ในร่างประมาณรายจ่ายปี 2569 ในส่วนของ ‘งบกลาง’ พบว่า งบที่เกี่ยวข้องกับ ‘สวัสดิการข้าราชการ’ กินสัดส่วนเกินครึ่งของงบกลางทั้งหมด นั่นคือ บำเหน็จบำนาญ และ ค่ารักษาพยาบาล ซึ่งเมื่อสืบค้นย้อนหลังพบว่าตัวเลขงบส่วนนี้ขยับเพิ่มขึ้นตลอด 10 ปี
เว็บไซต์สำนักงบประมาณ ได้เผยแพร่ร่างพ.ร.บ.งบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ.2569 ประเด็นหนึ่งที่น่าจับตาคือ ‘งบกลาง’ หนึ่งในงบประมาณที่ได้รับการจัดสรรในสัดส่วนที่ ‘มากที่สุด’ หากเทียบกับงบของกระทรวงอื่น โดยเฉพาะในรายการ ‘เงินเบี้ยหวัด บำเหน็จ บำนาญ’ ที่ไม่เพียงแต่จะมีจำนวนสูงที่สุดในงบกลาง แต่ยังพบว่ามีแนวโน้มเพิ่มขึ้นต่อเนื่องตลอด 10 ปีที่ผ่านมา
ทั้งนี้ งบกลาง มีจุดประสงค์ในการตั้งขึ้นเพื่อรองรับค่าใช้จ่ายที่ยังไม่สามารถระบุได้ล่วงหน้าอย่างชัดเจนว่าจะเป็นความรับผิดชอบของหน่วยงานใด จึงไม่สามารถกำหนดเป้าหมายที่ชัดเจน หรือคาดการณ์ตัวเลขได้ จนถึงปัจจุบันนี้งบกลางมีกรอบหลักอยู่ด้วยกัน 12 รายการ
ปีงบประมาณ 2569 งบกลางถูกตั้งไว้ที่ 632,968 ล้านบาท ซึ่งถือว่ามีสัดส่วนที่ลดลง หากเทียบกับปี 2568 ทว่าตัวเลขของรายจ่ายที่มีความเกี่ยวข้องกับ ‘ข้าราชการ’ นั้นกลับเพิ่มขึ้น โดยเฉพาะเงินเบี้ยหวัด บำเหน็จ บำนาญ และค่าใช้จ่ายในการรักษาพยาบาลข้าราชการ ลูกจ้าง และพนักงานของรัฐ
| งบประมาณรายจ่ายงบกลางประจำปีงบประมาณ | 2568 | 2569 | |
| 1 | ค่าใช้จ่ายเกี่ยวกับการเสด็จพระราชดำเนินและต้อนรับประมุขต่างประเทศ | 1,000,000,000 | 1,000,000,000 |
| 2 | ค่าใช้จ่ายชดใช้เงินทดรองราชการเพื่อช่วยเหลือผู้ประสบภัยพิบัติกรณีฉุกเฉิน | 4,000,000,000 | 4,000,000,000 |
| 3 | ค่าใช้จ่ายตามโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ | 2,500,000,000 | 2,500,000,000 |
| 4 | ค่าใช้จ่ายในการรักษาพยาบาลข้าราชการ ลูกจ้าง และพนักงานของรัฐ | 93,800,000,000 | 94,200,000,000 |
| 5 | ค่าใช้จ่ายเพื่อการกระตุ้นเศรษฐกิจและสร้างความเข้มแข็งของระบบเศรษฐกิจ | 187,700,000,000 | 25,000,000,000 |
| 6 | เงินชดเชยค่างานสิ่งก่อสร้าง | 800,000,000 | 960,000,000 |
| 7 | เงินช่วยเหลือข้าราชการ ลูกจ้าง และพนักงานของรัฐ | 5,000,000,000 | 4,840,000,000 |
| 8 | เงินเบี้ยหวัด บำเหน็จ บำนาญ | 354,500,000,000 | 364,288,750,000 |
| 9 | เงินเลื่อนเงินเดือนและเงินปรับวุฒิข้าราชการ | 13,000,000,000 | 13,000,000,000 |
| 10 | เงินสมทบของลูกจ้างประจำ | 370,000,000 | 320,000,000 |
| 11 | เงินสำรอง เงินสมทบ และเงินชดเชยของข้าราชการ | 82,775,000,000 | 24,860,000,000 |
| 12 | เงินสำรองจ่ายเพื่อกรณีฉุกเฉินหรือจำเป็น | 96,556,710,300 | 98,000,000,000 |
| งบประมาณรายจ่ายงบกลาง รวม (บาท) | 842,001,710,300 | 632,968,750,000 | |
ตารางแสดงการเปรียบเทียบงบประมาณรายจ่ายงบกลางประจำปีงบประมาณ 2568 - 2569
งบบำนาญเพิ่มเกือบ 2 เท่าใน 9 ปี
ในงบกลางประจำปีงบประมาณ 2569 จะเห็นได้ว่า ‘เบี้ยหวัด บำเหน็จ บำนาญ’ ถูกจัดสรรไว้สูงถึง 364,288 ล้านบาท หรือคิดเป็นประมาณ 57% ของงบกลางทั้งหมด งบส่วนนี้ตัั้งแต่ปี 2560-2568 พบว่ามีจำนวนเพิ่มขึ้นทุกปีอย่างชัดเจน
| ปี | เงินเบี้ยหวัด บําเหน็จ บํานาญ (ล้านบาท) * | จำนวนข้าราชการ บําเหน็จบํานาญ (คน)** |
| 2560 | 179,167 | 1,028,961 |
| 2561 | 191,222 | 1,056,825 |
| 2562 | 223,762 | 1,084,772 |
| 2563 | 265,716 | 1,147,656 |
| 2564 | 300,435 | 1,158,825 |
| 2565 | 310,600 | 1,192,093 |
| 2566 | 322,790 | 1,221,043 |
| 2567 | 333,043 | 1,249,784 |
2568 (เมษายน) | 354,500 | 1,261,409 |
ตารางแสดงการเปรียบเทียบเงินเบี้ยหวัด บําเหน็จ บํานาญ และจำนวนข้าราชการบําเหน็จบํานาญ ในช่วงปี 2560 - 2568 (*ข้อมูลจากสำนักงบประมาณ
**ข้อมูลจากกองทุนบำเหน็จบำนาญข้าราชการ (กบข.))
แม้ว่าจำนวนข้าราชการเกษียณจะเพิ่มขึ้นอย่างค่อยเป็นค่อยไปในรอบ 9 ปีนี้ ทว่างบประมาณที่ถูกจัดสรรสำหรับเงินเบี้ยหวัด บำเหน็จ บำนาญ กลับเพิ่มขึ้นเท่าตัว จาก 179,167 ล้านบาทในปี 2560 เป็น 364,288 ล้านบาทในปีงบประมาณล่าสุด (2569)
งบรักษาข้าราชการขยายตัวต่อเนื่อง
นอกจากนี้ ‘ค่าใช้จ่ายในการรักษาพยาบาลข้าราชการลูกจ้างและพนักงานของรัฐ’ ก็มีตัวเลขเพิ่มขึ้นทุกปี จาก 60,000 ล้านบาทในปี 2559 พุ่งขึ้นเป็น 94,200 ล้านบาทในปี 2569
จากเอกสาร ‘กำลังคนภาครัฐ ปี 2566’ ระบุว่า ข้าราชการมีจำนวนทั้งสิ้น 1,756,259 คน โดยในช่วง 10 ปีที่ผ่านมา ข้าราชการมีจำนวนเพิ่มขึ้น 100,905 คน หรือคิดเป็นอัตราเติบโตประมาณ 6.10%
แม้จำนวนข้าราชการจะเพิ่มขึ้นเพียงเล็กน้อยในช่วงสิบปีที่ผ่านมา ทว่าอัตราการขยายตัวของงบประมาณด้านการรักษาพยาบาลกลับสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว เพราะด้วยสิทธิรักษาพยาบาลนั้น เป็นสวัสดิการที่ครอบคลุมถึงครอบครัวของผู้มีสิทธิ ทั้งยังไม่จำกัดจำนวนครั้งในการใช้สิทธิ และไม่มีวงเงินจำกัดต่อหัว ในขณะที่สิทธิบัตรทองและประกันสังคมใช้ระบบเหมาจ่ายรายหัวอย่างชัดเจน
อย่างไรก็ตาม ร่าง พ.ร.บ.งบประมาณรายจ่ายประจำปี 2569 ได้ระบุไว้ด้วยว่า “ในขณะที่ตั้งงบประมาณรายจ่ายประจำปีจะไม่สามารถประมาณการค่าใช้จ่ายที่แน่นอนของแต่ละส่วนราชการได้เนื่องจากไม่สามารถคาดการณ์ได้ว่าในปีนั้นๆ จะมีข้าราชการ บิดามารดา สามี/ภรรยาหรือบุตรของข้าราชการของส่วนราชการใดบ้างที่จะเจ็บป่วยและต้องเบิกค่ารักษาพยาบาล”
ทั้งสองรายการนี้ ล้วนสะท้อนให้เห็นถึงแนวโน้มการเพิ่มขึ้นของภาระงบประมาณที่ส่วนใหญ่มุ่งไปยังข้าราชการทั้ง ‘เงินเบี้ยหวัด บำเหน็จ บำนาญ’ และ ‘ค่าใช้จ่ายในการรักษาพยาบาลข้าราชการลูกจ้างและพนักงานของรัฐ’ ซึ่งรวมกันมากกว่า 458,000 ล้านบาท หรือคิดเป็นกว่า 72% ของงบกลางปี 2569
ในรายงานสรุปผลการรับฟังความคิดเห็นการจัดทําร่างพระราชบัญญัติงบประมาณรายจ่ายประจําปีงบประมาณ 2569 ได้ปรากฏข้อเสนอแนะและข้อสังเกตจำนวน 13 ความคิดเห็น ทั้งจากภาคเอกชน ภาคประชาชน และหน่วยงานภาครัฐ โดยในจำนวนนี้มีความเห็นบางส่วนที่กล่าวถึงประเด็นงบกลาง ว่า
งบประมาณรายจ่ายงบกลางช่วง 10 ปี (พ.ศ. 2560 –2569) ได้รับจัดสรรเฉลี่ยปีละ 586,377.6 ล้านบาท มีสัดส่วนต่อวงเงินงบประมาณรายจ่ายประจําปีเฉลี่ยร้อยละ 17.8 และสัดส่วนต่อผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศ (GDP) เฉลี่ยร้อยละ 3.3 โดยส่วนใหญ่เป็นรายการเกี่ยวกับค่าใช้จ่ายบุคลากรภาครัฐที่มีสัดส่วนต่อวงเงินงบประมาณรายจ่ายงบกลางเฉลี่ยร้อยละ 75.3 ทั้งยังพบว่า ค่าใช้จ่ายบุคลากรภาครัฐบางรายการ มีการเบิกจ่ายเกินวงเงินงบประมาณที่ได้รับจัดสรรอย่างต่อเนื่อง รัฐบาลจึงต้องให้ความสําคัญกับการบริหารงบประมาณให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น เพื่อให้สามารถรองรับภาระค่าใช้จ่ายที่เพิ่มขึ้นได้อย่างยั่งยืน รวมทั้งควรมีระบบตรวจสอบหรือมาตรการควบคุมการใช้จ่ายงบกลางที่เข้มงวด โดยเฉพาะค่าใช้จ่ายในการรักษาพยาบาลข้าราชการ ลูกจ้าง และพนักงานของรัฐ
อ้างอิง
- ข้อมูลร่างงบกลาง ปี 2569
- ข้อมูลจำนวนข้าราชการปี 2566
- ข้อมูลจำนวนข้าราชการบำเหน็จบำนาญ ปี 2565- 2567
- ข้อมูลจำนวนข้าราชการบำเหน็จบำนาญ ปี 2563 - 2565
- ข้อมูลจำนวนข้าราชการบำเหน็จบำนาญปี 2560 - 2562
- ข้อเสนอแนะหรือข้อสังเกตที่นอกเหนือจากเนื้อหาของร่างพระราชบัญญัติงบประมาณรายจ่ายประจําปีงบประมาณ พ.ศ. 2569
หมายเหตุ - วนัสนันท์ หมู่เกรียง นักศึกษาฝึกงานจากคณะเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร มหาวิทยาลัยศิลปากร
