รายงานข่าวสืบสวนชุดพิเศษโดยสื่อ Play the Game ที่เริ่มเมื่อปี 2023 ในตอนแรกจะสืบสาวความสัมพันธ์ระหว่างฟุตบอลกับพนันผิดกฎหมาย ธุรกิจที่มีมูลค่าหลักล้านล้านดอลลาร์ที่แม้แต่ FIFA ก็เข้าร่วม สโมสรยักษ์ใหญ่ทั่วยุโรปร่วมมือกับบริษัทพนันผิดกฎหมายที่มุ่งเป้าตลาดเอเชีย ทั้งที่เชื่อมโยงกับองค์กรอาชญากรรม และมีผู้เล่นไม่กี่รายที่ควบคุมเครือข่ายอุตสาหกรรมทั้งหมดนี้

ภาพโฆษณา Kaiyun ผู้ให้บริการพนันผิดกฎหมายสัญชาติจีน ที่มุ่งเน้นตลาดเอเชีย โดยมีนักฟุตบอลจาก Real Madrid เป็นพรีเซนเตอร์ | ที่มาภาพ: Play the Game 

Manchester City, Paris Saint-Germain, Bayern Munich, Real Madrid และ Milan เป็นส่วนหนึ่งของกลุ่มชั้นนำที่ครองวงการฟุตบอลสโมสรระดับนานาชาติ นอกจากความสำเร็จ สโมสรเหล่านี้ยังมีสิ่งที่เหมือนกันคือการเป็นพันธมิตรกับบริษัทพนันที่มุ่งเน้นตลาดเอเชีย (Asian-facing) ที่ยอมจ่ายเงินมหาศาลเพื่อให้แบรนด์ของตนเชื่อมโยงกับนักเตะ ชื่อ และประวัติศาสตร์อันยาวนานของสโมสรชั้นนำเหล่านี้ เพื่อสร้างการรับรู้และความน่าเชื่อถือในการดึงดูดลูกค้าจากเอเชีย ซึ่งเป็นภูมิภาคที่การโฆษณาพนันกีฬาถูกห้ามในเกือบทุกประเทศ

บริษัทพนันทั้งหมดนี้ ซึ่งยังเป็นผู้สนับสนุนสโมสรอื่นๆ อีกมากมายที่มีชื่อเสียงน้อยกว่าทั่วยุโรป รวมถึงลีกและสมาคมฟุตบอลระดับชาติ เช่น เบลเยียม, เวลส์ หรือ อาร์เจนตินาร์ ทำธุรกิจเกือบทั้งหมดในประเทศที่ห้ามและแม้กระทั่งกำหนดให้การพนันกีฬาเป็นอาชญากรรม

อย่างไรก็ตาม บริษัทพนันเหล่านี้ไม่มีการกำกับดูแลที่มีประสิทธิภาพ ใบอนุญาตที่ถือครอง (หากมี) แทบไม่มีคุณค่า สิ่งที่มีค่าจริงๆ คือการที่ใบอนุญาตช่วยให้ผู้ประกอบการเข้าถึงระบบธนาคารโลกได้ โดยเฉพาะผ่าน 'Neo-banks' [1] ซึ่งมีกฎระเบียบต่อต้านการฟอกเงินที่หย่อนยานกว่า

แม้แต่สโมสรที่ทำธุรกิจกับบริษัทพนันเหล่านี้ยังไม่รู้ว่าใครคือผู้อยู่เบื้องหลังอุตสาหกรรมขนาดใหญ่นี้ แต่สิ่งที่ทราบกันคือพวกเขามีความเชื่อมโยงกับองค์กรอาชญากรรม โดยเฉพาะ 'องค์กรอาชญากรรมจีน' (Chinese triads) [2]

ถึงปัจจุบัน วงการฟุตบอลยังคงเพิกเฉยต่อมิติอาชญากรรมของการพนันกีฬาที่ไม่มีการควบคุม การสืบสวนจากสื่อ Josimar พบว่าสโมสรส่วนใหญ่ไม่ได้ตรวจสอบประวัติบริษัทพนันอย่างจริงจัง และไม่ดำเนินการใดๆ แม้จะทราบถึงลักษณะที่แท้จริงของบริษัทเหล่านี้ เช่นเดียวกับตัวแทนที่ทำหน้าที่เป็นคนกลาง

เนื่องจากขาดการควบคุมในระดับโลก ทั้งนักกฎหมาย หน่วยงานกำกับดูแล และหน่วยงานบังคับใช้กฎหมายแทบไม่มีอำนาจยับยั้งกิจกรรมของเจ้ามือพนันข้ามชาติ หรือป้องกันไม่ให้สโมสรฟุตบอลชั้นนำของโลกร่วมมือกับพวกเขา

การสืบสวนนี้จะเผยให้เห็นว่าบางภาคส่วนอาจถือเป็นผู้สมรู้ร่วมคิด พร้อมเปิดเผยขนาดการพึ่งพาการพนันที่ไม่มีการควบคุมของวงการฟุตบอล กลไกภายในของระบบนี้ และเหตุผลว่าทำไมการควบคุมจึงล้มเหลวที่จะส่งผลกระทบต่อกิจกรรมของผู้ประกอบการเหล่านี้

ผู้ให้บริการถูกกฎหมายในประเทศหนึ่ง อาจดำเนินการผิดกฎหมายในอีกประเทศหนึ่ง

ภาพหน้าจอจากการแข่งขันระหว่าง Manchester United และ Liverpool ในปี 2021 บริษัทพนันที่โฆษณาคือ HTH ซึ่งเป็นของ BOE United Technology Corporation ผู้ให้บริการแก่อุตสาหกรรมการพนันในฟิลิปปินส์ที่ไม่ได้ถือใบอนุญาตการพนันเอง | ที่มาภาพ: Play the Game 

สิ่งที่น่าแปลกใจคือไม่มีคำนิยาม "การพนันกีฬาผิดกฎหมาย" ที่เป็นที่ยอมรับทั่วโลก ทำให้หน่วยงานกำกับดูแลทั้งระดับชาติและนานาชาติแยกแยะไม่ชัดเจนระหว่างสิ่งที่ "ถูกกฎหมาย" และ "ผิดกฎหมาย" ซึ่งเปิดช่องให้ผู้ประกอบการที่ไม่มีการควบคุมและพันธมิตรใช้ประโยชน์จากช่องว่างนี้

อุตสาหกรรมการพนันมักแบ่งผู้ประกอบการเป็น 3 กลุ่มหลัก คือ (1) ได้รับใบอนุญาตและมีการควบคุม (2) ได้รับใบอนุญาตแต่ไม่มีการควบคุม  และ (3) ไม่มีทั้งใบอนุญาตและการควบคุม

แต่นี่เป็นการแบ่งอย่างคร่าวๆ เพราะแม้ชัดเจนว่าผู้ที่ไม่มีใบอนุญาตและไม่มีการควบคุมเป็น "ผิดกฎหมาย" แต่จะคิดอย่างไรกับผู้ประกอบการที่มีใบอนุญาตและการควบคุมแต่กลับรับพนันในประเทศที่การพนันกีฬาผิดกฎหมาย?

จากการสืบสวนของ Play the Game พบว่ามีบริษัทที่มีชื่อเสียงและดูน่าเชื่อถือที่จัดตั้งการดำเนินงานคู่ขนานเพื่อเจาะตลาดในประเทศที่ห้ามการพนันกีฬา โดยใช้การสนับสนุนกีฬาเป็นวิธีหลักในการสร้างตลาดในพื้นที่เหล่านี้

เราควรถือว่าผู้ประกอบการเหล่านี้ "ผิดกฎหมาย" หรือไม่? แน่นอนว่าควร เพราะพวกเขาให้บริการที่ผิดกฎหมาย ณ จุดที่เกิดการทำธุรกรรม

เป็นความลับโจ่งแจ้งในวงการว่าแบรนด์พนันกีฬาขนาดใหญ่หลายรายที่โฆษณาในสนามฟุตบอลและทีวี รวมถึงเป็นพันธมิตรกับสโมสรและลีกชั้นนำของโลก ทำรายได้ส่วนใหญ่จากการพนันในประเทศที่การพนันกีฬาเป็นความผิดอาญา โดยเฉพาะในจีน เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ หลายประเทศในแอฟริกาและตะวันออกกลาง

พรมแดนที่คลุมเครือ

แค่การมีหน่วยงานออกใบอนุญาตไม่ได้รับประกันว่าบริษัทพนันจะถูกควบคุมอย่างมีประสิทธิภาพ หลายหน่วยงานเพียงแค่รับเงินจากบริษัทพนันโดยไม่ควบคุมการดำเนินงานจริง ซึ่งเอื้อต่อกิจกรรมที่ไม่ดี

ดังที่คนในวงการพนันเปรยเมื่อถูกถามถึงใบอนุญาตจากประเทศคูราเซา (Curaçao) ว่า "คุณน่าจะไปขอใบอนุญาตจากต้นไม้ในบ้านยังดีกว่า"

การล็อกดาวน์โควิด-19 ทำให้การพนันออนไลน์เพิ่มขึ้น 30% ตามรายงานของ Asian Racing Federation (ARF) ในเดือน พ.ค. 2022 การเติบโตอย่างรวดเร็วนี้ทำให้แม้แต่หน่วยงานกำกับดูแลที่เข้มงวดที่สุดก็ลำบากในการบังคับใช้กฎหมายท้องถิ่น

ยุคแห่งการพนันแบบดั้งเดิม เช่น การพนันม้าแข่งหรือไปร้านรับพนันท้องถิ่น ได้ผ่านไปแล้ว การพนันย้ายสู่โลกดิจิทัล ที่มีแอพและเว็บไซต์นับหมื่นเสนออัตราต่อรองสดในกีฬาหลากหลาย โดยเฉพาะฟุตบอล

การยับยั้งเป็นเรื่องยาก การบล็อกทางภูมิศาสตร์ไม่ใช่ทางออกที่สมบูรณ์ เพราะนักพนันใช้ VPN หลบเลี่ยงข้อจำกัดได้ง่าย ธุรกิจข้ามชาติเช่นนี้ต้องการการควบคุมข้ามชาติ แต่ยังไม่มีกรอบการทำงานเช่นนั้น แม้แต่ในสหภาพยุโรป

นี่อธิบายว่าทำไม 1Xbet ซึ่งก่อตั้งโดยผู้หลบหนีชาวรัสเซียที่หนีคดีฉ้อโกงและพนันผิดกฎหมาย และตอนนี้ดำเนินการจากไซปรัส จึงถูกขึ้นบัญชีดำในฝรั่งเศสและโรมาเนีย แต่กลับได้ใบอนุญาตจากสเปนผ่านบริษัทในเครือ Wagerfair SA ซึ่งสำนักงานใหญ่ในบาเลนเซียไม่มีอะไรมากไปกว่าตู้จดหมาย ตามที่ Play the Game พบเมื่อไปตรวจสอบ

ใบอนุญาตที่รวดเร็วและราคาถูก

เกณฑ์การรับใบอนุญาตพนันแตกต่างกันมากระหว่างประเทศ สังเกตได้จาก French Agence Nationale des Jeux (ANJ) ออกใบอนุญาตเพียง 17 ใบให้แพลตฟอร์มพนันกีฬา ณ พ.ย. 2023 เทียบกับผู้ให้บริการ white label อย่าง TGP Europe ที่จดทะเบียนจำนวนเท่ากันกับ UK Gambling Commission ซึ่งมีผู้ได้รับใบอนุญาตถึง 878 ราย

บริษัท 'white-label' [3] ใช้ใบอนุญาตของตนเองจัดหาทุกสิ่งที่แบรนด์พนันต้องการโดยไม่ต้องเปิดเผยตัวต่อการตรวจสอบ หมายความว่า UK Gambling Commission จะรู้ว่าใครเป็นเจ้าของ TGP Europe แต่ไม่รู้ว่าลูกค้าของ TGP Europe คือใคร เพราะไม่มีข้อบังคับให้บริษัท white-label ต้องเปิดเผยข้อมูลลูกค้า

การถือใบอนุญาตไม่เท่ากับการถูกควบคุม การขอใบอนุญาตในคูราเซาทำได้ง่าย ถูก และเร็ว เพียงติดต่อผู้ถือ Master Licence 1 ใน 4 รายและจ่ายเงินสำหรับใบอนุญาตย่อย โดยมีตัวแทนจัดการกระบวนการให้ทั้งหมด การตรวจสอบประวัติแทบไม่มีหรือทำแบบผิวเผิน

บริษัท curacaolicense.net โฆษณาว่าสามารถให้ใบอนุญาต 'white-label' e-gaming ภายใน 1-2 สัปดาห์ ด้วยค่าใช้จ่ายต่ำกว่า 18,000 ยูโรต่อปี ในขณะที่ใบอนุญาตในประเทศอื่นอื่นอาจมีราคาสูงถึง 25 เท่า

ปัจจุบันมีผู้รับใบอนุญาตย่อยที่ใช้งานอยู่ 529 รายที่สามารถแสดงตราประทับอนุมัติจาก Curaçao Gaming Control Board ทำให้ดูน่าเชื่อถือในสายตาพันธมิตรและลูกค้า แม้จะไม่ได้รับการตรวจสอบอย่างจริงจังและดำเนินงานอย่างผิดกฎหมายในตลาดเป้าหมาย

คำนิยามที่ชัดเจนของแพลตฟอร์มผิดกฎหมาย

สหพันธ์การแข่งม้าแห่งเอเชีย (ARF) ได้กำหนดเกณฑ์ที่ชัดเจนในการระบุว่าแพลตฟอร์มการพนันใดผิดกฎหมาย โดยใช้หลักการง่ายๆ คือ "หากผู้ให้บริการพนัน/เดิมพันได้รับอนุญาตให้เปิดบริการเฉพาะกับคนในพื้นที่ที่ได้รับใบอนุญาตเท่านั้น แสดงว่าถูกกฎหมาย แต่หากเปิดให้บริการกับคนนอกพื้นที่ที่ได้รับอนุญาต ถือว่าผิดกฎหมาย"

หรือพูดง่ายๆ คือ ถ้าเว็บพนันให้บริการนอกพื้นที่ที่ได้รับใบอนุญาต = ผิดกฎหมาย

ตามนิยามนี้ แม้แต่แพลตฟอร์มที่ถูกกฎหมายในประเทศหนึ่ง (เช่น สหราชอาณาจักร) ก็ไม่ถือว่า "ถูกกฎหมาย" หากให้บริการในประเทศที่การพนันผิดกฎหมายหรือที่ตนไม่มีใบอนุญาต พวกเขาไม่ต่างจากเจ้ามือที่ไม่มีใบอนุญาตเลย

โดยใช้เกณฑ์นี้ ARF พบว่า 61% ของเว็บไซต์พนัน 534 แห่งที่สำรวจในรายงานปี 2022 เป็น "ผิดกฎหมาย"

แม้จะเป็นเช่นนั้น สถาบันฟุตบอลชื่อดังจำนวนมากยังคงร่วมธุรกิจกับผู้ประกอบการในสิ่งที่เรียกเป็นนัยว่า "ตลาดสีเทา" เพื่อแลกกับค่าสนับสนุนที่สูงกว่าที่ธุรกิจถูกกฎหมายเสนอได้ เงินที่หมุนเวียนในระบบพนันผิดกฎหมายนี้มีมูลค่ามหาศาลเกินจะจินตนาการ

ตลาดมูลค่าล้านล้านดอลลาร์

ประเมินมูลค่าตลาดพนันกีฬาผิดกฎหมายทำได้ยาก เนื่องจากอุตสาหกรรมนี้แม้จะปรากฏให้เห็นทั่วไปบนเสื้อฟุตบอล ป้าย LED ในสนาม และสื่อต่างๆ แต่กลับปกปิดข้อมูลเกี่ยวกับผู้อยู่เบื้องหลัง

ถึงจะไม่มีตัวเลขแน่ชัด แต่สามารถประมาณการได้จากข้อมูลจากคดีความและสถิติการเข้าชมเว็บไซต์ที่วัดได้ด้วยเครื่องมือโอเพนซอร์ส

ผู้ประกอบการผิดกฎหมายจำนวนมากหลบเลี่ยงการตรวจจับโดยดำเนินธุรกิจผ่านเครือข่ายตัวแทนแทนที่จะใช้แอพหรือเว็บไซต์ทั่วไป และใช้คริปโตเคอร์เรนซีเพื่อปกปิดการทำธุรกรรม

สำนักงานว่าด้วยยาเสพติดและอาชญากรรมแห่งสหประชาชาติ (UNODC) ระบุตัวเลขที่น่าตกใจคือ 1.7 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐต่อปี ในรายงานเดือน ธ.ค. 2021 เกี่ยวกับการพนันผิดกฎหมาย ซึ่งรวบรวมข้อมูลจากผู้เชี่ยวชาญเกือบ 200 คน

ตัวเลขนี้มากกว่าสามเท่าของมูลค่าการค้ายาเสพติดทั่วโลก และมากกว่าหนึ่งในสามของมูลค่าสินค้าปลอมทั่วโลก ไม่มีกิจกรรมอาชญากรรมใดที่สร้างรายได้มากเท่า

จุดที่ต้องเน้นย้ำคือ อุตสาหกรรมนี้ได้ประโยชน์จากความเข้าใจผิดว่าเป็นอาชญากรรมไร้เหยื่อ แต่ความจริงแล้ว การพนันผิดกฎหมายเชื่อมโยงกับการฉ้อโกง การกรรโชก การหลบเลี่ยงภาษี การฟอกเงิน การค้ามนุษย์ ทาสยุคใหม่ การแสวงประโยชน์ทางเพศ การทำร้ายร่างกาย การทรมาน และแม้แต่การฆาตกรรม

ผู้ควบคุมตลาดไม่กี่ราย

จำนวนมหาศาลของเว็บพนันกีฬาที่ไม่มีการควบคุมอาจทำให้คิดว่าธุรกิจล้านล้านดอลลาร์นี้เป็นตลาดเล็กๆ จำนวนมาก แต่ความจริงตรงข้าม

แม้จะมีผู้ประกอบการขนาดเล็กอยู่จริง แต่พวกเขาควบคุมเพียงส่วนน้อยของอุตสาหกรรม ซึ่งถูกครอบงำโดยกลุ่มเล็กๆ ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้และจีน อาจมีเพียง 4-5 คนหลักที่ควบคุมตลาดใหญ่ที่สุด

ตัวอย่างเช่น BOE United Technology Corporation บริษัทเดียวในฟิลิปปินส์เป็นเจ้าของเครื่องหมายการค้าประมาณ 12 แบรนด์การพนันชั้นนำที่เป็นพันธมิตรกับสโมสรยักษ์ใหญ่อย่าง Bayern Munich, Real Madrid, Chelsea และ Manchester United

Play the Game พบหลักฐานว่าพันธมิตรการพนันในเอเชียของ Manchester City อย่าง 8XBet เชื่อมโยงโดยตรงกับแบรนด์การพนันจำนวนหนึ่งที่มีชื่อเป็นการรวมกันของตัวเลข แบรนด์ที่มีชื่อเสียงที่สุดคือ 6686 ซึ่งเหมือนกับ 8XBet ได้รับใบอนุญาตจากอังกฤษผ่านตัวแทน White Label อย่าง TGP Europe Ltd.

TGP Europe ก่อตั้งและเป็นของ Suncity กลุ่มคาสิโน 'junket' ในมาเก๊า ซึ่งหัวหน้า อัลวิน เฉา (Alvin Chau) ถูกจำคุก 18 ปีใน ม.ค. 2023 จากความผิดเกี่ยวกับการพนันผิดกฎหมาย แม้มีประวัตินี้ บริษัทใน Isle of Man ยังคงถือใบอนุญาตอังกฤษที่ถูกต้อง และใช้จดทะเบียนโดเมน .co.uk ให้พันธมิตรที่มุ่งเน้นเอเชีย ทำให้พวกเขาอ้างได้ว่า "ได้รับอนุญาตและควบคุม" โดยหน่วยงานอังกฤษ แม้ความจริงคือเฉพาะส่วนในอังกฤษเท่านั้น (ซึ่งส่วนใหญ่ไม่ทำงาน) ที่อยู่ภายใต้การควบคุม

ยากที่จะกำกับดูแล

ภาพหน้าจอแสดงโฆษณาสำหรับ 6686bet.com ในการแข่งขันที่สนาม Selhurst Park Stadium ในลอนดอน สหราชอาณาจักร  | ที่มาภาพ: Play the Game 

แม้แต่หน่วยงานที่เข้มงวดที่สุดก็ตามทันเจ้ามือพนันผิดกฎหมายได้ยาก หน่วยงาน French ANJ ภายใต้กรอบกฎหมายที่เข้มงวดที่สุดในยุโรป ขึ้นบัญชีดำเว็บไซต์หลายร้อยแห่ง แต่ไม่สามารถป้องกันสโมสรใน Ligue 1 และ Ligue 2 จากการร่วมมือกับเจ้ามือรับพนันผิดกฎหมาย ตราบที่ไม่มีการโฆษณาต่อสาธารณชนในฝรั่งเศส

นี่เป็นตัวอย่างที่แสดงให้เห็นว่าแม้แต่ในประเทศที่มีกฎเข้มงวด สโมสรยังหาช่องทางร่วมมือกับบริษัทพนันผิดกฎหมาย สโมสรเล็กอย่าง Pau ใน Ligue 2 สนับสนุนเจ้ามือพนันที่ไม่มีการควบคุมอย่าง Mansion และ ONBET ในฤดูกาล 2022-23 ก่อนถูก ANJ เตือน แม้ Pau จะปฏิบัติตาม แต่สโมสรอื่นอย่าง AS Monaco ยังคงฝ่าฝืนซ้ำซาก อาจเพราะสถานะพิเศษที่อยู่ในลีกฝรั่งเศสแต่ตั้งอยู่ในรัฐอิสระ

Monaco เพิ่งทำสัญญากับ 6686 ผู้ละเมิดชัดเจนที่สุดในวงการ ซึ่งให้บริการสตรีมฟรีของทุกลีกยุโรปบนเว็บไซต์ภาษาจีน ก่อนหน้านี้ Monaco เคยร่วมงานกับแบรนด์พนันเอเชียอื่นๆ เช่น Yabo, AYX และ Kaiyun ซึ่งล้วนดำเนินการผิดกฎหมายในจีนและเอเชียตะวันออก

แม้มีการละเมิดลิขสิทธิ์อย่างชัดเจน 6686 ยังคงเป็นพันธมิตรกับ Lazio, Monaco และ Wolverhampton Wanderers โดยแสดงชื่อบนป้ายโฆษณาในทุกเกมเหย้า รวมถึงปรากฏบนป้ายโฆษณาที่ Selhurst Park ในเกมระหว่าง Crystal Palace และ Everton

ส่วนใหญ่เงินจากแพลตฟอร์มพนันนอกชายฝั่งสูงเกินกว่าจะปฏิเสธได้ Play the Game พบว่านายหน้าอังกฤษที่เป็นตัวแทนของ 5585.com (เกี่ยวข้องกับ 6686) เสนอจ่ายครึ่งล้านยูโรต่อปีให้สโมสรฝรั่งเศสเพียงเพื่อสิทธิในการระบุว่าเป็นพันธมิตร ทั้งที่เว็บไซต์ยังไม่มีอยู่จริง

หน่วยงานกำกับดูแลฝรั่งเศสเตือนสโมสรที่ถูกติดต่อและขับไล่ 5585 ไปได้ แต่กรณีเช่นนี้ฝรั่งเศสถือเป็นข้อยกเว้น ไม่ใช่บรรทัดฐาน

สโมสรชื่อดังล้วนเป็นพันธมิตรกับแบรนด์การพนัน

ภาพหน้าจอแสดงให้เห็นว่าสโมสรฟุตบอลยุโรปหลายแห่งได้เข้าร่วมเป็นพันธมิตรกับผู้ประกอบการพนันออนไลน์ที่ไม่มีการควบคุมซึ่งมุ่งเน้นตลาดเอเชีย และนักฟุตบอลพร้อมโลโก้ของพวกเขาถูกแสดงบนเว็บไซต์ของผู้ประกอบการ  | ที่มาภาพ: Play the Game 

การสืบสวนโดย Play the Game พบว่ามีผู้ประกอบการพนันออนไลน์ไม่มีการควบคุมที่มุ่งเน้นตลาดเอเชียอย่างน้อย 92 รายที่เป็นพันธมิตรกับสโมสรและสมาคมฟุตบอลยุโรปตั้งแต่ปลายทศวรรษ 2000

ตัวเลขนี้ยังไม่รวมแบรนด์ที่มีหลายชื่อ เช่น BOB Sports ที่รู้จักในชื่อ BOB88, Bandao และ BD Sport ซึ่งล้วนโชว์พันธมิตรดังอย่าง Borussia Dortmund และ Napoli บนหน้าเว็บไซต์

มีอย่างน้อย 86 สโมสรชั้นนำจาก 5 ลีกใหญ่ของยุโรปที่ทำสัญญากับเจ้ามือพนันออนไลน์ไม่มีการควบคุมที่มุ่งเน้นเอเชีย โดย 33 แห่งมาจาก Premier League การระบุสโมสรที่ไม่รับเงินจากแพลตฟอร์มเหล่านี้จะเร็วกว่า

ทุกสโมสรที่เล่นใน Premier League ตั้งแต่ 2010 มีพันธมิตรกับบริษัทพนันเหล่านี้อย่างน้อยหนึ่งราย Leicester City ครองสถิติมากที่สุดด้วย 12 แบรนด์พนันเอเชียตั้งแต่คว้าแชมป์ปี 2016 อาจเป็นเพราะความนิยมสูงในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยเฉพาะไทย ซึ่งเป็นบ้านเกิดของครอบครัวศรีวัฒนประภาที่ซื้อสโมสรในปี 2010

ในยุโรป สเปนเป็นที่นิยมอันดับ 2 สำหรับเจ้ามือพนันไม่มีการควบคุม โดย 18 สโมสรใน La Liga รวมถึงยักษ์ใหญ่อย่าง Real Madrid, Barcelona และ Atlético Madrid ทำสัญญากับพวกเขาในทศวรรษที่ผ่านมา รวมถึง Sevilla แชมป์ Europa League หลายสมัย

หลบเลี่ยงการกำกับดูแล

สเปนเป็นตัวอย่างชัดเจนว่ากฎหมายในประเทศไม่อาจหยุดสโมสรจากการทำกำไรกับบริษัทพนันผิดกฎหมาย

La Liga ห้ามโฆษณาการพนันบนเสื้อและในสนาม ซึ่งมีผลเมื่อ 13 ส.ค. 2021 แต่เพียง 4 วันหลังจากนั้น BK8 แพลตฟอร์มที่ไม่มีการควบคุมที่มุ่งเน้นตลาดมาเลเซีย ประกาศเป็นพันธมิตรกับ 5 สโมสรใน La Liga

BK8 ไม่สนว่าแบรนด์จะไม่ปรากฏในสเปน เพราะพวกเขาสามารถใช้ชื่อ สี และนักเตะของ Elche, Athletic, Mallorca, Valencia และ Villareal บนเว็บไซต์ที่มุ่งเป้าไปยังนักพนันจีนและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

นอกจากนี้ เทคโนโลยีดิจิทัลช่วยให้ผู้แพร่ภาพกระจายเสียงระดับภูมิภาคและนานาชาติสามารถซ้อนทับกราฟิกที่มีแบรนด์บนฟีดที่พวกเขาได้รับจากการถ่ายทอดต้นฉบับ นี่อธิบายว่าทำไมขณะดูเกม La Liga ผู้ชมโทรทัศน์ในเอเชียจึงสามารถเห็นโฆษณาการพนันเสมือนที่ทำให้ดูเหมือนว่า BK8 โฆษณาอยู่ในสนามจริง ๆ

เทคโนโลยีป้าย LED เสมือนสามารถหลอกผู้ชมทั่วไปได้ง่าย ลักษณะข้ามชาติของอุตสาหกรรมทำให้หน่วยงานควบคุมไร้อำนาจต่อเทคโนโลยีที่กลายเป็นแหล่งรายได้สำคัญของบริษัทเฉพาะทางในยุโรป

น่าสนใจที่ Interregional Sports Group (ISG) ในลอนดอน หนึ่งในผู้นำตลาดนี้ ยังเป็นนายหน้าสำหรับข้อตกลงระหว่างผู้ประกอบการ "ตลาดสีเทา" กับองค์กรฟุตบอล

ผ่านพวกเขา Serie A ได้ทำสัญญากับ ManBetX และต่อมาคือ Yabo (ซึ่งถูกทางการจีนกวาดล้างในปี 2021) นอกจากนี้ผ่าน ISG เช่นกัน 188bet ที่เชื่อว่าเป็น "หน้าตาสาธารณะ" ของ Singbet ผู้ประกอบการใหญ่ในเอเชียที่ไม่มีการควบคุม ได้ร่วมมือกับยักษ์ใหญ่ยุโรปอย่าง Bayern Munich และ Liverpool

ลีกไม่ได้ส่งเสริมข้อตกลงเหล่านี้ แต่ก็ไม่ได้ทำอะไรเพื่อป้องกันไม่ให้สโมสรของพวกเขาลงนาม และพวกเขาเองก็ลงนามข้อตกลงของตนเอง เช่นที่ Serie A และ La Liga เคยทำในอดีต

เมื่อถามเกี่ยวกับการห้ามของสเปน ริชาร์ด มาสเตอร์ส (Richard Masters) ซีอีโอของ Premier League กล่าวว่า "ผมคิดว่าธุรกิจนี้ควรมีการควบคุมที่เข้มงวดขึ้น โดยเฉพาะสำหรับกลุ่มเปราะบาง แต่ไม่คิดว่าสโมสรควรหยุดความร่วมมือกับบริษัทพนัน"

Premier League ประกาศห้ามโฆษณาพนันบนหน้าอกเสื้อตั้งแต่ฤดูกาล 2026-27 แต่การปฏิรูปนี้แทบไม่มีผลกระทบ เพราะยังอนุญาตให้โฆษณาบนแขนเสื้อ ในสนาม และความเป็นพันธมิตรระดับภูมิภาค

มาร์เทิน ไฮเยอร์ (Maarten Haijer) เลขาธิการ European Gaming and Betting Association ให้เหตุผลที่น่าสับสนว่า "การโฆษณามีบทบาทสำคัญในการบอกผู้บริโภคว่าเว็บไซต์ใดมีการควบคุม การห้ามโฆษณาในสเปนจะทำให้ผู้เล่นชาวสเปนไม่รู้ว่าจะเล่นอย่างปลอดภัยได้ที่ไหน"

ข้อโต้แย้งนี้ชวนให้ประหลาดใจอย่างยิ่ง เพราะความจริงแล้วบริษัทพนันที่เป็นพันธมิตรกับสโมสรฟุตบอลสเปนส่วนใหญ่ไม่ได้อยู่ภายใต้การควบคุมของกฎหมาย และคนสเปนเองก็ไม่สามารถใช้บริการเว็บไซต์พนันเหล่านี้ได้

FIFA ก็เป็นพันธมิตรกับบริษัทพนันเช่นกัน

สมาพันธ์ฟุตบอลและ FIFA เองก็ไม่ได้พยายามลดการพึ่งพาเงินจากธุรกิจพนัน เดิมการแข่งขันของ FIFA ไม่เกี่ยวข้องกับการพนันเลย แต่ปัจจุบันกลับเปลี่ยนทิศทาง

FIFA ได้ร่วมมือกับ Betano เป็นพันธมิตรการพนันในยุโรปและอเมริกาใต้ระหว่างฟุตบอลโลก 2022 ที่กาตาร์ Allwyn เจ้าของหลักของ Betano มี เซบาสเตียน โค (Sebastian Coe) ซึ่งเป็นกรรมการคณะกรรมการโอลิมปิกและประธานสหพันธ์กรีฑาโลก อยู่ในบอร์ดบริหาร Betano ยังเป็นพันธมิตรการพนันอย่างเป็นทางการสำหรับ FIFA Club World Cup 2023 ที่ซาอุดีอาระเบียอีกด้วย

ข้อตกลงเหล่านี้ไม่เคยถูกเปิดเผยต่อสาธารณะโดยองค์กรกำกับดูแลฟุตบอลโลก FIFA ยังไม่สามารถปฏิบัติตามตัวอักษรของจรรยาบรรณของตนเอง มาตรา 27 ของจรรยาบรรณนี้ห้ามนักฟุตบอล ผู้จัดการ และเจ้าหน้าที่ที่ยังคงทำงานอยู่รับผลประโยชน์ทางการเงินจากการเข้าร่วมกับอุตสาหกรรมการพนันกีฬา

อดีตนักฟุตบอลชื่อดังอย่าง เวนย์ รูนีย์ (Wayne Rooney) สตีเวน เจอราร์ด (Steven Gerrard) และซามูเอล เอโต (Samuel Eto'o) ยังไม่ได้รับคำเตือนใด ๆ จากการเป็นพรีเซนเตอร์ให้กับเว็บพนันที่ไม่มีการควบคุม ทั้งที่ FIFA มีกฎห้ามไว้ชัดเจน โดยเฉพาะเอโตที่เป็นถึงประธานสมาคมฟุตบอลแคเมอรูน ยังได้ค่าคอมมิชชั่นจากการชักชวนให้คนเล่นพนันผ่านรหัสส่วนตัวของเขาบน 1XBet

จะเห็นได้ว่า วงการฟุตบอลไม่เพียงแค่มองข้ามธรรมชาติที่แท้จริงของอุตสาหกรรมพนันที่ให้ผลประโยชน์มหาศาล แต่ยังกลายเป็นส่วนสำคัญที่ช่วยผลักดันให้ธุรกิจนี้เติบโตอีกด้วย.

เชิงอรรถ
[1] Neo-banks หมายถึง ธนาคารดิจิทัลรูปแบบใหม่ที่ดำเนินการผ่านแพลตฟอร์มออนไลน์หรือแอปพลิเคชันบนมือถือเป็นหลัก โดยไม่จำเป็นต้องมีสาขาทางกายภาพเหมือนธนาคารแบบดั้งเดิม ธนาคารเหล่านี้มักเน้นการให้บริการที่สะดวก รวดเร็ว และมีค่าใช้จ่ายต่ำกว่า เช่น การเปิดบัญชี การโอนเงิน การจัดการการเงินส่วนบุคคล หรือแม้แต่การลงทุน โดยใช้เทคโนโลยีที่ทันสมัย เช่น ปัญญาประดิษฐ์ (AI) และบล็อกเชน เพื่อตอบสนองความต้องการของผู้ใช้ในยุคดิจิทัล
[2] Chinese triads หมายถึง องค์กรอาชญากรรมที่มีรากฐานมาจากจีนแผ่นดินใหญ่ ฮ่องกง มาเก๊า ไต้หวัน และชุมชนชาวจีนโพ้นทะเลทั่วโลก คำว่า "triad" มาจากการที่กลุ่มเหล่านี้ในอดีตอ้างอิงถึงสัญลักษณ์สามเหลี่ยม ซึ่งหมายถึงความสัมพันธ์ระหว่าง "สวรรค์ มนุษย์ และโลก" ในปรัชญาจีน แม้ว่าต้นกำเนิดของพวกเขาจะย้อนกลับไปในช่วงศตวรรษที่ 17 หรือ 18 ในฐานะกลุ่มลับที่ต่อต้านการปกครองของราชวงศ์ชิง แต่ในปัจจุบัน ไตรแอดได้กลายเป็นกลุ่มอาชญากรที่เน้นหากำไรเป็นหลัก
[3] "white label" หมายถึง ข้อตกลงทางธุรกิจที่บริษัทหนึ่ง (ผู้ให้บริการ white label) สร้างผลิตภัณฑ์หรือบริการที่สมบูรณ์แล้วอนุญาตให้บริษัทอื่นติดแบรนด์ของตนเองและขายเสมือนเป็นผลิตภัณฑ์ของตน ในบริบทของการพนัน หมายถึงการที่บริษัทที่มีใบอนุญาตในประเทศหนึ่ง (เช่น อังกฤษ) "ให้เช่า" ใบอนุญาตและโครงสร้างพื้นฐานของเว็บไซต์แก่แบรนด์การพนันจากต่างประเทศ ทำให้แบรนด์นั้นสามารถดำเนินการภายใต้ร่มใบอนุญาตที่ถูกกฎหมาย แม้ว่าส่วนใหญ่ของธุรกิจอาจดำเนินการในตลาดที่การพนันถูกจำกัดหรือผิดกฎหมาย ระบบนี้ช่วยให้บริษัทพนันที่ไม่มีใบอนุญาตสามารถแสดงตัวว่ามีความถูกต้องตามกฎหมายบางส่วน และสามารถใช้เป็นช่องทางในการฟอกเงินจากกิจกรรมผิดกฎหมายได้

ที่มา:
Mapping the territory of football's lucrative pact with illegal sports gambling (Play the Game, 27 November 2023)