ผู้คนในฮ่องกงกำลังเผชิญปัญหาสูญเสียพื้นที่ในการจัดกิจกรรมไม่ว่าจะเป็นนักร้อง สื่อ เอ็นจีโอ นักเขียน รวมถึงกลุ่มภาคประชาสังคม หลังจากที่มีกฎหมายความมั่นคงบังคับใช้ในฮ่องกง 2 ฉบับ ซึ่งไม่ใช่แค่พื้นที่แสดงทางการเมืองเท่านั้นที่ลดน้อยถอยลง แต่พื้นที่จริงๆ อย่างสถานที่จัดงานก็หดตัวลดลงด้วย เพราะต่างก็เผชิญอุปสรรคถูกสั่งงดใช้ ราวกับถูกอำนาจปิดกั้นให้เข้าไปใช้ได้ยากขึ้น

ที่มาภาพ: Kyle Lam/HKFP

สื่อ ฮ่องกงฟรีเพรส HKFP นำเสนอเรื่องที่ ภาคส่วนต่างๆ ในสังคมฮ่องกงสามารถเข้าถึงพื้นที่จัดงานได้ยากขึ้น ไม่ว่าจะเป็นกลุ่มภาคประชาสังคมอิสระ, เอ็นจีโอ, พรรคการเมืองฝ่ายต้าน และนักกิจกรรม พวกเขาต่างก็บอกว่าพื้นที่สำหรับการจัดกิจกรรมของพวกเขาลดน้อยถอยลงนับตั้งแต่ที่มีการออกกฎหมายความมั่นคงซ้อนกันสองชุดในฮ่องกง ทั้งฉบับที่มาจากจีนและฉบับของรัฐบาลฮ่องกง ซึ่งไม่เพียงแค่ทำให้พื้นที่ทางการเมืองจะหดแคบลงเท่านั้น แต่ยังทำให้เผชิญอุปสรรคจากการเข้าถึงสถานที่จัดงานที่มีความยุ่งยากซับซ้อนมากขึ้น ทำให้เข้าถึงพื้นที่จัดงานได้ยากขึ้นด้วย

มีการเปิดเผยจากผู้คนเหล่านี้ว่า ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา เวลาจองสถานที่จัดงานก็มักจะถูกยกเลิกในนาทีสุดท้าย มีบางสถานที่ๆ อ้างเหตุผลการยกเลิกในแบบเหมือนแก้ตัวให้พ้นๆ ไป เช่นอ้างว่าจู่ๆ ก็ต้องมีการซ่อมบำรุงกระทันหัน บางสถานที่ก็ไม่ได้ให้เหตุผลใดๆ เลย หรือบางที่ก็สื่อเป็นนัยว่าถูกกดดันจากทางการ

หนึ่งในกลุ่มที่ประสบความยากลำบากในการเข้าใช้สถานที่คือพรรคประชาธิปไตยฮ่องกง ซึ่งเป็นพรรคฝ่ายค้านที่กำลังโดนเล่นงานจากการเปลี่ยนแปลงระบบเลือกตั้งที่เป็นคำสั่งมาจากจีนจนทำให้พวกเขาเผชิญการยุบพรรค ก่อนหน้านี้ในปี 2566 ทางพรรคเคยถาม จอห์น ลี ผู้บริหารสูงสุดของฮ่องกงถึงสองครั้งว่าทำไมพวกเขาถึงถูกห้ามไม่ให้จัดงานเลี้ยงอาหารค่ำเพื่อระดมทุน ซึ่งเป็นงานที่ทางพรรคจัดเป็นประจำทุกปีอยู่แล้ว

ลี ไม่ได้ตอบคำถามโดยตรงแต่พูดอย่างบ่ายเบี่ยงว่า "องค์กรเอกชนที่จะงานแบบเอกชนก็เป็นเรื่องขององค์กรเอกชนนั้นๆ ผมไม่มีความคิดเห็นใดๆ เกี่ยวกับงานกิจกรรมของเอกชน"

นอกเหนือจากการห้ามพรรคการเมืองโดยตรงแล้ว ในเดือน มิถุนายน ก็ถึงขั้นมีการยกเลิกการจัดงานโต้วาทีของนักเรียน เพียงเพราะมีกรรมการตัดสินเกี่ยวข้องกับพรรคสายประชาธิปไตย หนึ่งในนั้นเป็นอดีตประธานของพรรคประชาธิปไตยคือ Emily Lau รวมถึงมีกรรมการคนอื่นๆ เป็นผู้ก่อตั้งพรรค Civic ที่ยุบพรรคไปแล้ว

สื่อ HKFP ลองสำรวจย้อนกลับไปตั้งแต่ปี 2561 พบว่ามีการจัดงานหลายงานของภาคประชาสังคมหรือฝ่ายประชาธิปไตยที่ถูกยกเลิกอย่างไม่มีเหตุผล ชวนให้สงสัยว่านี่จะเป็นการที่ทางการฮ่องกงซึ่งโอนอ่อนต่ออำนาจจีนได้พยายามสกัดกั้น "อำนาจอ่อนในเชิงต่อต้าน" อยู่ใช่หรือไม่ อำนาจอ่อนเชิงต่อต้านที่ว่านี้ อาทิเช่น การต่อต้านผ่านงานศิลปะ การแสดงออกต่อสาธารณะ การระดมทุนรูปแบบต่างๆ นอกเหนือจากการประท้วงทางการเมืองโดยตรง

สำหรับกรณีของการปิดกั้นการใช้สถานที่สำหรับพรรคประชาธิปไตยในการจัดระดมทุนปี 2566 นั้น มีการอ้างเหตุผลในนาทีสุดท้ายไม่ให้เข้าใช้สถานที่ ศูนย์จัดเลี้ยงเฟเดอรัลครุยส์ โดยอ้างว่าเพราะสถานที่จัดงานมีกระจกแตก ก่อนหน้านี้ทางพรรคก็เคยถูกประกาศยกเลิกการใช้สถานที่มาก่อนโดยห้องอาหารของโรงแรม มาร์โคโปโล ฮ่องกง ที่จิมซาจุ่ย โดยไม่ได้ให้เหตุผลใดๆ

ในปี 2561 เคยมีกรณีที่นักเขียนฝ่ายต่อต้านอำนาจจีนที่ชื่อ Ma Jian ถูกปฏิเสธไม่ยอมให้ใช้สถานที่จัดงาน ในงานอีเวนท์ 2 งานที่เขาได้ขึ้นพูด หนึ่งในนั้นเป็นงานที่เน้นพูดถึงนิยายเสียดสีเล่มใหม่ของเขาชื่อ China Dream งานดังกล่าวนี้จัดโดย เทศกาลวรรณกรรมนานาชาติฮ่องกง มีแผนจะจัดที่ Tai Kwun อาร์ตสเปซ แต่ผู้อำนวยการของ Tai Kwun ในตอนนั้นคือ Timothy Calnin ก็บอกว่า พื้นที่นี้ไม่ควรจะ "กลายเป็นพื้นที่ส่งเสริมผลประโยชน์ทางการเมืองไม่ว่าจะของใครก็ตาม"

พวกเขาจึงย้ายไปจัดที่สถานที่จัดงานอีกแห่งหนึ่งคือ the Annex แทน แต่ทางสถานที่นี้ก็ได้ออกแถลงการณ์ไม่กี่ชั่วโมงก่อนที่ Ma จะเดินทางถึงฮ่องกง ระบุว่าพวกเขาจะไม่อนุญาตให้จัดงานของนักเขียนคนนี้

มีข้อสังเกตอีกว่า นับต้งแต่ปี 2563 เป็นต้นมา ก็มีการพยายามปิดกั้นการจัดงานรำลึก "เหตุการณ์จัตุรัสเทียนอันเหมินปี 2532" ซึ่งเป็นเหตุการณ์ที่ผู้คนจำนวนมากถูกสังหารโดยกองทัพจีนในการประท้วงเรียกร้องประชาธิปไตย โดยปกติแล้วทางการจีนจะไม่อนุญาตให้จัดงานบนพื้นที่จีนแผ่นดินใหญ่แต่ผู้คนก็สามารถจัดงานรำลึกได้วิกตอเรียปาร์คของฮ่องกง ซึ่งมีการจัดเป็นประจำทุกปีมาเป็นเวลาหลายสิบปีแล้ว

แต่หลังจากที่เกิดการระบาดใหญ่ของ COVID-19 ทางการฮ่องกงก็อ้างเรื่องนี้มาห้ามไม่ให้กลุ่มนักกิจกรรมจัดงานที่วิกตอเรียปาร์ค และมีการห้ามอย่างต่อเนื่องมาเรื่อยๆ จนกระทั่งถึงปี 2566 ก็มีการอ้างเรื่องอื่นเพื่อปิดสถานที่จัดงาน ในปีนั้นกรมบริการสันทนาการและวัฒนธรรม LCSD ของฮ่องกงได้สั่งปิดวิกตอเรียปาร์คชั่วคราวโดยอ้างว่ามีการปิดปรับปรุงไปจนถึงปลายเดือน มิถุนายน ซึ่งพ้นช่วงรำลึกเทียนอันเหมินไปแล้ว และในช่วงปีถัดๆ มาก็มีการใช้ิวิกตอเรียปาร์คเป็นสถานที่จัดงานของภาครัฐแทน โดยจงใจให้ตรงกับวันที่ 1-5 มิถุนายน ซึ่งเป็นช่วงรำลึกเทียนอันเหมินพอดี

กลุ่มสื่อ, ภาคประชาสังคม และศิลปินก็เผชิญการปิดกั้นการใช้สถานที่

นักร้องและศิลปินกลายคนก็เผชิญกับการปิดกั้นการใช้สถานที่ เช่นกัน ไม่ว่าจะเป็น Denise Ho, Anthony Wong, Pong Nan, นักร้องไต้หวัน Anpu ในกรณีของ Denise Ho ผู้ออกตัวเป็นฝ่ายประชาธิปไตยอย่างเปิดเผยนั้น เธอถูกปิดกั้นการใช้สถานที่ถึงสองครั้งในปี 2564 และปี 2567

ในปี 2564 ทางสถานที่ได้แจ้งปฏิเสธไม่อนุญาตให้ใช้งานก่อนที่จะมีการแสดงคอนเสิร์ทเพียงแค่สองสัปดาห์เท่านั้น ศูนย์ศิลปะฮ่องกง HKAC ได้ปฏิเสธไม่ให้ใช้สถานที่โดยอ้างว่าอาจจะสร้างความเสี่ยงต่อ "ความสงบเรียบร้อยหรือความปลอดภัยต่อประชาชน" โดยที่ไม่มีหลักฐานหรือคำอธิบายเพิ่มเติมใดๆ เลยสำหรับข้ออ้างนี้

Denise Ho ถูกปฏิเสธใช้สถานที่อีกครั้งในปี 2567 ซึ่งในครั้งนี้เธอถูกระงับการใช้สถานที่จนต้องเปลี่ยนมาแสดงสดออนไลน์แทน Ho เคยถูกทางการจับกุมเมื่อเดือน ธันวาคม 2564 โดยถูกกล่าวหาว่าเธอมีส่วนเกี่ยวข้องกับคดีปลุกระดมของสแตนด์นิวส์ และต่อมาในปี 2565 ก็มีการตัดสินสั่งปรับ Ho ในเรื่องที่เธอไม่ได้จดทะเบียนมูลนิธิมนุษยธรรม 612 ซึ่งเป็นกองทุนสำหรับช่วยเหลือกลุ่มผู้ประท้วงเรียกร้องประชาธิปไตย

สำหรับกรณีนักร้องไต้หวัน Anpu นั้นเธอถูกสั่งยกเลิกการแสดงโดยที่ผู้จัดอ้างว่ามี "อำนาจที่ขัดขืนไม่ได้" มาทำให้ต้องยกเลิกคอนเสิร์ต มีข้อสังเกตว่า Anpu เคยแสดงการสนับสนุนขบวนการดอกทานตะวันซึ่งเป็นขบวนการประชาธิปไตยในไต้หวันเมื่อปี 2557

สื่อฮ่องกงก็เผชิญกับอุปสรรคปิดกั้นการจัดงาน เช่น กรณีของสมาคมผู้สื่อข่าวฮ่องกง HKJA เคยเผชิญอุปสรรคเรื่องสถานที่ทำให้พวกเขาไม่ให้จัดงานแข่งขันฟุตบอลของสมาคมได้ โดยที่สนามฟุตบอลแฮปปี้วัลเลย์ซึ่งเป็นสถานที่จัดงานอ้างว่าพวกเขาต้องปิดสนามปรับปรุงเป็นเวลา 2 เดือน อีกทั้ง HKJA ยังถูกยกเลิกจากโรงแรมสองแห่งเมื่อตอนที่พวกเขาต้องการใช้ที่จัดงานเลี้ยงเพื่อระดมทุน เหตุการณ์เหล่านี้เกิดเมื่อเดือน กุมภาพันธ์ ที่ผ่านมาทั้งสองเหตุการณ์

มีอีกกรณีหนึ่งเกิดขึ้นกับเอ็นจีโอ มูลนิธิเพื่อการศึกษาวัฒนธรรมและสื่อ ผู้ที่จะจัดงานประชุมของสื่อ WeMedia แล้วถูกปฏิเสธการใช้สถานที่แบบกระชั้นชิดทั้งจากสถาบัน Jao Tsung-I ด้วยข้ออ้างว่า "การจัดงานไม่เหมาะสมกับพื้นที่" และจากห้องประชุมใน ศูนย์จ็อกกีคลับเพื่อศิลปะสร้างสรรค์ JCCAC ที่ทางห้องประชุมอ้างว่าถูกกดดันจาก JCCAC ให้ยกเลิก โดยอ้างว่าจัดงานไม่เหมาะสมกับสถานที่เช่นกัน แต่เจ้าของสถานที่นี้ก็ยกเลิกแบบกระชั้นชิดมากคือ 4 วันก่อนการจัดงาน

แม้แต่เอ็นจีโอและภาคประชาสังคมอย่าง กรีนพีซ ที่เป็นองค์กรสิ่งแวดล้อม กับกลุ่มจัดงาน Pink Dot ที่เป็นงาน LGBTQ+ ที่ใหญ่ที่สุดในฮ่องกงก็เผชิญกับอุปสรรคแบบนี้ ทางกรีนพีซในฮ่องกงไม่สามารถจัดงานสัมมนาด้านการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ระบบนิเวศน์ได้เพราะสถานที่จัดงานที่มหาวิทยาลัยไชนีสฮ่องกง CUHK อ้างว่าสถานที่จัดงานของพวกเขาต้องมีการ "ปิดปรับปรุงเร่งด่วน"

ส่วนผู้จัดงาน Pink Dot ฮ่องกงก็จำต้องยกเลิกจัดงานเพราะทางเขตวัฒนธรรมเกาลูนตะวันตกแจ้งว่าพวกเขาไม่อนุญาตให้ใช้สถานที่จัดงานที่อาร์ทปาร์ค โดยไม่ได้อธิบายเหตุผลว่าทำไม ทั้งที่ก่อนหน้านี้ในฮ่องกงก็เคยมีการจัดงาน Pink Dot มาเป็นเวลา 10 ปีแล้ว และในปีนี้ก็จะนับเป็นปีที่ 11

เรียบเรียงจาก
Timeline: Hong Kong civil society’s mysteriously axed venue bookings, Hong Kong Free Press, 17-08-2025