เมื่อวันที่ 11 ก.พ. 2569 หลังผ่านการเลือกตั้ง 2569 เมื่อวันที่ 8 ก.พ. 2569 มาได้ 3 วัน ยิ่งชีพ อัชฌานนท์ ตัวแทนจาก iLaw แถลงเกี่ยวกับความล่าช้าในการรายงานผลคะแนนและระบบการรายงานผลคะแนนเลือกตั้งที่ควรจะเป็น ยิ่งชีพระบุ ด้านหนึ่ง iLaw ทำงานจับตาการเลือกตั้งมาตั้งแต่ปี 2562, 2566 จนมาถึงการเลือกตั้งครั้งนี้ ในการนับคะแนนหลังปิดหีบเลือกตั้งในเวลา 17.00 น. ไม่ควรจะใช้เวลาเกิน 20.00 น. หรือในหน่วยที่มีปัญหาต้องนับคะแนนใหม่ เช็คคะแนนกันใหม่ ช้าสุดอาจกินเวลาถึง 22.00 ไม่เกิน 23.00 น. การรายงานคะแนนจากแต่ละหน่วยจะไหลเข้าสู่ส่วนกลางและประชาชนจะเริ่มเห็นก้อนคะแนนตั้งแต่ช่วง 19.30 – 20.00 น. เป็นต้นไป
ยิ่งชีพ อัชฌานนท์ ตัวแทนจาก iLaw
เลือกตั้ง 62 : มีการจัดการคะแนนก่อนประกาศ
ในการเลือกตั้งปี 2562 คะแนนไหลเข้าสู่ระบบการรายงานผลคะแนนเลือกตั้งในช่วงเวลา 18.30 – 20.00 น. เป็นหลัก และมีการปรับคะแนนลงอย่างมีนัยหลักแสนคะนนในช่วงดึกคือเวลา 00.30 น. และตอนเช้า 09.30 น. หลังวันเลือกตั้ง ทั้งที่ไม่น่าจะมีการนับคะแนนเกิดขึ้นแล้ว 1 ใน 3 ของจำนวนผู้สมัครถูกปรับคะแนนลงอย่างน่าแปลก โดย กกต. ให้เหตุผลว่าเกิดจากความผิดพลาดของเจ้าหน้าที่ (human error) ในปี 2562 กกต. ยังยอมรับว่าไม่ได้นำคะแนนเลือกตั้งล่วงหน้าบางส่วนมานับรวมกับผลคะแนนเลือกตั้งทั้งหมดด้วย
ยิ่งชีพตั้งข้อสังเกตว่า ในปี 2562 เมื่อเจ้าหน้าที่หน้าหน่วยเลือกตั้งกรอกคะแนนลงแอปพลิเคชันแล้ว คะแนนจากหน้าหน่วยเลือกตั้งไม่ได้ขึ้นแสดงผลที่ระบบทันที แต่คะแนนเลือกตั้งจะถูกนำไปพักไว้ในห้องๆ หนึ่งที่เรียกว่า “ห้องจัดการคะแนน” ก่อน ซึ่งห้องนี้ กกต. ไม่สามารถอธิบายได้ว่ามีใครทำงานอยู่ในส่วนนี้ ยิ่งชีพระบุว่า จุดนี้เองที่มีใครสามารถทำอะไรกับคะแนนส่วนนั้นได้ก่อนแสดงผล อาจเป็นการแก้ไขคะแนนที่ผิดให้เป็นคะแนนที่ถูก หรือแก้ไขคะแนนที่ถูกให้กลายเป็นผิด ไม่มีใครทราบได้ แต่ที่แน่ๆ มีการจัดการคะแนนได้ก่อนมีการรายออกไปสู่สาธารณะ และเป็นจุดที่ทำให้คะแนนเลือกตั้งขึ้นๆ ลงๆ คะแนนเลือกตั้งในปี 2562 ที่ประชาชนทราบจึงอาจเป็นคะแนนที่ถูกจัดการแล้วไม่ใช่คะแนนแท้จริงที่รายงานจากหน้าหน่วย ยิ่งชีพย้ำว่า การเลือกตั้งปี 2562 กกต. ไม่เคยออกมาปฎิเสธข้อสังเกตเรื่องการจัดการคะแนนก่อน
เลือกตั้ง 66 : รายงานผลผ่าน Google ไดรฟ์ 'ราบรื่น'
เลือกตั้งปี 2566 กกต. เปลี่ยนจากการรายงานคะแนนผ่านแอปพลิเคชันมาเป็นการรายงานคะแนนผ่าน Google ไดรฟ์ ปรากฏว่าการรายงานคะแนนเลือกตั้งลื่นไหลไปได้ด้วยดี คะแนนเริ่มเข้ามาช่วง 19.00 น. จนช่วง 21.00 น. สามารถรู้ได้แล้วว่าพรรคไหนได้คะแนนนำ หลังจากนั้นอาจจะมีการปรับปรุงคะแนนเล็กน้อยตามผลที่เข้ามา แต่คะแนนไม่เปลี่ยนแปลงผลการเลือกตั้งแล้ว ยิ่งชีพระบุ การใช้ Google ไดรฟ์ ในการรายงานผลคะแนนเลือกตั้งถือเป็นแนวทางที่ดีของ กกต.
เลือกตั้ง 69 : รายงานคะแนนผ่านเว็บไซต์ ความผิดปกติหลายจุด
ปรากฎว่าในการเลือกตั้งปี 2569 กกต. ไม่ใช้ Google ไดรฟ์ ในการรายงานผลคะแนนแล้ว และรายงานผลการเลือกตั้งผ่านเว็บไซต์ชื่อว่า ectscore69 โดยให้เจ้าหน้าที่ประจำหน่วยเลือกตั้งอัปโหลดคะแนนเข้าสู่เว็บไซต์
ยิ่งชีพตั้งข้อสังเกตว่า ระหว่างการกรอกและการรายงานผลคะแนนผ่านเว็บไซต์ ectscore69 จะมีจุดหนึ่งตรงช่วง “ติดตามการทำงาน” คนตรงนี้สามารถเดินทางเข้าไปดูผลคะแนนระหว่างการกรองและการรายงานได้ มีคนกลางที่เข้าไปกระทำการบางอย่างกับคะแนนได้
ปรากฏว่าผลคะแนนที่ออกมาในช่วงเวลาประมาณ 19.00 น. ค้างอยู่ที่ 4 % เป็นเวลานาน และไปค้างอยู่ที่ 18 % อีกเป็นชั่วโมงในช่วงเวลา 19.30 – 20.25 น. จังหวะเวลานั้นเป็นช่วงเวลาที่มีประชาชนติดตามผลการเลือกตั้งผ่านทีวีเป็นจำนวนมาก และมีการวิเคราะห์ที่นั่งของแต่ละพรรคการเมือง ต่อมา กกต. ออกมาแจ้งว่าระบบล่ม คะแนนยังมาไม่หมด
ยิ่งชีพตั้งข้อสังเกตว่า ระหว่างที่คะแนนยังเข้ามาสู่ระบบไม่หมด ทำไมคะแนนเสียงของพรรคภูมิใจไทยถึงได้เยอะ ได้ที่นั่ง สส. เป็นจำนวนมาก เช่น เวลา 22.30 น. ภูมิใจไทยได้ สส. 200 ที่นั่ง พรรคประชาชนได้ 70 ที่นั่ง ต่างกันเยอะมาก เหตุผลเป็นเพราะการรายงานผลคะแนนที่หยุดนิ่งไปบางช่วง เช่น กทม. เขต 5 ที่พรรคประชาชนชนะรายงานคะแนนไปเพียง 9.30 % ขณะที่บุรีรัมย์ เขต 4 รายงานคะแนนไป 52.42 % และไม่มีการรายงานคะแนนต่อ
นอกจากจะทำให้ผลที่ออกมาทางหน้าจอทีวีภูมิใจไทยจึงชนะขาดลอยไปแล้ว ยิ่งชีพตั้งข้อสังเกตว่า มีตัวกลางที่จัดการคะแนนได้ก่อน เพราะคะแนนที่ประชาชนเห็นไม่ใช่การรายงานคะแนนสดทันที ภูมิใจไทยจึงกวาดคะแนนไปเรียบ
ยิ่งชีพระบุ การรายงานผลคะแนนเลือกตั้งของปี 2569 ไม่ได้พีคสุดที่เวลา 20.00 – 21.00 น. อย่างที่ควรจะเป็นในอุดมคติ ช่วงเวลา 21.00 น. การรายงานผลคะแนนยังไม่ถึง 50% และมีประชาชนพบว่าระหว่างการรายงานผลคะแนนมีพื้นที่คะแนนของพรรคการเมืองบางพรรคปรับลดลง เช่นพรรคประชาชน ยิ่งชีพระบุโดยปกติคะแนนเลือกตั้งที่รายงานแล้วควรมีแต่วิ่งขึ้น ไม่ใช่ปรับลดลง แปลว่ามีคนตัวกลางที่จัดการกับคะแนนเลือกตั้งของประชาชนอยู่ ซึ่งการกระทำตรงส่วนนี้ใครได้ประโยชน์ไม่สามารถทราบได้ แต่ที่แน่ๆ ทำให้รู้ว่าคะแนนของประชาชนถูกจัดการ
ตัวอย่างของการปรับลดคะแนนหลังการรายงานผล
วันที่ 11 ก.พ. 2569 คะแนนบนเว็บไซต์ของ กกต. ยังเป็น 94 % อยู่ ทั้งที่ผ่านการเลือกตั้งมา 3 วันแล้ว ไม่มีเขตไหนที่อยู่ระหว่างการนับคะแนนแล้ว ทุกหน่วยเลือกตั้งปิดไปแล้วตั้งแต่ช่วงดึกของวันเลือกตั้งวันที่ 8 ก.พ. 2569 คะแนนทั้งหมดถูกนับแล้วและรายงานเข้าส่วนกลางใน ectscore69 เรียบร้อยแล้ว แต่ปรากฏว่ามีคะแนนจำนวนมากที่ยังไม่ถูกรายงาน ถูกเก็บไว้ก่อน ยิ่งชีพตั้งคำถามว่ามีการเก็บผลคะแนนส่วนที่เหลือไว้เพื่ออะไร
การรายงานผลบนเว็บไซต์ ectscore69 เมื่อวันที่ 12 ก.พ. 2569 เวลา 17.11 น.
ยิ่งชีพระบุ มีกฎหมายการเลือกตั้งที่ระบุว่าในการเลือกตั้งทั่วไปถ้าคณะกรรมเลือกตั้งเห็นว่าผลการเลือกตั้งบริสุทธิ์และเที่ยงธรรม และมีจำนวนไม่น้อยกว่า 95 % ของเขตเลือกตั้งให้ประกาศผลโดยเร็ว ยิ่งชีพอธิบายเพิ่มเติมว่าตามกฎหมายข้อนี้ ถ้าคณะกรรมเลือกตั้งเห็นว่าคะแนน 95 % ของเขตเลือกตั้งบริสุทธิ์และเที่ยงธรรมก็ให้ระกาศผลการเลือกตั้งได้ ส่วนเขตที่เหลือซึ่งอาจจะมีการประท้วงคะแนนกันอยู่ก็ให้ประท้วงไปก่อน แต่ กกต. ไปตีความกฎหมายข้อนี้ว่ากฎหมายให้ กกต. รายงานผลการเลือกตั้งได้ 95 % ไม่ต้องรายงาน 100 % ทำให้ กกต. รายงานผลการเลือกตั้ง 94 % และหยุด ยิ่งชีพยืนยันว่ากฎหมายไม่ได้ห้าม กกต. ในการรายงานผลคะแนน 100 % แต่คะแนนเลือกตั้ง 100 % ตอนนี้อยู่ในมือของ กกต. แล้ว
ทำให้ตอนนี้มีบางเขตรายงานคะแนนไปมากแล้ว บางเขตถูกรายงานคะแนนน้อยมาก ผลการเลือกตั้ง 94 % ตอนนี้จึงเป็นการรายงานที่ถูกเลือกว่าจะรายงานเขตไหนก่อน เขตไหนหลัง ไม่ใช่ 94 % ตามธรรมชาติ
ข้อเรียกร้องต่อ กกต.
ทั้งนี้ ยิ่งชีพมี 5 ข้อเรียกร้องต่อ กกต. ในการรายงานผลการเลือกตั้งครั้งนี้ ดังนี้
1. เปิดเผยคะแนน 100% โดยเร็วที่สุด เปิดเผยเอกสารสรุปผลคะแนนรายหน่วย 5/18 ตามระเบียบที่เขียนไว้โดยเร็วที่สุด ถ้าเป็นไปได้โดยกฎหมายไม่ได้บังคับแต่จะเปิดเผยภาพกระดานขีดคะแนน 5/11 โดยเร็วที่สุด
2. อธิบายทุกจุดที่มีคนสงสัย การปฏิบัติแบบไหนผิด ช่วยยืนยันให้ชัดว่า รับปากว่าจะไม่มีเหตุการณ์นี้เกิดขึ้นอีก คะแนนลด คะแนนไม่ตรง เป็นเพราะอะไรต้องมีคำตอบทางคณิตศาสตร์ที่ละเอียด ฟังแล้วเข้าใจได้ เว็บล่มเพราะอะไรติดขัดตรงไหนต้องมีคำอธิบายทางคอมพิวเตอร์ที่เข้าใจได้ จำนวนผู้มาใช้สิทธิเลือกตั้งต้องแจ้งที่ชัดเจนเร็วที่สุด
3. อธิบายให้ชัดเจนว่า เบื้องหลังการรายงานคะแนนมีห้องแห่งความลับ มีเจ้าหน้าที่ที่เข้าไปปรับปรุงเปลี่ยนแปลงคะแนนได้ คนเหล่านั้นคือใคร และทำอะไรไปบ้าง แก้จากผิดเป็นถูกกี่ครั้งเพราะอะไร
4. หน่วยไหน เขตไหน มีข้อสงสัยให้สั่งนับคะแนนใหม่โชว์สาธารณะเป็นข้อปฏิบัติพื้นฐาน ตอนเปิดหีบมานับใหม่ให้เปิดต่อหน้าประชาชน ให้ทุกคนดูว่าทุกอย่างถูกแพ็คอยู่ถูกต้องตามระเบียบ ไม่ปนเปื้อนจริงหรือไม่
5. ถ้าทำทั้งหมดนี้แล้วฟื้นฟูความมั่นใจของประชาชนไม่ได้ ควรพิจารณาตัวเองแล้วลาออก
