กฎหมายปฏิรูปแรงงานฉบับใหม่ของเม็กซิโกรับรองสถานะแรงงานแพลตฟอร์มกว่า 2.5 ล้านคน ให้เป็นลูกจ้าง พร้อมได้รับสิทธิประโยชน์ครบถ้วน ทั้งประกันสังคม ประกันอุบัติเหตุ เงินบำนาญ และสวัสดิการอื่นๆ ขณะที่บริษัทแพลตฟอร์มต้องเปิดเผยการใช้อัลกอริทึมและห้ามเก็บค่าธรรมเนียมจากคนทำงาน

สมาชิก UNTA เดินขบวนเรียกร้องให้มีการรับรองความสัมพันธ์ด้านแรงงานและสิทธิแรงงานสำหรับคนทำงานผ่านแพลตฟอร์มในประเทศเม็กซิโก | ที่มาภาพ: UNTA/Solidarity Center 

Solidarity Center รายงานเมื่อช่วงต้นเดือน ม.ค. 2025 ว่า คนขับรถส่งของและคนขับรถผ่านแอปพลิเคชันที่ได้รับค่าแรงขั้นต่ำในประเทศเม็กซิโก ได้ร่วมเฉลิมฉลองในช่วงเทศกาลวันหยุด หลังจากมีการปฏิรูปกฎหมายใหม่ที่รับรองสถานะการเป็นลูกจ้างของพวกเขา และรับประกันการเข้าถึงสวัสดิการต่างๆ ได้แก่ ประกันสังคม ประกันอุบัติเหตุ เงินบำนาญ สิทธิ์ลาคลอด ส่วนแบ่งกำไรจากบริษัท และโบนัสช่วงเทศกาลปีใหม่ที่ผ่านมา

กฎหมายได้รับการลงมติผ่านในเดือน ธ.ค. 2024 โดยมีการรับรองสถานะแรงงานกิ๊ก (gig workers) ให้เป็นพนักงาน พร้อมทั้งได้รับสิทธิประโยชน์และการคุ้มครองภายใต้กฎหมายแรงงานของประเทศเม็กซิโก

ปัจจุบันมีคนทำงานผ่านแพลตฟอร์มดิจิทัลทั่วประเทศเม็กซิโกราว 658,000 คน โดย 41% มีรายได้สูงกว่าค่าแรงขั้นต่ำ สหภาพแรงงานคนทำงานผ่านแอปพลิเคชันแห่งชาติ (UNTA) ได้รณรงค์ผลักดันกฎหมายฉบับนี้ และมีบทบาทสำคัญในการเร่งรัดให้กฎหมายผ่านการพิจารณา จากการทำงานผลักดันของ UNTA ส่งผลให้แรงงานกว่า 2.5 ล้านคน (ตามตัวเลขของรัฐบาลเม็กซิโก) จะได้เข้าถึงการคุ้มครองทางสังคมและสิทธิประโยชน์ที่สำคัญ

คนขับรถที่ทำงานผ่านแอปพลิเคชันในประเทศเม็กซิโกเข้าร่วมการแถลงข่าว ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของแคมเปญผลักดันกฎหมายสำคัญที่คุ้มครองคนทำงานผ่านแพลตฟอร์ม | ที่มาภาพ: Rubén Piña/Solidarity Center

สหพันธ์แรงงานระหว่างประเทศ (ITF) และเครือข่ายคนทำงานผ่านแพลตฟอร์มในละตินอเมริกาได้ร่วมผลักดันกฎหมายนี้ด้วย

"การปฏิรูปครั้งนี้ตอกย้ำสิ่งที่พวกเราพูดมาตลอดหลายปีว่า: พวกเราคือแรงงาน" เซร์คิโอ เกร์เรโร (Sergio Guerrero) เลขาธิการใหญ่ UNTA กล่าว "และหลังจากการต่อสู้อย่างยากลำบากมาหลายปี ความสำเร็จครั้งประวัติศาสตร์นี้ได้ช่วยสร้างศักดิ์ศรีให้กับคนทำงานดิจิทัลในประเทศเม็กซิโก ละตินอเมริกา และทั่วโลก"

การรับประกันงานที่มีคุณค่าสำหรับงานผ่านแอปพลิเคชัน

คนขับรถที่ทำงานผ่านแอปพลิเคชันในประเทศเม็กซิโกได้จัดการชุมนุมหลายครั้งเพื่อเรียกร้องงานที่มีคุณค่า | ที่มาภาพ: Iván Stephens/Solidarity Center

เนื่องจากการขาดแคลนงานในระบบเศรษฐกิจที่เป็นทางการ แรงงานทั่วโลกจึงหันมาทำงานในระบบเศรษฐกิจแพลตฟอร์มเพื่อหาเลี้ยงตนเองและครอบครัว แม้ว่าการเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วของงานผ่านแอปพลิเคชันจะเปิดโอกาสให้คนงานหลายล้านคนมีช่องทางหารายได้เพิ่มเติม แต่ก็เปิดโอกาสให้นายจ้างเอาเปรียบแรงงานได้ง่ายขึ้น ทั้งในแง่ค่าจ้างต่ำ ไม่มีสวัสดิการด้านสุขภาพ และขาดความปลอดภัยในการทำงาน

องค์การแรงงานระหว่างประเทศ (ILO) ระบุว่า แพลตฟอร์มดิจิทัลได้สร้างโอกาสใหม่ๆ แต่ก็ทำให้ความสัมพันธ์ด้านแรงงานระหว่างนายจ้างและลูกจ้างไม่ชัดเจน ส่งผลให้รูปแบบการทำงานบนแพลตฟอร์มดิจิทัลไม่เป็นไปตามมาตรฐานงานที่มีคุณค่า หรืออนุสัญญาพื้นฐานของ ILO โดยเฉพาะอย่างยิ่งในด้านเสรีภาพในการรวมตัว การเจรจาต่อรองร่วม และการเลือกปฏิบัติในการจ้างงานและอาชีพ คนทำงานบนแพลตฟอร์มดิจิทัลมักได้รับค่าจ้างต่ำและขาดการเข้าถึงการคุ้มครองทางสังคม การคุ้มครองค่าแรงขั้นต่ำ สิทธิประโยชน์ในการจ้างงาน เช่น วันลาพักร้อนที่ได้รับค่าจ้าง และโอกาสในการเจรจาต่อรองร่วม

เนื่องจากหากคนขับไม่ยอมทำตาม แอปพลิเคชัน (ผ่านบริษัท) จะลงโทษพวกเขาด้วยการลดค่าตอบแทน และเมื่อคนขับหรือคนส่งของได้รับบาดเจ็บ พวกเขาก็ไม่ได้รับค่าชดเชยใดๆ จากนายจ้าง

ในประเทศเม็กซิโก กฎหมายใหม่ได้แก้ไขปัญหาดังกล่าว โดยรับประกันว่าคนงานมีความยืดหยุ่นในการกำหนดชั่วโมงทำงานของตนเอง และกำหนดให้นายจ้าง เช่น Didi, Rappi และ Uber ต้องลงทะเบียนคนงานในระบบประกันสังคมของประเทศ ซึ่งครอบคลุมความเสี่ยงจากการทำงานและให้สิทธิประโยชน์ด้านสุขภาพและที่อยู่อาศัย บริษัทต้องจดทะเบียนสัญญาจ้างกับรัฐบาล โดยต้องระบุรายละเอียดชั่วโมงทำงาน รายได้ และกฎการบริหารจัดการด้วยระบบอัลกอริทึม

นอกจากนี้ เพื่อแก้ไขปัญหาที่คนงานระบุว่าบริษัทมักใช้อัลกอริทึมในการเอาเปรียบ กฎหมายได้ห้ามบริษัทเรียกเก็บค่าใช้แพลตฟอร์ม และบังคับให้ออกใบเสร็จรับเงินโดยละเอียด รวมถึงเคารพการตัดการเชื่อมต่อดิจิทัลนอกเวลาทำงาน กฎหมายยังห้ามบริษัทบิดเบือนรายได้ของคนงานเพื่อหลีกเลี่ยงการจัดประเภทให้เป็นลูกจ้างของแพลตฟอร์มดิจิทัล และห้ามเก็บค่าธรรมเนียมจากคนงานสำหรับการลงทะเบียน การใช้งาน การยกเลิก หรือค่าใช้จ่ายอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องกับความสัมพันธ์การจ้างงาน

ในประเทศเม็กซิโก บริษัทดิจิทัลต้องเปิดเผยนโยบายการบริหารจัดการด้วยอัลกอริทึม และห้ามบิดเบือนรายได้เพื่อบิดเบือนความสัมพันธ์การจ้างงานหรือทำสัญญาจ้างปลอม กฎหมายยังห้ามการหักค่าจ้างของคนงานด้วย กฎหมายใหม่ของเม็กซิโกถือเป็นหนึ่งในกฎหมายที่ก้าวหน้าที่สุดในโลกในการกำกับดูแลการทำงานผ่านแพลตฟอร์มดิจิทัล โดยรับประกันสิทธิแรงงานขั้นพื้นฐาน

ที่มา:
Mexico: App-Based Drivers Hail New Platform Law (Tula Connell, Solidarity Center, 6 January 2025)
Summary of the Reform to the Federal Labor Law on Digital Platforms in Mexico