรือมีฐานะทางการเงิน มักไม่ต้องรับผลทางกฎหมายจากการกระทำผิด โดยเขากล่าวว่าคนกลุ่มนี้สามารถฆ่าคน 10 คน แล้วเดินอยู่บนถนนได้ในวันรุ่งขึ้น และนั่นคือวิธีที่โซมาเลียดำเนินอยู่
