กลุ่มนิสิตคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์เพื่อปกป้องเสรีภาพ ออกแถลงการณ์โต้คำชี้แจงของผู้จัดกิจกรรมรับน้อง คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย กรณีข้อร้องเรียนเรื่องการกดดันนิสิตชั้นปีที่ 3 เข้าร่วมจัดกิจกรรม โดยระบุว่า หลักฐานการสื่อสารภายในไม่สอดคล้องกับคำอธิบายของผู้จัดที่อ้างว่าการเข้าร่วมเป็นไปโดย "ความสมัครใจ" พร้อมตั้งคำถามต่อรูปแบบกิจกรรมที่ยังสะท้อนวัฒนธรรมอำนาจนิยม และเรียกร้องให้ยุติกิจกรรมที่เข้าข่ายระบบ SOTUS

แถลงการณ์ดังกล่าวเผยแพร่ภายหลังผู้จัดกิจกรรมรับน้องและฝ่ายกิจการนิสิตของคณะออกหนังสือชี้แจงเมื่อวันที่ 26 กรกฎาคม 2569 โดยยืนยันว่าไม่มีการบังคับนิสิตเข้าร่วมกิจกรรม พร้อมขอโทษต่อข้อบกพร่องด้านการสื่อสาร และยินดีให้มีการตรวจสอบข้อเท็จจริง

ชี้หลักฐานแชตและเอกสารไม่สะท้อนว่า "สมัครใจ"

กลุ่มนิสิตระบุว่า คำชี้แจงของผู้จัดซึ่งระบุว่าได้ "ประชาสัมพันธ์เพื่อเปิดรับนิสิตเข้าร่วมปฏิบัติงานด้วยความสมัครใจ" และ "ขอความร่วมมือ" ลงชื่อปฏิบัติงานนั้น ไม่สอดคล้องกับหลักฐานการสื่อสารที่ใช้ภายในรุ่น

จากการตรวจสอบข้อความในกลุ่มสื่อสารและเอกสารที่ใช้ในการจัดงาน ไม่พบข้อความใดที่แจ้งอย่างชัดเจนว่าการเข้าร่วมเป็นเรื่องสมัครใจ ตรงกันข้าม กลับพบถ้อยคำที่สื่อว่านิสิตทุกคนมีหน้าที่ต้องเข้าร่วม เช่น "เพื่อนๆ ทุกคนจำเป็นที่จะมีหน้าที่ในงาน" รวมถึงข้อความเร่งรัด เช่น "!!ใครยังไม่มีหน้าที่ลงด่วน!!" และ "เพื่อนๆ ที่เป็นหน้าบ้านจำเป็นต้องมีหน้าที่อย่างน้อย 4 วัน!"

นอกจากนี้ ยังมีการส่ง Google Sheets พร้อมข้อความว่าเป็น "รายชื่อเพื่อนที่ยังไม่มีหน้าที่ในแต่ละวันของงานรับน้อง"

กลุ่มนิสิตเห็นว่า เมื่อพิจารณาข้อความทั้งหมดร่วมกันแล้ว ล้วนเป็นการสร้างความเข้าใจว่าทุกคนมีภาระผูกพันต้องเข้าร่วม มากกว่าจะเป็นการ "ขอความร่วมมือ" หรือเปิดโอกาสให้ตัดสินใจโดยเสรี ดังนั้น คำชี้แจงที่อ้างว่าการทำงานเป็นไปโดย "ความสมัครใจ" จึงไม่สอดคล้องกับข้อเท็จจริงตามหลักฐานที่ปรากฏ

ตั้งคำถามคำประกาศต่อต้าน SOTUS แต่ประสบการณ์ผู้เข้าร่วมสวนทาง

แถลงการณ์ยังตั้งข้อสังเกตต่อคำประกาศของผู้จัดกิจกรรมที่ยืนยันว่าไม่สนับสนุนระบบ SOTUS และไม่ยอมรับการใช้อำนาจหรือการกระทำที่ละเมิดศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ สิทธิ เสรีภาพ และความเท่าเทียม

อย่างไรก็ตาม กลุ่มนิสิตระบุว่า ประสบการณ์ของผู้เข้าร่วมกิจกรรมบางส่วน โดยเฉพาะกิจกรรม TomTom Week กลับสะท้อนบรรยากาศของการใช้อำนาจและแรงกดดันทางจิตใจ ซึ่งไม่สอดคล้องกับหลักการที่ผู้จัดประกาศไว้

ตามคำให้การของผู้เข้าร่วมหลายราย มีการใช้ถ้อยคำกดดันระหว่างการฝึกกิจกรรม ตลอดจนการจัดกิจกรรมที่ผู้เข้าร่วมบางส่วนเห็นว่าไม่คำนึงถึงสวัสดิภาพและข้อจำกัดด้านสุขภาพของนิสิต

กลุ่มนิสิตระบุว่า แม้พฤติการณ์ดังกล่าวอาจไม่สามารถสรุปได้ว่าเป็นระบบ SOTUS อย่างเต็มรูปแบบ แต่ก็สะท้อนบรรยากาศของการใช้อำนาจตามระบบอาวุโส ซึ่งขัดแย้งกับจุดยืนที่ผู้จัดประกาศต่อสาธารณะ

เรียกร้องทบทวนกิจกรรมรับน้อง

ท้ายแถลงการณ์ กลุ่มนิสิตเรียกร้องให้มีการทบทวนรูปแบบการจัดกิจกรรมรับน้องของคณะ เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดกิจกรรมที่เข้าข่ายระบบ SOTUS หรือการละเมิดสิทธิส่วนบุคคล ทั้งในปีนี้และการจัดกิจกรรมต้อนรับนิสิตใหม่ในอนาคต

ก่อนหน้านี้ มีนิสิตคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ร้องเรียนผ่าน เนติวิทย์ โชติภัทร์ไพศาล อดีตนายกสโมสรนิสิตจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ว่า นิสิตชั้นปีที่ 3 ทั้งชั้นปีถูกกดดันให้เข้าร่วมจัดกิจกรรมรับน้องรวม 16 วัน แม้บางคนอยู่ระหว่างการฝึกงาน หากไม่เข้าร่วมจะถูกกล่าวหาว่า "เอาเปรียบเพื่อน"

ต่อมา เนติวิทย์เผยแพร่ข้อมูลเพิ่มเติมว่า ได้รับข้อมูลจากนิสิตมากกว่า 5 คน พร้อมเผยแพร่ภาพข้อความสนทนาและเอกสารประกอบ ซึ่งระบุว่ากิจกรรมบางส่วนยังมี "พี่จริงจัง" คอยควบคุมการฝึกซ้อมนิสิตใหม่ รวมทั้งตั้งข้อสังเกตว่าการตามรายชื่อนิสิตที่ยังไม่ได้ลงปฏิบัติงานเป็นรูปแบบหนึ่งของแรงกดดันต่อผู้ไม่เข้าร่วม

ผู้จัดขอโทษปัญหาการสื่อสาร ยืนยันไม่มีการบังคับ

ด้านประธานโครงการรับน้องใหม่ ประจำปีการศึกษา 2569 และคณะผู้จัดงาน ออกหนังสือชี้แจงว่า ยอมรับว่ามีข้อบกพร่องด้านการสื่อสารและการบริหารจัดการที่อาจทำให้เกิดความอึดอัดใจหรือความเข้าใจคลาดเคลื่อน พร้อมขออภัยต่อผู้ได้รับผลกระทบ

ผู้จัดยืนยันว่า การเข้าร่วมทำงานเป็นไปโดยสมัครใจ มีการเปิดลงทะเบียนเพื่อบริหารกำลังคน และหากผู้ปฏิบัติงานไม่สะดวกสามารถหาผู้ปฏิบัติหน้าที่แทนได้ โดยไม่มีการใช้อำนาจกดดันหรือบังคับ พร้อมระบุว่ายินดีให้มีการตรวจสอบข้อเท็จจริงจากองค์การบริหารสโมสรนิสิตจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

ขณะที่ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ เสก สวัสดี รองคณบดีผู้กำกับดูแลงานกิจการนิสิต คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ กล่าวว่า ฝ่ายกิจการนิสิตได้หารือกับผู้จัดกิจกรรมแล้ว และยืนยันว่ากระบวนการดำเนินงานด้านต่าง ๆ เป็นไปตามขั้นตอน พร้อมระบุว่า "โดยธรรมชาติของคณะสถาปัตย์ ไม่มีการบังคับ" แม้อาจมีผู้ที่ไม่ประสงค์เข้าร่วมกิจกรรมก็ตาม