หลังจากหลายเดือนแห่งความตึงเครียดและการปะทะตามแนวชายแดนในช่วงกลางปี 2568 ความสัมพันธ์ไทย–กัมพูชาที่ดิ่งสู่จุดต่ำสุดในรอบหลายสิบปี ประชาไทชวนสำรวจไทม์ไลน์พิพาทระหว่างสองประเทศในห้วงเวลาที่เผชิญความเปราะบางอย่างมาก ทั้งจากการเมืองภายในประเทศไทยเอง และความขัดแย้งที่กลายเป็นการสู้รบทางอาวุธ

ด้าน สุภลักษณ์ กาญจนขุนดี’ อดีตนักข่าวที่ติดตามประเด็นชายแดนมายาวนาน และมีความเชี่ยวชาญในด้านความมั่นคง และการเมืองระหว่างประเทศในภูมิภาคอาเซียน ได้ให้ความเห็นว่า ในแง่ยุทธศาสตร์และเป้าหมายของกัมพูชานั้นไม่เปลี่ยน นั่นคือ มีความพยายามในการใช้กลไกลระหว่างประเทศ 

แต่สิ่งที่แตกต่างไปนั่นคือท่าทีการตอบสนองของฝั่งไทยที่แตกต่างกันในรัฐบาลแพทองธารและรัฐบาลอนุทิน รัฐบาลแพรทองธารเป็นรัฐบาลซึ่งมีโครงสร้างในทางการเมืองในรัฐสภา

ค่อนข้างเข้มแข็งถ้าเปรียบเทียบกับรัฐบาลอนุทิน แม้จะไม่ได้มาจากการชนะเลือกตั้ง แต่ก็มีเสียงมากพอที่ควบคุมและดำเนินนโยบายได้พอสมควร

แต่จุดอ่อนสำคัญซึ่งทำให้ฮุน เซน และ ฮุน มาเนตมองเห็นก็คือความสัมพันธ์ที่ไม่ปกติระหว่างกองทัพกับรัฐบาล โดยหลักทั่วไปเนี่ยกองทัพมันก็ควรจะอยู่ภายใต้การบังคับบัญชาของรัฐบาลแต่ว่าเนื่องจากว่ารัฐบาลของเพื่อไทยที่ผ่านมาของนายกแพทองธาร ไม่ชนะเลือกแต่เพราะอยากเป็นรัฐบาล จึงต้องประนีประนอมกับกลุ่มอำนาจเดิมซึ่งมีกองทัพเป็นแกนนำ ทำให้ไม่สามารถบังคับบัญชากองทัพได้ 100% ในขณะที่กองทัพก็จะมองหาโอกาสตลอดเวลาที่จะมีอำนาจเหนือหรืออย่างน้อยที่สุดมีอิทธิพลต่อรัฐบาล

อนุทินนั้นอ่อนแอกว่ารัฐบาลที่แล้วในแง่ของรัฐสภา กล่าวคือเป็นรัฐบาลเสียงข้างน้อยและไม่มีทางที่จะดำเนินนโยบายอะไรได้มาก

แม้จะเห็นว่าพรรคภูมิใจไทยติดหนี้บุญคุณพรรคประชาชน 

อย่างไรก็ตาม ส่วนที่ค้ำจุนรัฐบาลอนุทินอยู่จริงจริงแล้วไม่ใช่พรรคประชาชนแต่เป็นกองทัพ เพราะนั้นสิ่งที่ฮุน เซนมองเห็นก็คือว่ารอบนี้รัฐบาลอ่อนแอก็จริงอยู่ แต่กองทัพมีอำนาจเหนือกว่าแบบเบ็ดเสร็จ เพราะว่ารัฐบาลของอนุทินไม่มีรัฐมนตรีกลาโหมเป็นของตัวเอง ต้องใช้คุณณัฐพล นาคพานิชย์ ซึ่งมีภาพลักษณ์ของการเป็นตัวแทนกองทัพมากกว่าเป็นตัวแทนพรรคการเมือง

ส่วนกรณีฮุน มาเนตส่งสารแสดงความยินดีก้บนายกอนุทินและระบุว่ามีความพยายามจะแบบอยากจะฟื้นฟูความสัมพันธ์ไทย-กัมพูชา หากมองโดยทั่วไปเป็นมารยาททางการทูต แต่ก็มี

เนื้อหาซ่อนอยู่ในนั้นด้วย ตรงที่ว่าก็เหมือนหยิบยื่นไมตรีมาให้แต่ว่าการตอบสนองจากฝ่ายไทยไม่เป็นไปตามที่ทางกัมพูชาคาดหวัง กล่าวคือนายกอนุทินไม่ช่อมะกอกช่อนี้

เพราะว่าทหารยังไม่ ‘แล้วใจ’ กลุ่มชาตินิยมยังรู้สึกว่าคือถ้าไปทำสัญญาสันติภาพเร็ว

จะทำให้โมเมนตัมของของผู้รักชาติทั้งหลายมันลงเร็วเกินไป