ศาลอาญาระหว่างประเทศ (ICC) เตรียมไต่สวนยืนยันข้อกล่าวหา 'โรดริโก ดูเตอร์เต' อดีตประธานาธิบดีแห่งประเทศฟิลิปปินส์ กรณีนโนยายสงครามยาเสพติดที่ทำให้มีผู้เสียชีวิต 6,200 ราย ด้านองค์กรฮิวแมนไรต์วอทช์ (HRW) ชี้เป็นก้าวสำคัญทวงยุติธรรมให้เหยื่อ และเป็นการยืนยันถึงบทบาทและความสำคัญในการเอาผิดผู้กระทำอาชญากรรมระหว่างประเทศที่ร้ายแรง

โรดริโก โรอา ดูเตอร์เต (Rodrigo Roa Duterte) ปรากฏตัวต่อหน้าคณะผู้พิพากษาของ ศาลอาญาระหว่างประเทศ (International Criminal Court - ICC) เป็นครั้งแรกเมื่อวันที่ 14 มีนาคม 2025 | ภาพจาก: ICC-CPI

18 กุมภาพันธ์ 2026 เว็บไซต์ Human Rights Watch รายงานว่า ศาลอาญาระหว่างประเทศ (International Criminal Court - ICC) ณ กรุงเฮก เตรียมเปิดการไต่สวนครั้งสำคัญในคดีของ โรดริโก ดูเตอร์เต (Rodrigo Duterte) อดีตประธานาธิบดีแห่งประเทศฟิลิปปินส์ ซึ่งทาง ฮิวแมนไรต์วอทช์ (Human Rights Watch - HRW) ระบุว่านี่คือก้าวสำคัญในการคืนความยุติธรรมให้แก่เหยื่อจากนโยบาย "สงครามยาเสพติด" โดยมีการเผยแพร่ข้อมูลในรูปแบบคำถาม-คำตอบเพื่อชี้แจงรายละเอียดของกระบวนการที่กำลังจะเกิดขึ้น

การไต่สวนนี้จะมีขึ้นตั้งแต่วันที่ 23 ถึง 27 กุมภาพันธ์ 2026 โดยคณะผู้พิพากษาของ ศาลอาญาระหว่างประเทศ จำนวน 3 ท่าน จะรับฟังพยานหลักฐานเพื่อวินิจฉัยว่าจะยืนยันข้อกล่าวหาต่อดูเตอร์เต เพื่อส่งคดีเข้าสู่กระบวนการพิจารณาในชั้นศาลหรือไม่ ทั้งนี้ การไต่สวนดังกล่าวไม่ใช่การพิจารณาคดีเพื่อตัดสินว่าเขามีความผิดจริงหรือเป็นผู้บริสุทธิ์ แต่เป็นการตรวจสอบความสมบูรณ์ของคดี ซึ่งหลังจากจบการไต่สวนแล้ว คณะผู้พิพากษาจะมีเวลาอีก 60 วันในการออกคำวินิจฉัยเป็นลายลักษณ์อักษร

มาเรีย เอเลนา วินโญลี (Maria Elena Vignoli) ที่ปรึกษาอาวุโสด้านความยุติธรรมระหว่างประเทศของ ฮิวแมนไรต์วอทช์  กล่าวว่า “อดีตประธานาธิบดีดูเตอร์เต เข้าใจผิดว่าเขาอยู่เหนืออิทธิพลของกฎหมายและไม่มีใครทำอะไรได้ แต่คดีใน ศาลอาญาระหว่างประเทศ นี้ได้สะท้อนให้เห็นถึงความมุ่งมั่นของเหล่าเหยื่อและครอบครัวที่ต้องการผลักดันความยุติธรรมให้เกิดขึ้น แม้จะต้องเผชิญกับอุปสรรคและอันตรายนานัปการ”

จากข้อมูลของตำรวจใน ประเทศฟิลิปปินส์ ระบุว่ามีชาวฟิลิปปินส์ประมาณ 6,200 ราย เสียชีวิตระหว่างการปฏิบัติการปราบปรามยาเสพติดของรัฐบาลในช่วงปี 2016 ถึง 2022 อย่างไรก็ตาม กลุ่มสิทธิมนุษยชนในฟิลิปปินส์แย้งว่าตัวเลขผู้เสียชีวิตใน "สงครามยาเสพติด" อาจสูงถึง 30,000 ราย ซึ่งส่วนใหญ่เป็นผู้ยากไร้ในเขตเมือง นอกจากนี้ยังมีเด็กจำนวนมากที่ถูกสังหารหรือต้องทนทุกข์ทรมานจากผลกระทบที่เลวร้ายของแคมเปญต่อต้านยาเสพติดของดูเตอร์เตในครั้งนี้

การที่ สหรัฐอเมริกา ยังคงดำเนินมาตรการคว่ำบาตรต่อ ศาลอาญาระหว่างประเทศ รวมถึงการที่รัสเซียตัดสินลงโทษทางอาญาต่อเจ้าหน้าที่ของศาลลับหลัง สะท้อนให้เห็นถึงการโจมตีหลักนิติธรรมโลกที่รุนแรงขึ้นเรื่อย ๆ อย่างไรก็ตาม ฮิวแมนไรต์วอทช์ ระบุว่าความคืบหน้าในคดีของดูเตอร์เต เป็นการยืนยันถึงบทบาทและความสำคัญของศาลในการเอาผิดผู้กระทำอาชญากรรมระหว่างประเทศที่ร้ายแรง

ทางด้านประธานาธิบดีฟิลิปปินส์คนปัจจุบันอย่าง เฟอร์ดินานด์ มาร์กอส จูเนียร์ (Ferdinand Marcos Jr.) ยังไม่เคยประกาศปฏิเสธนโยบาย "สงครามยาเสพติด" ในฐานะนโยบายแห่งรัฐ และยังไม่ได้ยกเลิกคำสั่งหรือนโยบายต่าง ๆ ของ ดูเตอร์เต เลย โดยนับตั้งแต่เขาเข้ารับตำแหน่งเมื่อวันที่ 1 กรกฎาคม 2022 มีรายงานว่ามีผู้เสียชีวิตจากแคมเปญปราบปรามยาเสพติดนี้ไปแล้วมากกว่า 1,000 ราย

“กระบวนการของ ศาลอาญาระหว่างประเทศ ต่อดูเตอร์เต ควรเป็นแรงผลักดันให้มาร์กอส จูเนียร์ ตัดขาดจากอดีต ออกห่างจากนโยบายที่นองเลือด และหันมาส่งเสริมความยุติธรรมรวมถึงหลักนิติธรรม” วินโญลี กล่าว “เขาควรประกาศยุติ ‘สงครามยาเสพติด’ อย่างเป็นทางการ สั่งให้มีการสืบสวนผู้ที่มีส่วนรับผิดชอบต่อการละเมิดสิทธิ์ และดำเนินการเพื่อกลับเข้าเป็นสมาชิกของศาลอาญาระหว่างประเทศ อีกครั้ง”