เฟสสุดท้ายของการเลือกตั้งพม่าที่จัดขึ้นโดยรัฐบาลทหารเต็มไปด้วยข้อสงสัย มีการตั้งข้อสังเกตจากสื่ออิระวดีว่า ผู้มาใช้สิทธิเลือกตั้งบางตา ในขณะที่การสู้รบยังคงดำเนินไป และมีการข่มขู่คุกคามประชาชนให้ออกไปเลือกตั้ง สะท้อนให้เห็นสภาพเดียวกับการเลือกตั้งสองเฟสแรก เสียงประณามจากทั้งในและนอกประเทศที่มองว่าการเลือกตั้งครั้งนี้ไร้ความชอบธรรม ประชาชนชาวพม่าบางส่วนให้สัมภาษณ์ว่า พวกเขารู้แล้วว่าการเลือกตั้งครั้งนี้เป็นการเลือกตั้งแบบลวงโลกที่ล็อกผลแพ้ชนะไว้แล้ว ถึงได้บอยคอตต์ไม่ไปเลือกตั้ง แต่ก็มีบางคนที่ไปเลือกตั้งเพราะกลัวถูกเล่นงานจากรัฐบาลทหารพม่า

3 ก.พ. 2569 พม่าเพิ่งจะมีการเลือกตั้งเฟสที่สามไปเมื่อวันที่ 24 ม.ค. ที่ผ่านมา ครอบคลุม 61 อำเภอทั่วประเทศ ในการเลือกตั้งเฟสที่สามที่จัดโดยกองทัพพม่ามีผู้ใช้สิทธิน้อยมาก มีเสียงประณามอย่างกว้างขวางว่าเป็นการเลือกตั้งครั้งที่เลวร้ายที่สุดที่จัดขึ้นโดยรัฐบาลทหาร โดยมีทั้งการกีดกันพรรคการเมืองที่สำคัญจำนวนมาก ประชาชนมีส่วนร่วมน้อย มีการประณามจากทั้งในและนอกประเทศที่มองว่าการเลือกตั้งครั้งนี้ไร้ความชอบธรรม

สื่ออิระวดีระบุว่า การเลือกตั้งในครั้งนี้ของพม่าแตกต่างจากสองครั้งก่อนหน้านี้ในปี 2015 และ 2020 ที่ได้รับการชื่นชมว่าเป็นการเลือกตั้งที่มีความน่าเชื่อถือ ผลของการเลือกตั้งในครั้งนั้นส่งผลให้พรรคสันติบาตแห่งชาติเพื่อประชาธิปไตยหรือ NLD ซึ่งนำโดยอองซานซูจีได้รับชัยชนะ โดยมีคะแนนเสียงที่ถล่มทลาย

สื่ออิระวดีได้ทำการสังเกตการณ์หน่วยเลือกตั้งในพม่าที่ย่านศูนย์รวมอุตสาหกรรมของย่างกุ้งสองแห่ง สองพื้นที่นี้มีรัฐมนตรีกระทรวงแรงงานของรัฐบาลทหารและลูกชายของอดีตรัฐมนตรีประจำสำนักประธานาธิบดีลงสมัครในฐานะตัวแทนพรรคสหสามัคคีและการพัฒนา USDP ซึ่งเป็นพรรคตัวแทนของรัฐบาลทหาร

มีประชาชนชาวพม่าบางส่วนให้สัมภาษณ์ว่า พวกเขารู้แล้วว่าการเลือกตั้งครั้งนี้เป็นการจัดเลือกตั้งแบบลวงโลกที่มีการล็อกผลแพ้ชนะไว้แล้ว ถึงได้บอยคอตต์ไม่ไปเลือกตั้ง แต่ก็มีบางคนที่ไปเลือกตั้งเพราะกลัวถูกเล่นงานจากรัฐบาลทหารพม่า

อิระวดีระบุว่า พวกเขาพบเห็นว่ามีผู้ไปลงคะแนนบางตามาก มีคนไปใช้สิทธิไม่กี่คนเท่านั้น ทำให้กองทัพพม่าถึงขั้นต้องออกประกาศผ่านทางเครื่องขยายเสียงขอให้ประชาชนไปเลือกตั้ง โดยให้สัญญาว่าจะช่วยเหลือเรื่องการเดินทางสำหรับผู้สูงอายุและคนพิการ

มีผู้สูงอายุรายหนึ่งอายุ 75 ปี บอกว่าที่เขาไม่ไปเลือกตั้งเพราะพรรคที่เขาชื่นชอบถูกตัดสิทธิจากการเลือกตั้ง หรือนักธุรกิจคนรุ่นใหม่ที่บอกว่าครอบครัวเขาไม่ไปเลือกตั้งเลยในครั้งนี้ เพราะไม่เชื่อมั่นใจการเลือกตั้งที่จัดโดยทหาร

อิระวดีตั้งข้อสังเกตอีกว่า มีการวางกำลังรักษาความปลอดภัยหนาแน่นขึ้นในวันเลือกตั้ง มีทั้งการวางกำลัง ทหาร ตำรวจ และทหารกองหนุนฝ่ายสนับสนุนเผด็จการทหารชื่อ Pyu Saw Htee ตามหัวมุมต่างๆ  ของถนนและตามหน่วยเลือกตั้ง มีรถตำรวจและรถบรรทุกของทหารที่คอยลาดตระเวนตามพื้นที่ต่างๆ ทั่วเมือง

จากผลการนับคะแนนเบื้องต้นระบุว่า ในหลายพื้นที่ชัยชนะตกเป็นของพรรคสายทหาร USDP รวมถึงในเขตพื้นที่ Tamwe ซึ่งเดิมทีแล้วเขตนี้มี นักการเมืองอาวุโสของพรรค NLD อย่าง U Win Myint เคยได้รับชัยชนะในการเลือกตั้งปี 2015 กับ 2020 ด้วยคะแนนถล่มทลายแต่เขาก็ถูกจับเข้าคุกหลังเกิดรัฐประหารปี 2021 โดยที่การเลือกตั้งในครั้งนี้มีการบอยคอตต์จากผู้คนในพื้นที่เป็นจำนวนมาก แต่ผู้แทนพรรค USDP คือรมต.ประจำสำนักประธานาธิบดี Tun Ohn ก็ยังคงได้รับชัยชนะในเขตนี้ไป

การเลือกตั้งท่ามกลางการสู้รบ และไร้ซึ่งการสนับสนุนจากประชาชน

ในบางพื้นที่ของพม่ายังคงมีการสู้รบ ทำให้ทางการพม่าต้องย้ายหน่วยเลือกตั้งหรือไม่ก็ระงับการเลือกตั้ง เช่น เขตการเลือกตั้งทวายมีการย้ายหน่วยเลือกตั้งจากเมือง Launglon ไปยังมหาวิทยาลัยทวาย ภาคตะนาวศรี เนื่องจากกลัวว่าการสู้รบซึ่งเกิดขึ้นก่อนหน้าการเลือกตั้ง 1 วัน จะส่งผลด้านความมั่นคง โดยที่มหาวิทยาลัยทวายอยู่ห่างจาก Launglon ออกไปทางเหนือ 21กิโลเมตร

ที่อำเภอเจาะจี้ ของภาคพะโคและกอกะเร็ก รัฐกะเหรี่ยง ก็มีผู้ไปเลือกตั้งบางตา หลังจากที่มีเหตุปะทะกันทางตอนเหนือของกอกะเร็กในสัปดาห์เดียวกับที่มีการเลือกตั้ง

ในรัฐกะฉิ่นส่วนพื้นที่ที่เป็นแหล่งทำเหมืองแร่ก็มีการยิงปืนใหญ่โต้ตอบกันระหว่างรัฐบาลทหารกับฝ่ายต่อต้าน ส่งผลให้ต้องระงับการเลือกตั้งในพื้นที่ออกไป เพราะประชาชนจำเป็นต้องอยู่ในบ้านเพื่อไม่ให้โดนลูกหลง

มีกรณีที่เจ้าหน้าที่ฝ่ายรัฐบาลทหารพยายามล็อกดาวน์เมืองก่อนวันเลือกตั้งในพื้นที่ที่มีกองทัพปลดปล่อยแห่งชาติกะเหรี่ยง KIA ปกครองอยู่ กองทัพพม่าได้วางกำลังที่จุดยุทธศาสตร์บนยอดเขาแล้วก็ยิงปืนใหญ่ใส่หมู่บ้านที่ KIA กับพันธมิตรฝ่ายต่อต้านปกครองอยู่ แต่ฝ่ายต่อต้านก็โต้ตอบด้วยการยิงปืนใหญ่ใส่จุดยุทธศาสตร์ที่ยอดเขาและใส่หน่วยเลือกตั้ง ผู้อาศัยในพื้นที่บอกว่ามีระเบิดตกใส่หน่วยเลือกตั้ง และบอกว่าฝ่ายเผด็จการทหารไม่สามารถจัดการเลือกตั้งได้เพราะไม่มีใครไปเลือกตั้ง

ผู้สังเกตการณ์การเลือกตั้งในทั้ง 3 เฟสบอกกับสื่ออิระวดีว่ามีประชาชนน้อยมากที่เชื่อมั่นในการเลือกตั้งครั้งนี้ และถึงแม้ฝ่ายทหารพม่าจะพยายามแต่ก็ไม่สามารถโน้มน้าวให้ผู้คนเลิกเชื่อได้ว่าการเลือกตั้งนี้เป็นการเลือกตั้งลวงโลก

ผู้สังเกตการณ์รายนี้ได้ทำการสัมภาษณ์ข้าราชการ เจ้าหน้าที่หน่วยเลือกตั้งตามที่ต่างๆ ของประเทศ เขาประเมินว่าการเลือกตั้งนี้ไม่ได้เป็นไปอย่างทั่วประเทศอย่างแท้จริง รวมถึงมีลักษณะที่ไม่เสรีและไม่เป็นธรรม เป็นการเลือกตั้งที่ประชาชนไม่ให้การสนับสนุน

"การเลือกตั้งนี้ไม่ได้มีอะไรที่เป็นประชาธิปไตยเลย แต่มันเป็นแค่ความพยายามแบบกระเสือกกระสนของรัฐบาลทหารพม่าในการให้ความชอบธรรมแบบจอมปลอมกับตัวเองและชักนำให้โลกภายนอกเข้าใจผิด" ผู้สังเกตการณ์กล่าว

เรียบเรียงจาก

Inside the Final Phase of Myanmar Junta’s Election: Scenes From a Low-Turnout Vote, The Irrawaddy, 26-01-2026

https://www.irrawaddy.com/news/politics/inside-the-final-phase-of-myanmar-juntas-election-scenes-from-a-low-turnout-vote.html