- ประเทศฝรั่งเศส แดนน้ำหอม เพิ่งมีกระแสการวิพากษ์วิจารณ์หลัง รบ.สั่งแบนชุด "อบายะห์" ในโรงเรียน ซึ่งเป็นชุดคลุมตัวแบบยาวที่ผู้หญิงมุสลิมบางส่วนสวมใส่ โดยอ้างว่าชุดดังกล่าวฝ่าฝืน "หลักการรัฐโลกวิสัย"
- นักวิเคราะห์มอง 'มาครง' ผู้นำสายกลาง อาจกำลังหาคะแนนนิยมจากฝ่ายขวา ฝ่ายซ้ายถกกันว่าสมควรหรือไม่ บางส่วนมีข้อกังขา 'อบายะห์' นับเป็น 'สัญลักษณ์ทางศาสนา' ตามนิยามกฎหมายได้จริงหรือ
14 ก.ย. 2566 สืบเนื่องจากปลายเดือน ส.ค.ที่ผ่านมา ทางการฝรั่งเศสได้สั่งห้ามการสวมชุด 'อบายะห์' ซึ่งเป็นชุดผ้าคลุมตัวแบบยาวที่ผู้หญิงในวัฒนธรรมมุสลิมบางส่วนสวมใส่ หลังจากเจ้าหน้าที่ระดับสูงของรัฐบาลลังเลในเรื่องนี้มานาน โดยที่สื่อโปลิติโค (Politico) ระบุว่าเป็นการ "รักษาความศักดิ์สิทธิ์ของหลักการรัฐโลกวิสัย" (ซึ่งหมายถึงรัฐที่แยกศาสนาออกจากระบอบการปกครอง)
หลังการส่งสารของรัฐบาลมาครง ที่ออกมามีทั้งความแน่วแน่ และความยึดมั่นในจุดยืน กาเบรียล อัตตัล รัฐมนตรีกระทรวงศึกษา ที่การที่เพิ่งได้รับการแต่งตั้งหมาดๆ กล่าวว่า โรงเรียนของฝรั่งเศส "กำลังถูกทดสอบ" ในขณะที่โอลิเวียร์ เวราน โฆษกรัฐบาลฝรั่งเศส กล่าวว่า การสวมใส่อบายะห์ นับเป็น "การโจมตีทางการเมือง"
![](https://live.staticflickr.com/7297/12768689584_4ded9184b5_b.jpg)
หญิงมุสลิม สวมใส่ชุด อบายะห์ ที่ประเทศเยเมน (ถ่ายโดย Rod Waddington)
อัตตัล บอกว่า รัฐบาลฝรั่งเศสกำลังพยายามหยุดยั้งกระแสการที่นักเรียนสวมชุดแต่งกายมุสลิมถึงแม้ว่าจะมีการสั่งห้ามสัญลักษณ์ทางศาสนามาตั้งแต่ปี 2547 แล้ว ซึ่งรวมถึงการห้ามสวมฮิญาบ หรือผ้าคลุมศีรษะ ในโรงเรียนของรัฐด้วย
บรูโน ฌองบาร์ต รองประธานขององค์กรสำรวจโพล "OpinionWay" มองว่า เรื่องนี้เป็นประเด็นอ่อนไหว และปัญหาคือ "อะไรนับเป็นสัญลักษณ์ทางศาสนา และอะไรที่เป็นแค่กฎการแต่งกาย" ฌองบาร์ต ยังมองว่า แนวทางปฏิบัติใหม่จากรัฐบาลก็ไม่ได้ทำให้ผู้คนเลิกถกเถียงกันว่าอะไรที่เป็นชุดที่เหมาะสมในโรงเรียน
รองประธานขององค์กรสำรวจโพล ยังบอกอีกว่า กฎหมายนี้เป็นแค่จุดเริ่มต้นเท่านั้น พวกเขามีโอกาสได้เห็นเด็กนักเรียนประท้วงด้วยการไม่เข้าโรงเรียน และถ้าหากนักเรียนเหล่านี้ไปที่ศาลแล้วก็ชนะ คำถามก็คือพวกเขาจะต้องการกฎหมายใหม่ในเรื่องนี้หรือไม่
ซึ่งในความเป็นจริงมีนักเรียนประท้วงในเรื่องนี้ไปแล้ว โดยเมื่อวันที่ 4 ก.ย. ที่ผ่านมา ซึ่งเป็นวันเปิดเทอมวันแรกในฝรั่งเศส มีนักเรียน 67 ราย ที่ถูกส่งตัวกลับบ้าน เพราะพวกเธอขัดขืนไม่ยอมถอดอบายะห์ออก
อัตตัล รัฐมนตรีศึกษาธิการฝรั่งเศส บอกว่า มีการส่งตัวเด็กหญิงเหล่านี้กลับบ้านพร้อมกับจดหมายให้พวกเธอนำไปมอบให้กับครอบครัว มีเนื้อความระบุว่า "แนวคิดโลกวิสัยไม่ใช่การบีบบังคับ แต่มันคือเสรีภาพ" อัตตัล บอกว่า ถ้าหากเด็กหญิงเหล่านี้ยังคงยืนยันที่จะสวมชุดแบบนี้ไปโรงเรียนต่อไปก็คงต้องมี "การพูดคุยแลกเปลี่ยนใหม่" เกิดขึ้น
กลุ่มองค์กรที่เป็นตัวแทนชาวมุสลิมในฝรั่งเศสชื่อกลุ่มว่า "ปฏิบัติการเพื่อสิทธิชาวมุสลิม" (ADM) ได้ร้องเรียนต่อศาลสูงสุดฝรั่งเศส ให้มีการดำเนินการต่อรัฐบาล โดยมีการสั่งระงับการแบนอบายะห์ ชั่วคราว และระงับคำสั่งแบนกามิซ ซึ่งเป็นเสื้อคลุมของผู้ชายมุสลิมด้วย
หรือรัฐบาล 'มาครง' จะพยายามเรียกเสียงสนับสนุนจากฝ่ายขวา
หลังการประกาศกฎหมายห้ามแต่งกาย อบายะห์ นักวิเคราะห์ทางการเมืองมีการตั้งข้อสังเกตว่ามันเป็นช่วงเวลาเดียวกับที่มาครง กำลังพยายามหาพันธมิตรใหม่
ถึงแม้ว่าประธานาธิบดีมาครง จะเลิกล้มความตั้งใจที่จะขยายแนวร่วมรัฐบาลไปสู่พรรคอื่น แต่ก็ดูเหมือนเขาจะพยายามแสวงหาเสียงสนับสนุนจากพวกฝ่ายขวาอนุรักษ์นิยม ในช่วงที่รัฐบาลกำลังเตรียมการออกกฎหมายที่มีความอ่อนไหว รวมถึงกฎหมายเกี่ยวกับผู้อพยพ
![](https://live.staticflickr.com/65535/52028832890_8da05e7508_b.jpg)
เอ็มมานูเอล มาครง
กลุ่มอนุรักษ์นิยมในฝรั่งเศสเรียกร้องให้มีการสั่งแบนสัญลักษณ์ทางศาสนาโดยเพิ่มความครอบคลุมไปถึงในมหาวิทยาลัยด้วย จากเดิมที่มีการสั่งแบนในโรงเรียนไปแล้ว ซึ่งแน่นอนว่ากลุ่มอนุรักษ์นิยมในฝรั่งเศสก็แสดงความชื่นชมต่อการสั่งแบนอบายะห์ ในครั้งนี้ แม้กระทั่งพรรคเนชันแนลแรลลี ที่นำโดย มารีน เลอ แปน คู่แข่งของมาครง ก็แสดงความชื่นชมรัฐบาลในเรื่องนี้ ทั้งๆ ที่พรรคนี้มักจะสงวนท่าที และวางตัวออกห่างจากรัฐบาลมาครง
การที่รัฐบาลมาครง พูดย้ำจุดยืนอย่างจริงจังในเรื่องของแนวคิดแบบรัฐโลกวิสัยของฝรั่งเศสนั้น น่าจะเป็นการที่พรรคสายกลางของมาครง พยายามจะส่งสัญญาณว่า พวกเขาเปลี่ยนแปลง และสามารถตัดสินใจได้ในประเด็นที่สำคัญสำหรับฝ่ายขวา
ขณะเดียวกัน การตัดสินใจแบนอบายะห์ของมาครง ก็ส่งผลให้อีกฝั่งหนึ่งทางการเมือง คือกลุ่มฝ่ายซ้ายไม่พอใจ มี คลีมองทีน โอตอง สส.จากพรรคซ้ายจัด "อันบาวด์" ที่ประณามรัฐบาลมาครง ว่าพยายามจะ "ใช้อำนาจควบคุม" การแต่งกายของผู้หญิง
แต่ก็มีฝ่ายซ้ายฝรั่งเศสบางส่วนเช่นกันที่ไม่ได้ถึงขั้นไม่ยอมรับการแบนอบายะห์ ซึ่งเป็นสิ่งที่สะท้อนให้เห็นถึงความเห็นที่ไม่ตรงกันภายในของแนวร่วมฝ่ายซ้ายฝรั่งเศส ในประเด็นเรื่องรัฐโลกวิสัย ฝ่ายสังคมนิยม และคอมมิวนิสต์ฝรั่งเศส ต่างก็ยินดีกับการสั่งห้ามอบายะห์ ซึ่งเป็นไปตามแนวทางแบบโลกวิสัยของพรรคและการต่อต้านอิทธิพลของคริสต์คาทอลิก
ในช่วงที่มีการออกคำสั่งแบนอบายะห์นี้เอง มาครงก็เข้าพบปะกับกลุ่มผู้นำพรรคฝ่ายค้านของฝรั่งเศส ทั้งจากพรรคขวาจัด "เนชันแนลแรลลี" และจากพรรคซ้ายจัด "อันบาวด์" เพื่อหารือในสิ่งที่มาครงพูดอย่างกำกวมว่าเป็น "การริเริ่มทางการเมืองอย่างกว้างขวาง" เพื่อหาจุดร่วมทางการเมืองที่เหมือนกัน
อบายะห์ นับเป็น 'สัญลักษณ์ทางศาสนา' ได้จริงหรือ หรือเป็นเครื่องแต่งกายเชิงวัฒนธรรม?
ในสังคมฝรั่งเศสเองก็ดูเหมือนว่าคนส่วนใหญ่จะสนับสนุนการแบนอบายะห์ บนฐานที่ว่าต้องการให้โรงเรียนของรัฐมีความเป็นรัฐโลกวิสัย ผลการสำรวจของ IFOP โพลที่ออกมาเมื่อไม่นานนี้ระบุว่า มีประชาชนฝรั่งเศสร้อยละ 77 ที่ "ต่อต้าน" สัญลักษณ์ทางศาสนาในโรงเรียนมัธยมฯ มีที่ระบุว่า "ต่อต้านอย่างมาก" อยู่น้อยกว่าครึ่งหนึ่งแค่เล็กน้อย
กฎหมายห้ามการสวมฮิญาบ ในโรงเรียนที่ออกมาเมื่อปี 2547 ในฝรั่งเศส กลายเป็นการฝังรากอย่างหนักแน่นต่อแนวคิดแบบโลกวิสัยในระบบการศึกษา ทำให้ความตึงเครียดเกี่ยวกับประเด็นนี้หยุดลงในตอนนั้น แต่ประเด็นความตึงเครียดเรื่องศาสนาในฝรั่งเศสก็กลับมาอีกครั้งหลังจากที่มีกรณีการฆาตกรรมครูชาวฝรั่งเศสเมื่อปี 2563 และมีกรณีการก่อการร้ายเกิดขึ้นหลายครั้งในช่วงนั้น
อดีตรัฐมนตรีกระทรวงศึกษาธิการคนก่อนหน้า อัตตัล คือ ‘แป็บ อินด์ไอย’ ไม่ได้แสดงจุดยืนชัดเจนในเรื่องรัฐโลกวิสัยในฝรั่งเศส โดยปฏิเสธที่จะสั่งแบนอยาบาะห์ ในโรงเรียน และปล่อยให้ขึ้นอยู่กับดุลยพินิจของครูใหญ่ในแต่ละโรงเรียน
![](https://live.staticflickr.com/65535/53187086385_b8f91358e6_b.jpg)
กาเบรียล อัลตัล (Gabriel Attal) (ที่มา: Enrique Prazian , wikicommon)
อัตตัล ได้รับแต่งตั้งให้เป็นรัฐมนตรีคนใหม่เมื่อเดือน ก.ย. ที่ผ่านมา ฌองบาร์ต บอกว่า อัตตัลเป็นคนที่ต้องการยกเลิกแนวทางแบบของอินด์ไอย และบอกว่า "คณะรัฐมนตรีฝรั่งเศสรับรู้ได้ถึงเรื่องที่ผู้คนต่อต้านอบายะห์ในโรงเรียนมากขึ้นเรื่อยๆ พวกเขาเลยต้องทำอะไรสักอย่าง เพราะถ้าพวกเขาไม่ทำ มันก็จะกลายเป็นอีกข้ออ้างหนึ่งในการลงคะแนนให้กับ เลอ แปน (ผู้นำฝ่ายขวาจัด)"
อย่างไรก็ตาม การบังคับแบนอบายะห์ก็มีเรื่องที่เป็นอุปสรรคในทางกฎหมายอยู่ ลอเรน บากีร์ นักวิชาการจากมหาวิทยาลัยสตราสบูร์ก ผู้เชี่ยวชาญเรื่องกฎหมายและแนวคิดโลกวิสัยบอกว่า "มันเป็นเรื่องที่สุ่มเสี่ยงอย่างมากในการขยายนิยามว่าอะไรที่นับเป็นสัญลักษณ์ทางศาสนา โดยเฉพาะถ้าหากว่ากลุ่มคน (ที่สวมอบายะห์) บอกว่ามันเป็นเครื่องแต่งกายในทางวัฒนธรรม ไม่ใช่ในทางศาสนา"
สำหรับ ‘อบายะห์’ เป็นชุดที่สวมใส่ในหลายพื้นที่ของประเทศมุสลิมแต่ไม่ใช่ทั้งหมด ส่วนใหญ่แล้วสวมใส่ แต่ในประเทศอย่างซาอุดิอาระเบีย เยเมน สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ และกาตาร์ นอกนั้น พบเห็นสวมใส่น้อยกว่า บางครั้งก็มีการสวมใส่ในช่วงวันสำคัญทางศาสนาเช่นช่วงพิธีถือศีลอด
เว็บไซต์ดิสคัฟเวอร์ดูไบ ระบุว่า สำหรับเครื่องแต่งกายอบายะห์นี้ จะมองว่าเป็นเรื่องศาสนาหรือเรื่องวัฒนธรรมก็ได้ โดยที่ส่วนหนึ่ง อบายะห์ ก็เป็นเสื้อคลุมที่ผู้หญิงสวมใส่เพื่อให้เป็นไปตามหลักศาสนา แต่ก็มีความโปร่งของเนื้อผ้าที่เหมาะสมกับสภาพภูมิอากาศร้อนของประเทศอย่างดูไบ จนกลายเป็นวัฒนธรรมของภูมิภาค
บากีร์ บอกอีกว่า การจำกัดเสรีภาพทางศาสนาโดยอ้างเรื่องแนวคิดโลกวิสัยเช่นนี้ ตั้งอยู่บนฐานคิดในเชิงกฎหมาย และรัฐธรรมนูญ และการที่ฝรั่งเศสบีบคั้นให้เสรีภาพในแง่นี้ลดน้อยลง ก็จะทำให้พวกเขาต้องเผชิญกับการตัดสินใจที่ "มีความเป็นการเมืองมากขึ้นเรื่อยๆ"
ฝ่ายซ้ายจัด พรรค "อันบาวด์" ประกาศว่าพวกเขาจะท้าทายรัฐบาลเรื่องกฎแบนอบายะห์ฉบับใหม่นี้ในชั้นศาล
เรียบเรียงจาก
Macron’s abaya ban nods to the right, splits the left, Politico, 30-08-2023
French schools send home girls wearing abayas, DW, 06-09-2023
Is the Abaya Cultural Or Religious?, Discover Dubai, 03-10-2019
ข้อมูลเพิ่มเติมจาก
![สแกน QR Code เพื่อร่วมบริจาคเงินให้กับประชาไท](https://img.pct.fyi/uploads/big/50cd36632778858506956587c3cd91f7.png)
ร่วมบริจาคเงิน สนับสนุน ประชาไท โอนเงิน กรุงไทย 091-0-10432-8 "มูลนิธิสื่อเพื่อการศึกษาของชุมชน FCEM" หรือ โอนผ่าน PayPal / บัตรเครดิต (รายงานยอดบริจาคสนับสนุน)