ที่ประชุมบอร์ดประกันสังคมมีมติเลื่อนประชาพิจารณ์แก้กติกาเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคมใหม่ 10 ธ.ค.นี้ออกไปก่อน ด้าน 'สหัสวัต' และทีมประกันสังคมก้าวหน้า แถลงตั้งข้อสังเกต มีความพยายามอย่างเป็นระบบในการเปลี่ยนสูตรการเลือกตั้งบอร์ด สปส. หวังสกัดสมาชิกทีมประกันสังคมก้าวหน้า 

(กลาง) ชลิต รัษฐปานะ (ภาพจาก เพจเฟซบุ๊ก สำนักประชาสัมพันธ์ สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร)

9 ธ.ค. 2568 เพจเฟซบุ๊ก มติชนออนไลน์ ถ่ายทอดสดออนไลน์วันนี้ (9 ธ.ค.) เมื่อเวลา 14.00 น. ที่อาคารรัฐสภา สหัสวัต คุ้มคง สส.พรรคประชาชน พร้อมด้วยสมาชิกทีมประกันสังคมก้าวหน้า แถลงข่าวต่อสื่อมวลชน สืบเนื่องจากวันนี้ที่ประชุมคณะกรรมการประกันสังคม (บอร์ดประกันสังคม) มีวาระสำคัญคือการแก้ไขระเบียบการเลือกตั้งคณะกรรมการประกันสังคมฝ่ายผู้ประกันตน และฝ่ายนายจ้าง โดยสหัสวัต ตั้งข้อสังเกตว่า การแก้ไขระเบียบรอบนี้เป็นความพยายามเอาทีมประกันสังคมก้าวหน้าออกจากบอร์ดประกันสังคม เพราะกลัวว่าจะมีคนมาแฉการใช้งบประมาณ และแผนการทำงานของสำนักงานประกันสังคม 

อนุกรรมการฯ ที่ไม่มีตัวแทนจากฝ่ายนายจ้าง-ผู้ประกันตน

ชลิต รัษฐปานะ สมาชิกคณะกรรมการประกันสังคมฝ่ายผู้ประกันตน และสมาชิกทีมประกันสังคมก้าวหน้า เผยว่า การแถลงข่าววันนี้สืบเนื่องจากที่ประชุมบอร์ดประกันสังคมเมื่อเช้าวันนี้ได้มีการบรรจุวาระ "รายงานความคืบหน้าการปรับปรุงแก้ไขระเบียบกระทรวงแรงงานว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการเลือกตั้งผู้แทนฝ่ายนายจ้างและผู้แทนฝ่ายผู้ประกันตนเป็นกรรมการในคณะกรรมการประกันสังคม พ.ศ. 2564" มาอยู่ในวาระ "แจ้งเพื่อทราบ" และได้มีการแนบเอกสารประกอบการประชุม "ร่างระเบียบหลักเกณฑ์และวิธีการเลือกตั้งฯ" มาให้

โดยระเบียบเดิมเมื่อปี 2566 ซึ่งเป็นการเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคมครั้งแรกของผู้ประกันตน ให้สิทธิผู้ประกันตนเลือกหมายเลขผู้สมัครรับเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคม ฝ่ายผู้ประกันตน จำนวน 7 หมายเลข แต่ที่ประชุมฯ มีข้อเสนอระเบียบเลือกตั้งหลายรูปแบบ และ 1 ในนั้นคือให้สิทธิผู้ประกันตน เลือกบอร์ดประกันสังคมเหลือเพียง 1 หมายเลขเท่านั้น

ในการแก้ไขระเบียบการเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคมใหม่ ชลิต อธิบายว่า ก่อนหน้านี้คณะกรรมการประกันสังคม ได้จัดตั้ง "คณะอนุกรรมการปรับปรุงแก้ไขระเบียบกระทรวงแรงงานว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการเลือกตั้งผู้แทนฝ่ายนายจ้างและผู้แทนฝ่ายผู้ประกันตนเป็นกรรมการในคณะกรรมการประกันสังคม พ.ศ. 2564" ขึ้นมา โดยเงื่อนไขของอนุกรรมการฯ มีต้องไม่มีสมาชิกคณะกรรมการประกันสังคมทั้งฝ่ายนายจ้างและฝ่ายผู้ประกันตนเข้าร่วม แต่สมาชิกอนุกรรมการฯ จะมาจากทั้งข้าราชการปลัดกรุงเทพมหานคร กระทรวงมหาดไทย กระทรวงแรงงาน และส่วนใหญ่จะเป็นเจ้าหน้าที่สำนักงานประกันสังคม

ชลิต เผยว่า แม้ว่าทางทีมประกันสังคมก้าวหน้าจะพยายามคัดค้านแล้วก็ตาม แต่เนื่องด้วยเสียงของทีมมีเพียง 6 จาก 21 เสียง ทำให้คัดค้านไม่ไหว และสุดท้ายก็มีการดำเนินการตั้งคณะอนุกรรมการฯ ขึ้นมา โดยคณะกรรมการฯ อ้างว่า ผลสรุปจากคณะอนุกรรมการฯ จะเป็นเพียงข้อเสนอเท่านั้นยังไม่ใช่การแก้ไขระเบียบ และจะเสนอคณะกรรมการประกันสังคมชุดใหญ่มอีกครั้งหนึ่ง

อย่างไรก็ดี ชลิต กล่าวต่อว่า ครั้งแรกที่ทีมประกันสังคมก้าวหน้าได้อ่านร่างกฎกระทรวง ปรับปรุงแก้ไขระเบียบเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคมใหม่ คือคืนวันที่ 4 ธ.ค. 2568 และพบว่าแผนจัดวันเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคม ชุดที่ 15 ลากยาวไปถึงเดือน ก.ค. 2569 เพื่อปูทางไปสู่การแก้ไขระเบียบการเลือกตั้งฯ 

กำหนดการเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคม ชุดที่ 15 คือวันที่ 19 ก.ค. 2569 ของอนุกรรมการประชาสัมพันธ์ คณะกรรมการประกันสังคม (ที่มา: ทีมประกันสังคมก้าวหน้า)

นอกจากนี้ เขากล่าวต่อว่า ก่อนหน้านี้วันที่ 27 พ.ย. คณะอนุกรรมการฯ เผยว่าจะเริ่มทำประชาพิจารณ์เกี่ยวกับตัวระเบียบเลือกตั้งใหม่ 10 ธ.ค.นี้ ทั้งที่บอร์ดฯ ยังไม่เคยเห็นระเบียบการเลือกตั้งมาก่อนเลย มีเพียงที่ปรึกษาคณะกรรมการประกันสังคม และคณะอนุกรรมการฯ ที่ได้เห็นร่างการปรับปรุงแก้ไขระเบียบการเลือกตั้ง 

จนกระทั่งวันที่ 9 ธ.ค. 2568 ที่ประชุมคณะกรรมการประกันสังคม เผยว่า ทางอนุกรรมการฯ จะเสนอระเบียบเลือกตั้งประกันสังคมใหม่ถึงทางรัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงาน เพื่อให้ตัดสินใจอนุมัติ ส่วนบอร์ดประกันสังคม มีหน้าที่ตั้งข้อสังเกต หรือให้คำปรึกษาเท่านั้น ไม่มีสิทธิปรับแก้ไขระเบียบ

"เราเลยตั้งคำถามจำนวนมากว่าบอร์ดประกันสังคมมีหน้าที่อะไร คือคณะอนุกรรมการฯ ที่มาจากกลุ่มก้อนการเมืองเก่าสามารถยื่นเรื่องถึงรัฐมนตรีโดยตรงได้เลย โดยข้ามหน้าข้ามตาคนที่มาจากการเลือกตั้ง ซึ่งเป็นเรื่องที่เราไม่ยอม" ชลิต กล่าว 

ชลิต อธิบายว่า ผลการประชุมเมื่อเช้าได้ข้อสรุปว่าจากเดิมจะมีการทำประชาพิจารณ์ระเบียบเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคมใหม่ในวันที่ 10 ธ.ค.นี้ จะมีการเลื่อนออกไปก่อน และจะมีการหารือเรื่องระเบียบเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคมอีกครั้ง

ทีมประกันสังคมก้าวหน้าตั้งข้อสังเกตมีการแก้ไขระเบียบเลือกตั้งอย่างเป็นระบบ

อ้างอิงจากภาพของทีมประกันสังคมก้าวหน้า พวกเขาตั้งข้อสังเกตว่ากระบวนการแก้กติกาเลือกตั้งฯ นอกจากการผลักดันโดยไม่ผ่านตัวแทนบอร์ดประกันสังคมแล้ว ยังมีอีก 2 กระบวนการที่เข้ามาหนุนข้อเสนอการเปลี่ยนกติกาด้วยก็คือ

1. คณะอนุกรรมาธิการด้านการประกันสังคม คณะกรรมาธิการการแรงงาน วุฒิสภา
2. ประชาพิจารณ์ออนไซต์และออนไลน์ว่าด้วยปัญหาและอุปสรรคระเบียบการเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคมเมื่อปี 2566

ภาพแผงผังจากทีมประกันสังคมก้าวหน้า

สมาชิกอนุกรรมาธิการด้านประกันสังคม สว. มีที่มาจากกลุ่มแรงงานที่แพ้เลือกตั้ง

ทีมประกันสังคมก้าวหน้า ตั้งข้อสังเกตว่า ย้อนไปช่วงกลางปี 2568 คณะอนุกรรมาธิการด้านการประกันสังคม กมธ.การแรงงาน วุฒิสภา มีข้อเสนอแก้ไขระเบียบการเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคม ชุดที่ 15 มีทั้งหมด 4 สูตร โดยหนึ่งในนั้นคือผู้ประกันตนมีสิทธิเลือกผู้สมัครรับเลือกตั้งตัวแทนคณะกรรมการประกันสังคม ฝ่ายผู้ประกัน ได้ 1 หมายเลข มีการระบุไว้ในเอกสารแนบในการประชุมบอร์ดประกันสังคมวันนี้ (9 ธ.ค.)

นอกจากนี้ ทีมประกันสังคมก้าวหน้า เผยด้วยว่า สมาชิกในคณะอนุกรรมาธิการฯ ยังเป็นคนกลุ่มเดียวกับที่เคยพ่ายแพ้ในการเลือกตั้งคณะกรรมการบอร์ดประกันสังคมเมื่อปี 2566 ซึ่งครั้งนั้นทีมประกันสังคมก้าวหน้าได้รับชัยชนะอย่างถล่มทลาย 

การทำประชาพิจารณ์ที่ไม่โปร่งใส-ไม่ทั่วถึง

ธนพงษ์ เชื้อเมืองพาน จากทีมประกันสังคมก้าวหน้า และสมาชิกคณะกรรมการประกันสังคม ฝ่ายผู้ประกันตน ระบุถึงประเด็นที่สำนักงานประกันสังคมเคยจัดประชาพิจารณ์รับฟังความเห็นว่าด้วยปัญหาการเลือกตั้งคณะกรรมการประกันสังคมฝ่ายนายจ้างและฝ่ายผู้ประกันตนเมื่อปี 2566 ทั้งในรูปแบบออนไลน์ และออนไซต์ ซึ่งเขาตั้งข้อสังเกตว่ามีปัญหาเรื่องความไม่โปร่งใส และไม่ครอบคลุมผู้ประกันตนจำนวนมาก 

ธนพงษ์ ระบุว่า การรับฟังแบบออนไซต์เมื่อ 28 เม.ย. 2568 จัดโดยสำนักงานประกันสังคม งานนั้นมีผู้เข้าร่วมจำนวนราว 100 คน และมีข้อสังเกตว่าผู้แสดงความคิดเห็นส่วนใหญ่มาจากสภาองค์การลูกจ้างแรงงานแห่งประเทศไทย ซึ่งแพ้การเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคม ฝ่ายผู้ประกันตน ในปี 2566 

นอกจากนี้ ในการรับฟังประชาพิจารณ์ทางช่องทางออนไลน์ แรกเริ่มมีผู้เข้ามาแสดงความคิดเห็นเพียง 86 คนเท่านั้น แต่ภายหลังในรายงานการประชุมระบุว่า จำนวนผู้มาแสดงความคิดเห็นพุ่งขึ้นมาเป็น 2,400 กว่าคน ซึ่งทางเราไม่ทราบว่าตัวเลขมาจากไหน และในที่ประชุมครั้งนั้น ฝั่งนายจ้างและลูกจ้างมีข้อสงสัยมากมาย ยกตัวอย่าง ตัวแทนทั้ง 2 ฝ่ายไม่ทราบเลยว่ามีการทำประชาพิจารณ์ตั้งแต่วันไหนถึงวันไหน และจำนวนผู้เข้าร่วมแสดงความเห็น 2,400 กว่าคนถือเป็นจำนวนที่น้อยเกินไปเมื่อเทียบกับจำนวนสมาชิกผู้ประกันตนทั้งหมด จึงไม่น่าจะเอาเป็นความเห็นที่สามารถแก้ไขระเบียบได้

ธนพงษ์ กล่าวต่อว่า ก่อนหน้านี้เมื่อ 25 พ.ย. ในการประชุมบอร์ดฯ มีวาระแจ้งเพื่อทราบว่าจะมีการทำประชาพิจารณ์ระเบียบเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคมใหม่ ซึ่งจะเริ่มวันแรกวันที่ 8 ธ.ค. โดยไม่ผ่านที่ประชุมบอร์ดประกันสังคม แต่ภายหลังมีการถกเถียงในที่ประชุมฯ และขอมติว่าขอให้ผ่านบอร์ดฯ ก่อนได้หรือไม่ เมื่อประธานอนุกรรมการฯ เห็นด้วยว่าควรผ่านบอร์ดประกันสังคมก่อน จึงเป็นที่มาของการประชุมวันที่ 9 ธ.ค. และทางบอร์ดฯ มีความเห็นว่ายังไม่มีเหตุผลเพียงพอในการเปลี่ยนระเบียบการเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคม 

เสนอใช้ระเบียบเดิม

ธนพร วิจันทร์ สมาชิกเครือข่ายแรงงานเพื่อสิทธิประชาชน และสมาชิกทีมประกันสังคมก้าวหน้า ยืนยันข้อเรียกร้องว่า หลังจากที่บอร์ดประกันสังคม ชุดที่ 14 จะหมดวาระในวันที่ 13 ก.พ. 2569 สปส.ต้องมีการจัดเลือกตั้งใหม่ภายใน 60 วัน และยืนยันว่าควรใช้ระเบียบเดิมในการเลือกตั้งบอร์ดฯ ครั้งหน้า เพราะไม่งั้นแล้วจะสูญเสียโอกาสการเลือกตั้งภายใน 60 วัน 

'สหัสวัต' ตั้งข้อสังเกตกลุ่มอำนาจเก่าพยายามล้มทีมประกันสังคมก้าวหน้า

สหัสวัต ตั้งข้อสังเกตว่า การแก้ไขระเบียบการเลือกตั้งคณะกรรมการประกันสังคมที่เกิดขึ้น เป็นความพยายามอย่างเป็นระบบ เพื่อล้มทีมประกันสังคมก้าวหน้า โดยคนที่เคยแพ้การเลือกตั้งครั้งที่แล้ว เนื่องจากในคณะอนุกรรมาธิการด้านการประกันสังคม กมธ.การแรงงาน สว. ซึ่งเป็นผู้เสนอระเบียบวิธีเลือกตั้งใหม่ ก็เป็นคนกลุ่มเดียวกับคนที่แพ้การเลือกตั้งเมื่อปี 2566 พอรวมหัวกันแก้ไขระเบียบ อนุกรรมการระเบียบเลือกตั้งฯ ก็พยายามผลักดันเรื่องนี้โดยไม่ผ่านบอร์ดใหญ่ประกันสังคม ซึ่งเรื่องนี้เป็นปัญหาเรื่องข้อกฎหมายด้วย

นอกจากนี้ ระบบประชาพิจารณ์ก็มีปัญหา เพราะว่าเป็นการรับฟังความเห็นจากกลุ่มคนที่เสียผลประโยชน์จากการเลือกตั้ง และการทำประชาพิจารณ์แบบออนไลน์มีคนเข้ามาแสดงความเห็นเพียง 2,400 คน ถือว่าไม่ครอบคลุมผู้ประกันตนทั้งหมดซึ่งมีถึง 20 ล้านกว่าคน

"เราจะเห็นชัดเจนว่ามันมีคนบางกลุ่มที่ทำงานอย่างเป็นระบบ รวมหัวกันเพื่อแก้ระเบียบเลือกตั้ง เป็นการกีดกันเพื่อเอาทีมประกันสังคมออกไป และตั้งใจจะเอาประกันสังคมกลับไปสู่ยุคมืดอีกครั้งหนึ่ง" สหัสวัต กล่าว 

สหัสวัต ฝากสังคมจับตาเรื่องนี้อย่างใกล้ชิด และฝากถึง ตรีนุช เทียนทอง รัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงาน ว่าอย่าตกเป็นเครื่องมือให้กับกลุ่มคนที่หากินในประกันสังคมและต้องตรวจสอบเรื่องนี้ ต้องยืนยันหลักการของประชาธิปไตยว่าตัวแทนของบอร์ดฯ ไม่ว่าจะฝ่ายนายจ้าง-ลูกจ้าง ต้องมาจากการเลือกตั้งที่โปร่งใส และสะท้อนเสียงของผู้ประกันตนจริงๆ ไม่ใช่เป็นกระบวนการที่เอื้อให้เกิดการจัดตั้ง