กลุ่มวิจัยเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (Southeast Asia Research Group) มหาวิทยาลัยวิสคอนซิน เมดิสัน ออกแถลงการณ์เรียกร้องความยุติธรรม ประณามรัฐบาลไทยในการส่งตัวผู้ลี้ภัยชาวอุยกูร์ทั้ง 40 คนกลับจีน และประณามทางการจีนในการละเมิดสิทธิมนุษยชนต่อชาวอุยกูร์ ชี้ รัฐบาลไทยกระทำผิดหลักการกฎหมายระหว่างประเทศอย่างรุนแรงในการส่งตัวผู้ลี้ภัยกลับไปสู่ภยันตราย

4 มี.ค. 2568 กลุ่มวิจัยเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (Southeast Asia Research Group) มหาวิทยาลัยวิสคอนซิน เมดิสัน ออกแถลงการณ์เรียกร้องความยุติธรรม กรณีรัฐบาลไทยส่งกลับผู้ลี้ภัยชาวอุยกูร์กลับจีน โดยกลุ่มวิจัยเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ประณามการส่งกลับดังกล่าวของไทย และประณามทางการจีนในการละเมิดสิทธิมนุษยชนต่อชาวอุยกูร์

แถลงการณ์กลุ่มวิจัยเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ระบุ ขอประณามการตัดสินใจส่งตัวผู้ลี้ภัยชาวอุยกูร์กลับสู่ภยันตรายโดยรัฐบาลไทย พร้อมทั้งประณามการละเมิดสิทธิมนุษยชนต่อชาวอุยกูร์และประชาคมชนกลุ่มน้อยมุสลิมกลุ่มอื่นๆ ที่เกิดขึ้นในประเทศจีน เมื่อวันที่ 27 ก.พ. 2568 ทางการไทยได้เนรเทศผู้ลี้ภัยชาวอุยกูร์กว่า 40 ชีวิตที่ได้หลบหนีภยันตรายจากเตอร์กิสถานตะวันออกซึ่งถูกยึดครองโดยประเทศจีน หลังจากที่ผู้ลี้ภัยกลุ่มดังกล่าวได้ถูกกักขังไว้กว่าทศวรรษโดยปราศจากสิทธิการมีตัวแทนทางกฎหมายและสิทธิการติดต่อกับครอบครัว เป็นผลให้ในขณะนี้ พวกเขาต้องเผชิญกับภยันตรายทั้งจากการทรมาน การคุมขัง และการบังคับสูญหายภายใต้นโยบายฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ของรัฐบาลจีน

ในประเทศจีน ชาวอุยกูร์ตกเป็นเป้าของการกวาดล้างชาติพันธุ์ การจับตาสอดแนม การถูกบังคับใช้แรงงาน การพรากครอบครัว และการกักกันหมู่มาก เป็นที่ทราบได้อย่างกว้างขวางว่าการเนรเทศผู้ลี้ภัยชาวอุยกูร์กลับสู่เตอร์กิสถานตะวันออกที่ถูกยึดครองอยู่นั้นจะนำไปสู่การทรมาน การคุมขัง และการสูญหาย การกระทำของรัฐบาลไทยถือเป็นการละเมิดอย่างเป็นประจักษ์ต่อหลักการไม่ส่งตัวผู้ลี้ภัยกลับสู่ภยันตรายภายใต้กฎหมายระหว่างประเทศที่มีข้อกำหนดห้ามมิให้ส่งตัวผู้ลี้ภัยหรือผู้แสวงหาการลี้ภัยกลับสู่ประเทศซึ่งผู้ลี้ภัยหรือผู้แสวงหาการลี้ภัยนั้นอาจต้องเผชิญกับการปราบปราม การดำเนินคดี การทรมาน หรือการปฏิบัติอย่างไร้มนุษยธรรมรูปแบบอื่นๆ

การส่งตัวผู้ลี้ภัยกลับสู่ภยันตรายเป็นเรื่องต้องห้ามอย่างชัดแจ้งตามอนุสัญญาต่อต้านการทรมานของสหประชาชาติ ประเทศไทยได้ลงนามร่วมเป็นภาคีสมาชิก

นอกจากนี้ ทางการไทยยังปฏิเสธอย่างต่อเนื่องมิให้ข้าหลวงใหญ่ผู้ลี้ภัยแห่งสหประชาชาติได้มีโอกาสเข้าถึงตัวผู้ลี้ภัยกลุ่มดังกล่าว จนเป็นอุปสรรคต่อสิทธิการแสวงหาการลี้ภัย และยังเป็นการละเมิดข้อห้ามตามกฎหมายระหว่างประเทศว่าด้วยการกักขังโดยลุแก่อำนาจอีกด้วย

การส่งตัวผู้ลี้ภัยชาวอุยกูร์กลับประเทศจีนของรัฐบาลไทยเป็นการพรากสิทธิการลี้ภัยอันเป็นสิทธิมนุษยชนขั้นพื้นฐาน เป็นการแสดงให้เห็นว่ารัฐบาลไทยมิได้แยแสบรรทัดฐานสิทธิมนุษยชนระหว่างประเทศ และยังเป็นการแสดงให้เห็นถึงความไร้ประสิทธิภาพของกระบวนการยุติธรรมภายในประเทศ การกระทำเช่นนี้เป็นการล่วงละเมิดกฎหมายระหว่างประเทศ เรายืนหยัดเคียงข้างชาวอุยกูร์และประชาคมชนกลุ่มน้อยชาวมุสลิมกลุ่มอื่น ๆ ในประเทศจีน และเรียกร้องให้ยุติการกดขี่ปราบปรามพวกเขาเหล่านั้นโดยทันที