กลุ่มรักษ์ดงลานเชิญนักวิจัยจากศูนย์ศึกษาเรียนรู้ช้างป่าตะวันออก และคณะกรรมาธิการแก้ไขปัญหาวิสามัญพิจารณาติดตามผลการดำเนินงานและศึกษาแนวทางแก้ไขปัญหาช้างป่าอย่างยั่งยืน มาให้ข้อมูลเรื่องปัญหาช้างป่า พฤติกรรมช้างป่า และการเอาตัวรอดกรณีต้องเผชิญเหตุกับช้างป่า รวมถึงแนวทางการแก้ไขปัญหาช้างป่าในพื้นที่

เมื่อวันที่ 19 เม.ษ. 2568 กลุ่มรักษ์ดงลานได้เชิญนายตาล วรรณกูล นักวิจัยจากศูนย์ศึกษาเรียนรู้ช้างป่าตะวันออก และคณะกรรมาธิการแก้ไขปัญหาวิสามัญพิจารณาติดตามผลการดำเนินงานและศึกษาแนวทางแก้ไขปัญหาช้างป่าอย่างยั่งยืน มาให้ข้อมูลเรื่องปัญหาช้างป่า พฤติกรรมช้างป่า และการเอาตัวรอดกรณีต้องเผชิญเหตุกับช้างป่า รวมถึงแนวทางการแก้ไขปัญหาช้างป่าในประเทศไทย โดยมีชาวบ้านจากพื้นที่จังหวัดเลย จังหวัดขอนแก่นเข้าร่วมรับฟังข้อมูลปัญหาช้างป่า

ปัญหาช้างป่าในพื้นที่อำเภอสีชมพู จังหวัดขอนแก่น เริ่มขึ้นตั้งแต่ปี 2566 จนถึงปัจจุบัน พบว่ามีช้างป่าเพศผู้ อายุ 5-10 ปี ประมาณ 5 ตัว จากพื้นที่เขตรักษาพันธ์สัตว์ป่าภูหลวง จังหวัดเลย ได้เดินทางหากินออกนอกเส้นทางเข้ามาในป่าสงวนแห่ชาติดงลาน และบุกรุกทำลายพื้นที่การเกษตร และทรัพย์สินของชาวบ้านตำบลดงลาน อำเภอสีชมพู จังหวัดขอนแก่น และชาวบ้านอำเภอภูกระดึงจังหวัดเลย เพื่อแสวงหาถิ่นที่อยู่อาศัยแห่งใหม่ แม้จะมีเจ้าหน้าที่อาสาสมัครเฝ้าระวังผลักดันช้างในพื้นที่ติดตามผลักดันไม่ให้ช้างเข้ามาสร้างความเสียหายให้กับชุมชน แต่ก็พบว่าไม่สามารถแก้ไขปัญหาได้อย่างยั่งยืน ช้างป่ายังได้เข้ามาสร้างความเสียหายให้กับชุมชนอย่างต่อเนื่อง อีกทั้งมีความเสี่ยงอันตรายจากช้างป่าต่อเจ้าหน้าที่อาสาสมัครซึ่งเป็นคนในชุมชน และปัญหาช้างป่าในพื้นที่จังหวัดขอนแก่น ก็มีเเนวโน้มจะขยายตัวรุนแรงมากขึ้น

นักวิจัยจากศูนย์เรียนรู้ช้างป่าตะวันออก ได้ชี้ให้เห็นว่า ช้างป่าเพศผู้ 5 ตัว ที่กำลังอยู่ในพื้นที่ ตำบลดงลานในขณะนี้ถือเป็นช้างป่าที่ทำหน้าที่สำรวจพื้นที่เพื่อการตั้งถิ่นฐานแห่งใหม่ของช้างป่า หากปล่อยให้ช้างกลุ่มนี้อาศัยอยู่ในพื้นที่ต่อไปจนถึงวัยเจริญพันธุ์ จะทำให้มีช้างป่าเพศเมียและโขลงช้างป่าจำนวนมากตามมาสมทบ ซึ่งจะทำให้ปัญหาช้างป่าในพื้นที่ตำบลดงลานอำเภอสีชมพูมีความรุนแรงมากยิ่งขึ้น

ชาวบ้านจึงมีคำถามว่าการหยุดวงจรการขยายพื้นที่ของช้างป่าในพื้นที่จังหวัดขอนแก่น โดยการนำช้างป่ากลุ่มนี้กลับไปยังเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าภูหลวง จังหวัดเลยทำได้หรือไม่ ?

นักวิจัยได้ยกตัวอย่างกรณีการเคลื่อนย้ายช้างป่าจากพื้นที่จังหวัดตราด ไปยังพื้นที่จังหวัดสุรินทร์ จากนั้นได้ ดูแลและฝึกช้างป่าจนกระทั่ง รับฟังคำสั่งของมนุษย์ และไม่สร้างความเสียหายและเป็นอันตรายต่อชีวิตของประชาชน

ขณะที่ชาวบ้านวังลาน ตำบลผานกเค้า อำเภอภูกระดึงจังหวัดเลย ที่ได้เดินทางมาร่วมรับฟังข้อมูลจากนักวิจัยเรื่องช้างป่า ได้สะท้อนปัญหาชาวบ้านที่อยู่ในเส้นทางการหากินของช้างป่าไม่ได้รับข้อมูลข่าวสารการแจ้งเตือนกรณีช้างป่าเข้ามาในพื้นที่ของชุมชน พื้นที่การเกษตร และ วิธีการดูแลความปลอดภัย แนวทางการปฏิบัติตัว เพื่อเอาตัวรอดหากต้องเผชิญหน้ากับช้างป่า

นักวิจัยได้เน้นย้ำถึงปัญหาของช้างป่าที่ออกมาหากินนอกพื้นที่เขตป่าอนุรักษ์ เป็นอันตรายต่อคนในชุมชนและเป็นอันตรายต่อช้างป่า การนำช้างกับไปในพื้นที่ป่าอนุรักษ์ และมีกระบวนการ กำกับ ดูแลไม่ให้ออกมาสร้างความเสียหายให้กับชุมชน ความปลอดภัยของชาวบ้านในชุมชน เป็นเรื่องสำคัญอันดับแรกที่ต้องพิจารณา การสื่อสารเพื่อให้ประชาชนที่อยู่ในชุมชน ที่มีความเสี่ยงกับช้างป่าจึงมีความสำคัญ

หลังจากรับฟังข้อมูล ปัญหาช้างป่าตะวันออก รวมทั้งประสบการณ์ในการจัดการปัญหาช้างป่าตะวันออก ชาวบ้านได้ยื่นหนังสือร้องเรียนไปยังคณะกรรมาธิการแก้ไขปัญหาวิสามัญพิจารณาติดตามผลการดำเนินงานและศึกษาแนวทางแก้ไขปัญหาช้างป่าอย่างยั่งยืนดังนี้

1.  ขอให้ดำเนินการเคลื่อนย้ายช้างป่าออกจากพื้นที่ เพื่อแก้ไขปัญหาช้างป่าบุกรุกทำลายพื้นที่การเกษตรของเกษตรกร และป้องกันอันตรายต่อชีวิตของชาวบ้าน ต.ดงลาน อ.สีชมพู จ.ขอนแก่น

2.  ขอให้มีมาตรการป้องกันความปลอดภัยกับชาวบ้านในพื้นที่ระหว่างการเตรียมดำเนินการเคลื่อนย้ายช้างป่าออกจากพื้นที่

3. ขอให้ประชาชนผู้ที่ได้รับผลระทบได้มีส่วนร่วมในกระบวนการแก้ไขปัญหาช้างป่าในพื้นที่ต.ดงลาน อ.สีชมพู จ.ขอนแก่น อย่างท่าเทียมและเป็นธรรม